روی هر بیت کلیک کن تا معنی، تفسیر و واژهنامهاش را ببینی.روی هر بیت بزن برای دیدن معنی و واژهنامه
برای کارتِ اشتراکگذاری بیتِ مطلع:یا روی هر بیت کلیک کنتا کارتِ آن بیت را بسازی
🎙 خوانش این شعر بهزودی اضافه میشود
تو هم خوانشات را ثبت کن
اگر دوست داری خوانشِ خودت از این شعر را با ما در میان بگذاری، در بخشِ خوانشهای صوتی میتوانی همینجا خوانشت را ضبط کنی. پس از تأییدِ ادمین، خوانشِ تو در همین صفحه برای همگان پخش میشود.
خوانشهای صوتی
خوانشِ این شعر را بشنو — یا خودت خوانشت را ثبت کن.
۰ خوانش
در حال بارگذاری خوانشها…
خوانشهای حافظ شیرازی
نقدِ هفتلایه
هفت دریچه برای دیدنِ این شعر — از نسخهشناسی تا ارزیابیِ نهایی
زبانِ این غزل، آمیختهای روان از فارسیِ خراسانیِ کلاسیک و عربیِ متأثر از سنّتِ ادبی است. حافظ از واژگانِ فارسیِ ناب (تُرک، شیرازی، گلگشت، خوان، شوخ، نکو، سُفتن، پیر، دانا) در کنارِ عربیهای ادبی (جمال، مستغنی، عصمت، فلک، عقد، ثریا، نصیحت، حکمت) بهشکلی استفاده میکند که هیچکدام بر دیگری چیره نشود. این همنشینیِ متعادل، یکی از نشانههای پختگیِ سبکیِ حافظ است.
از نکاتِ زبانیِ مهم، میتوان به این موارد اشاره کرد. نخست، در بیتِ چهارم، «به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت رویِ زیبا را» — «را»ی پایانیِ مصراع، باز هم «را»ی فکّ اضافه است (= رویِ زیبا چه حاجت به آب و رنگ دارد). در فارسیِ کلاسیک، این کاربرد بسیار رایج بوده. دوم، در بیتِ ششم، «اگر دشنام فرمایی و گر نفرین دعا گویم» — ساختارِ شرطیِ دوگانه (اگر… و گر…) با حذفِ فعلِ اول (نفرین کنی)، نشانهی فشردگیِ نحویِ ادبی است که از فارسیِ کهنِ شعری به یادگار مانده.
سوم، در بیتِ ششم نیز، نکتهی ادبنوازانهای هست: حافظ بهجایِ آنکه بگوید «اگر دشنامم دهی»، میگوید «اگر دشنام فرمایی» — فعلِ احترامآمیزِ «فرمودن» را برای صادرکنندگیِ دشنام بهکار میبرد. این تنشِ معناییِ شیرین، نشاندهندهی نهایتِ تواضعِ عاشقانه است. چهارم، در بیتِ هشتم، عبارتِ «حدیث از مطرب و می گو» — «حدیث» اینجا نه به معنای روایتِ نبوی، بلکه «گفتوگو» است؛ یک کاربردِ کهن که خوانندهی امروز باید آن را با همان لطافت بازشناسد.
پنجم، در بیتِ نهم، «دُر سُفتی» اصطلاحی ادبی است که در فارسیِ کلاسیک، به معنیِ نظمِ اشعارِ بدیع بهکار میرفته. «سُفتن» مصدری کهن و امروزه منسوخ است؛ خوانندهی امروز باید آن را با «سوراخ کردن» معادل بگیرد. گرهِ دستوریِ ظریف در بیتِ دوم نیز هست: «بده ساقی می باقی که در جنّت نخواهی یافت / کنارِ آبِ رکناباد و گلگشتِ مصلّا را» — مفعولِ «نخواهی یافت» در مصراعِ دوم آمده، با تأخیری شاعرانه که جمله را به یک پایانبندیِ غافلگیرکننده میرساند.
به این شعر امتیاز بده
۰.۰از ۵·۰ رأی
حاشیهنویسی
با ادب و دقت بنویس — فقط متنِ فارسی پذیرفته میشود.
حاشیهنویسی
با ادب و دقت بنویس — فقط متنِ فارسی پذیرفته میشود.
در حال بارگذاری حاشیهها…