تنسیقُ‌الصفات

نمونه‌ها

• ای خدای بخشنده‌ی مهربانِ توانای دانا

  چهار صفتِ پیاپی برای یک موصوف.

این آرایه در کتاب‌های درسی۲۵ شاهد

• چشمه — نیما یوشیج(بیت ۱)

  گشت یکی چشمه ز سنگی جدا⁂غلغله‌زن، چهره‌نما، تیزپا

  غلغله‌زن، چهره‌نما، تیزپا

  سه صفتِ پیاپی برای یک موصوف.

• چشمه — نیما یوشیج(بیت ۱۲)

  دید یکی بحرِ خروشنده‌ای⁂سهمگنی، نادره جوشنده‌ای

  خروشنده، سهمگن، جوشنده

  زنجیره‌ی صفت‌ها برای بزرگ‌نماییِ دریا.

• رستم و اشکبوس — فردوسی(بیت ۲۳)

  تهمتن چنین داد پاسخ بدوی⁂که ای بیهده‌مردِ پرخاشجوی

  بیهده‌مرد، پرخاشجوی

  صفت‌های پیاپیِ تحقیرآمیز برای حریف.

• مهر و وفا — حافظ(بیت ۷)

  سر و زر و دل و جانم فدای آن یاری⁂که حقِّ صحبتِ مهر و وفا نگه دارد

  سر و زر و دل و جان

  زنجیره‌ی چهارگانه که کلِ وجود را می‌پوشاند.

• خاکِ آزادگان — سپیده کاشانی(بیت ۲)

  تنم گر بسوزی، به تیرم بدوزی⁂جدا سازی ای خصم، سر از تنِ من

  بسوزی، بدوزی، جدا سازی

  سه کنشِ پیاپیِ شکنجه، در یک بیت انباشته شده‌اند.

• خاکِ آزادگان — سپیده کاشانی(بیت ۶)

  نه تسلیم و سازش، نه تکریم و خواهش⁂بتازد به نیرنگِ تو، توسنِ من

  تسلیم، سازش، تکریم، خواهش

  چهار واژه‌ی پیاپی که همه انکار می‌شوند.

• گردآفرید — فردوسی(بیت ۸)

  که گُردان کدام‌اند و جنگاوران⁂دلیران و کارآزموده سران

  گُردان، جنگاوران، دلیران، کارآزموده سران

  زنجیره‌ای از عنوان‌ها و صفت‌های پیاپی.

• گردآفرید — فردوسی(بیت ۴۰)

  بگفتند: کای نیک‌دل، شیرزن⁂پر از غم بُد از تو، دلِ انجمن

  نیک‌دل، شیرزن

  صفت‌های پیاپیِ ستایش‌آمیز.

• طوطی و بقّال — مولوی(بیت ۱)

  بود بقّالی و وِی را طوطی‌ای⁂خوش‌نوایی، سبز، گویا طوطی‌ای

  خوش‌نوا، سبز، گویا

  سه صفتِ پیاپی برای یک موصوف.

• طوطی و بقّال — مولوی(بیت ۱۱)

  بعدِ سه روز و سه شب، حیران و زار⁂بر دکان بنشسته بُد نومیدوار

  حیران، زار، نومیدوار

  صفت‌های پیاپی برای حالِ بقّال.

• در امواجِ سِند — مهدی حمیدی شیرازی(بیت ۳)

  به زیرِ باره می‌نالید از درد⁂سوارِ زخم‌دارِ نیم‌مرده

  زخم‌دار، نیم‌مرده

  صفت‌های پیاپی برای یک موصوف.

• در امواجِ سِند — مهدی حمیدی شیرازی(بیت ۱۲)

  بدان شمشیرِ تیزِ عافیت‌سوز⁂در آن انبوه، کارِ مرگ می‌کرد

  تیز، عافیت‌سوز

  صفت‌های پیاپی برای شمشیر.

• در امواجِ سِند — مهدی حمیدی شیرازی(بیت ۱۶)

  خروشان، ژرف، بی‌پهنا، کف‌آلود⁂دلِ شب می‌درید و پیش می‌رفت

  خروشان، ژرف، بی‌پهنا، کف‌آلود

  چهار صفتِ پیاپی — کلِ مصراعِ نخست وقفِ وصفِ رود است.

• در امواجِ سِند — مهدی حمیدی شیرازی(بیت ۲۰)

  به یاری خواهم از آن سویِ دریا⁂سوارانی زره‌پوش و کمان‌گیر

  زره‌پوش، کمان‌گیر

  صفت‌های پیاپی برای سواران.

• بانگِ جَرَس — حمید سبزواری(بیت ۴)

  گاهِ سفر آمد برادر، ره دراز است⁂پروا مکن، بشتاب، همّت چاره‌ساز است

  پروا مکن، بشتاب

  فرمان‌های پیاپی که لحنِ برانگیزاننده می‌سازد.

• بانگِ جَرَس — حمید سبزواری(بیت ۱۸)

  تکبیرزن، لبّیک‌گو، بنشین به رهوار⁂مقصد دیارِ قدس، هم‌پایِ جلودار

  تکبیرزن، لبّیک‌گو، بنشین

  سه فرمانِ پیاپی در یک مصراع — پایان‌بندیِ پرشتاب.

• کاوهٔ دادخواه — فردوسی(بیت ۷)

  از آن پس چنین گفت با موبدان⁂که ای پرهنر با گهر بِخْردان

  پرهنر، با گهر، بِخْرد

  صفت‌های پیاپیِ ستایش‌آمیز — چاپلوسیِ حساب‌شده‌ی ضحّاک.

• کاوهٔ دادخواه — فردوسی(بیت ۹)

  به سال اندکی و به دانش بزرگ⁂گَوی، بدنژادی، دلیر و سترگ

  گَو، بدنژاد، دلیر، سترگ

  زنجیره‌ی صفت‌ها — ستایش و نکوهش در هم آمیخته.

• کاوهٔ دادخواه — فردوسی(بیت ۳۲)

  خروشان همی رفت نیزه به دست⁂که ای نامدارانِ یزدان‌پرست

  نامداران، یزدان‌پرست

  صفت‌های پیاپی برای مخاطب — کاوه با ایمانشان کارشان دارد.

• حملهٔ حیدری — باذل مشهدی(بیت ۱۲)

  نخست آن سیه‌روز و برگشته‌بخت⁂بَرافراخت بازو چو شاخِ درخت

  سیه‌روز، برگشته‌بخت

  صفت‌های پیاپیِ نکوهش.

• حملهٔ حیدری — باذل مشهدی(بیت ۲۰)

  شجاعِ غَضَنفَر، وصیِّ نَبی⁂نهنگِ یَمِ قدرتِ حق، علی

  شجاع، غَضَنفَر، وصیِّ نَبی، نهنگِ یَم

  چهار عنوانِ پیاپی پیش از آنکه نام بیاید.

• ملکا ذکرِ تو گویم — سنایی(بیت ۳)

  تو حکیمی، تو عظیمی، تو کریمی، تو رحیمی⁂تو نماینده‌ی فضلی، تو سزاوارِ ثنایی

  حکیم، عظیم، کریم، رحیم

  زنجیره‌ی صفت‌های پیاپی برای یک موصوف.

• ملکا ذکرِ تو گویم — سنایی(بیت ۵)

  همه عزّی و جلالی، همه علمی و یقینی⁂همه نوری و سروری، همه جودی و جزایی

  عزّ، جلال، علم، یقین، نور، سرور، جود، جزا

  هشت صفت پیاپی در یک بیت.

• دماوندیه — بهار(بیت ۶)

  چون گشت زمین ز جورِ گردون⁂سرد و سیه و خموش و آوند

  سرد، سیه، خموش، آوند

  چهار صفتِ پیاپی برای زمین.

• سی‌مرغ و سیمرغ — عطار نیشابوری(بیت ۱۰)

  عاشق آن باشد که چون آتش بُوَد⁂گرم‌رو، سوزنده و سرکش بُوَد

  گرم‌رو، سوزنده، سرکش

  سه صفتِ پیاپی — همه از لوازمِ آتش.

آرایه‌های مرتبط