1. ۱باد مسعود و همایون خلعت شاه جهانبر وزیر جم سریر کامکار کامران / آصف اعظم مهین دستور خاقان عجم / مرکز عالم گزین معیار پرگار جهان / میرزا سلمان سلیمان زمان فخر زمین / پایهٔ دین و دول سرمایهٔ امن و امان / آن که از جوهرشناسی روز بازار ازل / فخر کرد از جوهر ذاتش زمین بر آسمان / وانکه گنجور کزو آفرینش برنیافت / گوهری مانند او در مخزن آخر زمان / هست رایش پادشاهی کز ازل دارد لقب / مه‌لوا فرمانروا کشورگشا گیتی‌ستان / برخی از اوصاف او در آصف بن برخیاست / زان که از کرسی نشین فرقت تا کرسی نشان / بر سر طور ظفر او راند موسی وار رخش / در تن دهر سقیم او کرد عیسی‌وار جان / بود دهر پیر را طبع زلیخا کاین چنین / شاهد یوسف جمال عهد او کردش جوان / آن چه گردان توانا در جهانگیری کنند / در بنانش می‌تواند کرد کلک ناتوان / خلق بهر داوری بر آستانش صف زنند / آفتاب خاوری چون سر زند از خاوران / آستینش جبههٔ فرسایندهٔ میر و وزیر / آستانش سجدهٔ فرمایندهٔ سلطان و خان / دهر معلول از علاجش خستهٔ عیسی طبیب / خلق عالم در پناهش گله موسی شبان / می‌تواند کرد تدبیرش به یکدیگر به دل / ثقل و خفت در مزاج آهن و طبع دخان / مانده پرگاری ز حفظش کز برای پاس مال / دزد چون پرگار می‌گردد به گرد کاروان / از نهیب نهی او در نیمه ره باز ایستد / تیر پرانی که بیرون رفته باشد از کمان / گوی را از جا بجنباند به نیروی قضا / گر کند احساس منع از صولت او صولجان / انتقامش چون کند دست ضعیفان راقوی / پشه در دم برکند گوش از پیل دمان / مژدهٔ عونش چو سازد زیر دستان را دلیر / از تلاش روبه افتد در زیان شیر ژیان / عون او خلق جهان از از بد عالم پناه / عهد او عهد و امان را تا دم محشر ضمان / گر بدندی در زمان او به جای جود و عدل / شهره گشتی بخل و ظلم از حاتم و نوشیروان / بحر بازی بازی از در و گوهر گردد تهی / چون کند وقت گوهر بخشی قلم را امتحان / های و هوی و لشگر و خیل و سپه در کار نیست / عالمی را کان جهان سالار باشد پاسبان / از پی گنجایش برخاست دیوار حجاب / از میان چار دیوار مکان و لامکان / بی‌طلب حاضر شود چون خوردنیهای بهشت / بر سر خوان نوالش هرچه آید در گمان / عرشیان آیند اگر بهر تواضع بر زمین / خسروان را آستین بوسند و او را آستان / در زمین ذات و خیر دولتش روزی که کرد / نصرت استیلا پی رد جلای ناگهان / دهر هم دولت یمینش گفت و هم نصرت یسار / چرخ هم شوکت قرینش خواند و هم صاحبقران / خلعتی کایزد به قد کبریای او برید / در زمان شاه عالی همت حاتم زمان / گر بریزند از در جوئی به هامون آب بحر / ور به بیزند از گوهر خواهی به دقت خاک کان / ور ملک از کارگاه قدرت آرد تار و پود / ور فلک از نقش بند غیب گیرد نقشدان / نقش تشریفی چنان صورت نمی‌بندد مگر / در میان دستی برآرد نقش پرداز جهان / وه چه تشریف آسمانی در زمین انجم نما / سهو کردم آفتابی بر زمین اختر فشان / بر سر تشریح تاجی فرق گوهرهای فرد / با کمر در جوهراندوزیش دعوی در میان / در خور آن تاج تابان جقه‌ای کز همسری / می‌زند پر بر پر خورشید در یک آشیان / از شعاع چارقب روز و شب اندر شش جهت / مشعل خورشید مخفی و سواد شب نهان / از علامت‌های تشریف شریف آصفی / همرهش زرین دواتی سربه سر گوهرنشان / از پی تشریف اسبی در سبک خیزی چو باد / زیر زین آسمان سنگ از گوهرهای گران / مرکبی کاندم که آرمیده راند راکبش / شام باشد دهری خفتن در آذربایجان / توسنی کز روز باد پویه‌اش گوی زمین / در شتاب افتد چو کشتی کش دواند بادبان / از در مغرب برانگیزد سم سختش غبار / گر به مشرق نرم یابد در کف فارس عنان / بردن نامش گر ابکم بگذراند در ضمیر / تا ابد در خویش یابد نشاه طی لسان / رنگ خنگ آسمان دارد ز سر تا پا که هست / آفتابش ماه پیشانی هلالش داغ ران / بهر این تشریف از پر کله تا نعل رخش / تهنیت فرض است بر خلق زمین و آسمان / حاصل از وی چون گران شد مسند از هر باب کرد / عقل تاریخی تجسس هم گران و هم روان / اعتمادالدولتش بد چون درین دولت لقب / آن لقب را دوخسان آورد طبع نکته‌دان / گر چو یک سال آمد افزون بود عین مصلحت / تا به این علت مصون ماند ز چشم حاسدان / قصه کوته چون قدم دروای فکرت نهاد / عقل دور اندیشه در اندیشهٔ اصلاح آن / طبع دقت پیشه بر اندیشه سبقت کرد و گفت / اعتمادالدوله افسر بخش بادا در جهان / آصفا عالم مدارا بختیارا داورا / ای به زور بخت کامل قدرت و بالغ توان / عرضه‌ای دارم چه قول مردم بالغ سخن / هم طویل اندر مضامین هم قصیر اندر بیان / طوطی شیرین زبان شکرستان عراق / کز جفای قرض خواهان بود زهرش در دهان / با وجود این همه بی‌دست و پائیها که داشت / گشته بود از تنگدستی عازم هندوستان / وان چه بیش از جمله‌اش آواره می‌کرد از وطن / قرض پر شلتاق دیوان بود آن بار گران / تا که از امداد صاحب مژده بخشش رسید / بخشش مقرون به تشریف شه صاحبقران / من به این پاداش بر چیزی که حالا قادرم / هست ارسال ثناها کاروان در کاروان / بی‌تکلف صاحبا کردی ز وامی فارغم / کز هراسش بود بی‌آرام در تن مرغ جان / وز طلب گشتند بر امید دیگر لطف‌ها / قرض خواهان دیگر هم اندکی کوته‌زبان / ای تمام احسان اگر در عهد شاهی این چنین / کز زر و گوهر خزاین را تهی کرد آن چنان / بنده را یکبارگی از قرض خواهان واخری / سود پندارم درین سودا بود بیش از زیان / محتشم ای در فن خود از توقع برکنار / آمدی آخر درین فن نیک بیرون از میان / بحر خواهش را کرانی نیست پیدا لب ببند / پس زبان بگشای در عرض دعای بیکران / تا درین کاخ عظیم‌الرکن خوش بنیان دهند / از بنای بی‌زوال دولت و ملت نشان / پایهٔ بنیان این ملت تو باشی پایدار / اعظم ارکان این دولت تو باشی جاودان