شاعر کلاسیک

شیدای گراشی

محمدجعفرخان گراشی (مقتدرالممالک)

۱۲۵۸–۱۲۹۸ ق.گراش

محمدجعفرخان گراشی، ملقب به مقتدرالممالک و متخلص به «شیدا» و گاه «جعفر»، در ۱۲۹۶ قمری در گراشِ لارستان زاده شد. از خاندانِ دهباشی بود که نزدیک به یک سده حکومتِ لارستان و بنادرِ خلیج فارس را در دست داشتند، و خود نیز چون پدر و نیاکانش به حکومتِ آن دیار رسید. چندی در شیراز در تبعید زیست و سرانجام در ۱۳۳۸ قمری در جنگی محلی در بلوکِ صحرای‌باغ کشته شد. شیدا پیروِ سبکِ عراقی بود و بیشترین اثر را از حافظ و سعدی پذیرفت؛ از هم‌روزگارانش چون وصالِ شیرازی و صحبتِ لاری نیز بهره برد. در بیشترِ قالب‌های کلاسیک شعر دارد. غزلش ساده و پرشور است و تقابلِ رند و زاهد، ساقی و امامِ مسجد، در آن آشکارا یادآورِ حافظ است. قصیده‌ها و نوحه‌هایش در منقبتِ پیامبر و امامان از آثارِ آیینیِ موفقِ سدهٔ اخیر به شمار می‌روند و برخی از نوحه‌هایش هنوز در عزاداری‌ها خوانده می‌شود. شعرهایش تا مدت‌ها گم بود تا آن‌که در لار بازشناخته شد و نواده‌اش احمد اقتداری آن را تصحیح و چاپ کرد. در سخن‌شناس غزل‌ها و مثنویِ «پند و اندرزِ» او از ویکی‌نبشتهٔ فارسی آمده است.

جستجو در آثار شیدای گراشی

کلمه را تایپ کنید تا غزل‌ها و سایر آثاری که آن کلمه را دارند نمایش داده شوند.

به شعر مورد نظر بپر

شماره و قالب شعر را وارد کن — یک‌ضربی به همان صفحه می‌رویم.

آثار

غزلیات — ۱۶ اثر

امام مسجد ار نگشود خود این عقده‌ی دل‌ها

امام مسجد ار نگشود خود این عقده‌ی دل‌ها • بنازم پیر دریادل که زد بر حل مشکل‌ها

امام مسجد و شیخم به دل بستند مشکل‌ها

امام مسجد و شیخم به دل بستند مشکل‌ها • الا یا ایهاالساقی تو حل کن درد این دل‌ها

امروز بزم ما ز ولا همچو گلشن است

امروز بزم ما ز ولا همچو گلشن است • عیش و طرب به پای علی‌رغم دشمن است

ای غمزه‌ی چشمان سیاهت به تماشا

ای غمزه‌ی چشمان سیاهت به تماشا • بربوده ز سر عقل و ز کف طاقت دانا

به افسون‌ها نمودم خواب دوشین پاسبانش را

به افسون‌ها نمودم خواب دوشین پاسبانش را • نهادم سر که بوسم آن مبارک آستانش را

به وفای تو می‌دهم جان را

به وفای تو می‌دهم جان را • تا نبینم شبان هجران را

بیا ای سروقد بند قبای خویشتن بگشا

بیا ای سروقد بند قبای خویشتن بگشا • شب است و عقده‌ی هجران ز زلف خویشتن بگشا

تو مده ز دست یارا سر ذره‌پروری را

تو مده ز دست یارا سر ذره‌پروری را • که چو ذره‌ای‌ست پیشت مه و مهر خاوری را

چندی‌ست که یادیت ز ما نیست

چندی‌ست که یادیت ز ما نیست • در شهر شما مگر وفا نیست؟

۱۰

چه کنم گر نکنم من به فدایت جان را

چه کنم گر نکنم من به فدایت جان را • کافرم گر ندهم در ره تو ایمان را

۱۱

ز رخ برگیر ای خورشیدرخ مشکین‌نقابت را

ز رخ برگیر ای خورشیدرخ مشکین‌نقابت را • که یک دم چشم تر بیند برابر آفتابت را

۱۲

سر چه باشد که ببازم آن را

سر چه باشد که ببازم آن را • کنم ای جان به فدایت جان را

۱۳

سر و جان خود به رهت اگر فدا نکنم چه کنم هلا

سر و جان خود به رهت اگر فدا نکنم چه کنم هلا • که ز ابتدا شده مرتهن به ره فنا سر و جان ما

۱۴

صنوبری نبود چون تو سرو بالا را

صنوبری نبود چون تو سرو بالا را • عقیق نی چو دو لعل لب شکرخا را

۱۵

گفتم جفای ماست مرادت و یا وفا

گفتم جفای ماست مرادت و یا وفا • لب خنده کرد و گفت که عاشق جفا جفا

۱۶

لعل تو بهتر ز جام ماء معین است

لعل تو بهتر ز جام ماء معین است • ای که ز شوق لبت لبم شکرین است

درباره‌ی شیدای گراشی

شیدا پیروِ سبکِ عراقی بود و بیشترین اثر را از حافظ و سعدی پذیرفت؛ از هم‌روزگارانش چون وصالِ شیرازی و صحبتِ لاری نیز بهره برد. در بیشترِ قالب‌های کلاسیک شعر دارد. غزلش ساده و پرشور است و تقابلِ رند و زاهد، ساقی و امامِ مسجد، در آن آشکارا یادآورِ حافظ است. قصیده‌ها و نوحه‌هایش در منقبتِ پیامبر و امامان از آثارِ آیینیِ موفقِ سدهٔ اخیر به شمار می‌روند و برخی از نوحه‌هایش هنوز در عزاداری‌ها خوانده می‌شود.

شعرهایش تا مدت‌ها گم بود تا آن‌که در لار بازشناخته شد و نواده‌اش احمد اقتداری آن را تصحیح و چاپ کرد. در سخن‌شناس غزل‌ها و مثنویِ «پند و اندرزِ» او از ویکی‌نبشتهٔ فارسی آمده است.

۱۷

شعر در دیوان

۱۶

غزلیات

مثنویات