ساختار و موسیقیدهمیازدهمدوازدهم
قالب
شکلِ چیدمانِ قافیه و شمارِ بیتها: غزل، قصیده، مثنوی، رباعی…
ساختارِ بیرونیِ شعر بر پایهی نظمِ قافیه. مهمترین قالبها: غزل (۵ تا ۱۵ بیت، عاشقانه/عارفانه)، قصیده (بلند، مدح و وصف)، مثنوی (هر بیت قافیهی جدا، روایت)، رباعی (۴ مصراع، قافیه ۱-۲-۴)، دوبیتی، قطعه، مسمّط، ترجیعبند، و در دورهی معاصر: نیمایی، سپید و چهارپاره.
چطور در تست تشخیصش بدهم؟
جای قافیهها را در بیتها علامت بزن؛ الگو، قالب را نشان میدهد.
نمونهها
مثنوی
قافیه در دو مصراعِ هر بیت، مستقل از بیتهای دیگر — مناسبِ روایتِ بلند.
غزل
مصراعِ اولِ بیتِ نخست با مصراعهای دومِ بقیه همقافیه است.
این آرایه در کتابهای درسی۰ شاهد
هنوز شاهدی از این آرایه در شعرهای تحلیلشده ثبت نشده است. با افزوده شدنِ درسهای تازه، نمونههای آن همینجا نمایان میشود.