بدیع لفظیدهمیازدهم
سجع
هماهنگیِ واژههای پایانیِ دو جمله در نثر — قافیهی نثر.
یکسانیِ آواییِ واژههای پایانیِ دو یا چند جمله در نثر. سه گونه دارد: متوازی (هموزن و همقافیه: «مُلک/فلک»)، مطرّف (همقافیه ولی ناهموزن: «کار/گرفتار») و متوازن (هموزن ولی ناهمقافیه: «دست/چنگ»). نثرِ دارای سجع را «نثرِ مسجّع» میگویند.
چطور در تست تشخیصش بدهم؟
در نثر (نه شعر) به پایانِ جملهها نگاه کن؛ اگر آهنگِ همسان داشتند، سجع است. گلستانِ سعدی و مناجاتهای خواجهعبدالله سرشار از سجعاند.
نمونهها
الهی! اگر بهشت چشم و چراغ است، بی دیدارِ تو درد و داغ است.
— خواجه عبدالله انصاری
سجعِ متوازی: چراغ / داغ.
این آرایه در کتابهای درسی۰ شاهد
هنوز شاهدی از این آرایه در شعرهای تحلیلشده ثبت نشده است. با افزوده شدنِ درسهای تازه، نمونههای آن همینجا نمایان میشود.