رستم و اشکبوس

خروشِ سواران و اسپان ز دشت⁂ز بهرام و کیوان همی‌برگذشت

همه تیغ و ساعد ز خون بود، لعل⁂خروشان دلِ خاک، در زیرِ نعل

نماند ایچ با رویِ خورشید، رنگ⁂به جوش آمده خاک، بر کوه و سنگ

به لشکر، چنین گفت کاموسِ گُرد⁂که گر آسمان را بباید سپُرد

همه تیغ و گرز و کمند آورید⁂به ایرانیان، تنگ و بند آورید

دلیری کجا نامِ او اشکبوس⁂همی برخروشید بر سانِ کوس

بیامد که جوید ز ایران، نبرد⁂سرِ هم‌نبرد اندرآرد به گرد

بشد تیز، رهّام با خود و گبر⁂همی گردِ رزم اندر آمد به ابر

برآویخت رهّام با اشکبوس⁂برآمد ز هر دو سپه، بوق و کوس

به گرزِ گران، دست برد اشکبوس⁂زمین آهنین شد، سپهر آبنوس

برآهیخت رهّام، گرزِ گران⁂غمی شد ز پیکار، دستِ سران

چو رهّام گشت از کُشانی ستوه⁂بپیچید زو روی و شد سویِ کوه

ز قلبِ سپاه اندر آشفت طوس⁂بزد اسپ، کآید برِ اشکبوس

تهمتن برآشفت و با طوس گفت⁂که رهّام را جامِ باده است جفت

تو قلبِ سپه را به آیین بدار⁂من اکنون، پیاده، کنم کارزار

کمانِ به‌زه را به بازو فگند⁂به بندِ کمر بر، بزد تیر چند

خروشید: کای مردِ رزم‌آزمای⁂همآوردت آمد، مشو بازِ جای

کُشانی بخندید و خیره بماند⁂عنان را گران کرد و او را بخواند

بدو گفت خندان: که نامِ تو چیست؟⁂تنِ بی‌سرت را که خواهد گریست؟

تهمتن چنین داد پاسخ که نام⁂چه پرسی؟ کزین پس نبینی تو کام

مرا مادرم نام، مرگِ تو کرد⁂زمانه مرا پتکِ ترگِ تو کرد

کُشانی بدو گفت: بی‌بارگی⁂به کُشتن دهی سر، به یکبارگی

تهمتن چنین داد پاسخ بدوی⁂که ای بیهده‌مردِ پرخاشجوی

پیاده، ندیدی که جنگ آورد⁂سرِ سرکشان، زیرِ سنگ آورد؟

هم‌اکنون تو را، ای نبرده‌سوار⁂پیاده بیاموزمت کارزار

پیاده، مرا زان فرستاد، طوس⁂که تا اسپ بستانم از اشکبوس

کُشانی بدو گفت: با تو سلیح⁂نبینم همی‌جز فسوس و مزیح

بدو گفت رستم: که تیر و کمان⁂ببین، تا هم‌اکنون سر آری زمان

چو نازش به اسپِ گران‌مایه دید⁂کمان را به زه کرد و اندر کشید

یکی تیر زد بر برِ اسپِ اوی⁂که اسپ اندر آمد ز بالا به روی

بخندید رستم، به آواز گفت⁂که بنشین به پیشِ گران‌مایه جفت

سزد گر بداری، سرش در کنار⁂زمانی برآسایی از کارزار

کمان را به زه کرد زود اشکبوس⁂تنی، لرزلرزان و رخ، سندروس

به رستم بر، آنگه ببارید تیر⁂تهمتن بدو گفت: بر خیره‌خیر

همی رنجه داری تنِ خویش را⁂دو بازوی و جانِ بداندیش را

تهمتن به بندِ کمر، برد چنگ⁂گزین کرد یک چوبه تیرِ خدنگ

یکی تیرِ الماس‌پیکان، چو آب⁂نهاده بر او چار پرّ عقاب

کمان را بمالید رستم به چنگ⁂به شست اندرآورده، تیرِ خدنگ

بزد بر بر و سینه‌ی اشکبوس⁂سپهر آن زمان، دستِ او داد بوس

کُشانی هم اندر زمان جان بداد⁂چنان شد، که گفتی ز مادر نزاد