شاعر

نابغهٔ ذُبیانی

زیاد بن معاویه، النابغة الذبیانی

۵۳۵–۶۰۴ ق.

داورِ بازارِ عُکاظ و شاعرِ دربارِ حیره و غسّانیان؛ «اعتذاریات»ش نامدار است.

جستجو در آثار نابغهٔ ذُبیانی

کلمه را تایپ کنید تا غزل‌ها و سایر آثاری که آن کلمه را دارند نمایش داده شوند.

به شعر مورد نظر بپر

شماره و قالب شعر را وارد کن — یک‌ضربی به همان صفحه می‌رویم.

آثار

قصاید — ۲۲ اثر

أتاني أبيتَ اللعنَ أنكَ لمتني

أتاني أبيتَ اللعنَ أنكَ لمتني ⁎ و تلكَ التي أهتمّ منها وأنصبُ • ای پادشاه، که نفرین از تو دور باد، به من خبر رسید که مرا سرزنش کرده‌ای؛ و این است آنچه مرا غمگین و خسته می‌کند.

ألا أبلغا ذبيانَ عني رسالة ً

ألا أبلغا ذبيانَ عني رسالة ً ⁎ فقد أصبْحتْ، عن منَهجِ الحقّ، جائرهْ • آگاه باشید، پیامی از جانب من به ذبیان برسانید، که از راه حق منحرف و ستمگر شده‌اند.

أمِنَ آلِ مَيّة َ رائحٌ أو مُغْتَدِ

أمِنَ آلِ مَيّةَ رائحٌ، أو مُغْتَدِ ⁎ عجلانَ، ذا زادٍ، وغيرَ مزودِ • آیا از خاندان میه کسی هست که شامگاه یا بامداد بشتابد، با توشه یا بی‌توشه؟

أمِنْ ظَلاّمَة َ الدِّمَنُ البَوالي

أمِنْ ظَلاّمَةَ الدِّمَنُ البَوالي ⁎ بمرفضّ الحبيّ إلى وعالِ • آیا از آن ظلامه است این آثار کهنه و فرسوده، در مرفض الحبی تا وعال؟

إني كأني ، لدى النعمانِ خبرهُ

إني كأني ، لدى النعمانِ خبرهُ ⁎ بعضُ الأودّ حديثاً، غيرَ مَكذوبِ • گویی من نزد نعمان خبری دارم که برخی کج‌رفتاری‌ها را در سخنی نادروغ بازمی‌گوید.

اهاجَكَ، مِنُ سُعْداك، مَغنى المعاهدِ

اهاجَكَ، مِنُ سُعْداك، مَغنى المعاهدِ ⁎ بروضَة ِ نُعْمِيٍّ، فذاتِ الأساوِدِ • آیا از سعدای تو، جای نشان‌های پیشین تو را به شور آورد، در چمنزار نعمی و ذات اساود؟

أهاجَكَ، من أسماءَ، رَسمُ المَنازِلِ

أهاجَكَ، من أسماءَ، رَسمُ المَنازِلِ ⁎ بروضَة ِ نُعْمِيٍّ، فذاتِ الأجاوِل • آیا نشان خانه‌های اسماء تو را به شور آورد، در چمنزار نعمی و ذات اجاول؟

بخالة َ أو ماءِ الذنابة ِ أو سوى

بخالةَ، أو ماءِ الذنابةِ أو سوى ⁎ مَظِنّةِ كلبٍ، أو مِياهِ المواطِرِ • در خاله یا آب ذنابه یا جایی دیگر که جای کلب است یا آبگیرهای باران.

دعاكَ الهوَى ، واستَجهَلَتكَ المنازِلُ

دعاكَ الهوَى ، واستَجهَلَتكَ المنازِلُ ⁎ وكيفَ تَصابي المرء، والشّيبُ شاملُ؟ • هوس تو را خواند و منزل‌ها تو را نادان یافتند؛ چگونه آدمی شیدا می‌شود حال آنکه پیری همه‌جا را فراگرفته است؟

۱۰

عفا ذو حُساً مِنْ فَرْتَنى فالفوارعُ

عفا ذو حُساً مِنْ فَرْتَنى، فالفوارعُ ⁎ فجنبا أريكٍ، فالتلاعُ الدوافعُ • ذو حسا از فرتنی و فوارع و دو سوی اریک و پشته‌های روان ویران شد.

۱۱

عوجوا فحيوا لنعمٍ دمنة َ الدارِ

عوجوا، فحيوا لنعمٍ دمنةَ الدارِ ⁎ ماذا تحيونَ من نؤيٍ وأحجارِ؟ • بایستید و بر نشانهٔ خانهٔ نعم سلام گویید؛ به چه چیز سلام می‌گویید، به گودال خیمه و سنگ‌ها؟

۱۲

غشيتُ منازلاً بعريتناتٍ

غشيتُ منازلاً بعريتناتٍ ⁎ فأعْلى الجِزْعِ للحَيّ المُبِنّ • به خانه‌هایی در عریتنات و بالای ریگزار برای قبیله‌ای جداشده رسیدم.

۱۳

فإنْ يَكُ عامِرٌ قد قالَ جَهلاً

فإنْ يَكُ عامِرٌ قد قالَ جَهلاً ⁎ فإنّ مَظِنّةَ الجَهْلِ الشّبابُ • اگر عامر از روی نادانی سخنی گفت، نادانی جایگاه جوانی است.

۱۴

قالتْ بنو عامرٍ : خالوا بني اسدٍ

قالتْ بنو عامرٍ: خالوا بني اسدٍ ⁎ يا بؤسَ للجَهْلِ، ضَرّاراً لأقوامِ • بنی عامر گفتند: بنی اسد را وانهید، وای از نادانی که به مردمی زیان می‌رساند.

۱۵

كتمتكَ ليلاً بالجمومينَ ساهرا

كتمتكَ ليلاً بالجمومينَ ساهرا ⁎ وهَمّينِ: هَمّاً مُستَكنّاً وظاهرَا • شبی را در جمومین بیدار با تو راز گفتم، با دو اندوه: یکی نهفته و دیگری آشکار.

۱۶

كليني لهمٍ يا أميمة َ ناصبِ

كليني لهمٍ، يا أميمةَ، ناصبِ ⁎ و ليلٍ أقاسيهِ، بطيءِ الكواكبِ • مرا با اندوهی خسته‌کننده، ای امیمه، وا گذار، و شبی که ستارگانش کند می‌روند و من آن را می‌گذرانم.

۱۷

لقد قلتُ للنّعمانِ، يوْمَ لَقيتُهُ

لقد قلتُ للنّعمانِ، يوْمَ لَقيتُهُ ⁎ يُريدُ بني حُنّ، ببُرقَةِ صادِرِ • به نعمان گفتم، روزی که او را دیدم، در حالی که قصد بنی حن داشت، در برقهٔ صادر:

۱۸

لقد نهيتُ بني ذبيانَ عن أقرٍ

لقد نهيتُ بني ذبيانَ عن أقرٍ ⁎ وعنَ ترَبُّعِهِمْ في كلّ أصْفارِ • بنی ذبیان را از اقر بازداشتم و از اینکه در هر خالی‌گاهی بهار را بگذرانند.

۱۹

ليهنئ بني ذبيانَ أنّ بلادهمْ

ليهنئ بني ذبيانَ أنّ بلادهمْ ⁎ خلتْ لهمُ من كلّ مولى وتابعِ • بنی ذبیان را گوارا باد که سرزمینشان از هر هم‌پیمان و پیروی برایشان خالی ماند.

۲۰

معلقة النابغة الذبياني

يــا دارَ مَــيّــةَ بــالــعَــلــيْــاءِ فــالــسَّــنَــد ⁎ أقْــوَتْ وطَـــالَ عــلــيــهــا ســالــفُ الأبَدِ • ای خانهٔ میه در علیاء و سند، ویران شد و روزگاران کهن بر آن دراز گذشت.

درباره‌ی نابغهٔ ذُبیانی

داورِ بازارِ عُکاظ و شاعرِ دربارِ حیره و غسّانیان؛ «اعتذاریات»ش نامدار است.

۵۷

شعر در دیوان

۲۲

قصاید

۳۵

اشعار