بدیع معنویدوازدهم
آشناییزدایی
شکستنِ عادتِ زبانی برای تازه کردنِ نگاهِ خواننده.
اصطلاحی از فرمالیستهای روس: هنرمند با هنجارگریزی و آشناییزدایی، ادراکِ خودکارشده را میشکند تا خواننده چیزها را دوباره ببیند. در شعرِ معاصر، ستونِ اصلیِ زیباییشناسی است.
چطور در تست تشخیصش بدهم؟
ترکیب یا نحوی میبینی که در زبانِ روزمره غلط یا نامعمول است ولی معنا را تازه میکند: «سبزتر از خدا»، «صدای پای آب».
نمونهها
خدا در این نزدیکی است، لای این شببوها
— سهراب سپهری
همنشینیِ نامعمولِ «خدا» و «لای شببوها».
این آرایه در کتابهای درسی۰ شاهد
هنوز شاهدی از این آرایه در شعرهای تحلیلشده ثبت نشده است. با افزوده شدنِ درسهای تازه، نمونههای آن همینجا نمایان میشود.