روی هر بیت کلیک کن تا معنی، تفسیر و واژهنامهاش را ببینی.روی هر بیت بزن برای دیدن معنی و واژهنامه
برای کارتِ اشتراکگذاری بیتِ مطلع:یا روی هر بیت کلیک کنتا کارتِ آن بیت را بسازی
🎙 خوانش این شعر بهزودی اضافه میشود
تو هم خوانشات را ثبت کن
اگر دوست داری خوانشِ خودت از این شعر را با ما در میان بگذاری، در بخشِ خوانشهای صوتی میتوانی همینجا خوانشت را ضبط کنی. پس از تأییدِ ادمین، خوانشِ تو در همین صفحه برای همگان پخش میشود.
خوانشهای صوتی
خوانشِ این شعر را بشنو — یا خودت خوانشت را ثبت کن.
۰ خوانش
در حال بارگذاری خوانشها…
خوانشهای حافظ شیرازی
نقدِ هفتلایه
هفت دریچه برای دیدنِ این شعر — از نسخهشناسی تا ارزیابیِ نهایی
زبانِ این غزل، در میانِ غزلهای حافظ، نسبتاً سبکتر و کمتر آمیخته به عربی است؛ برخلافِ غزلِ اول که با مصراعِ تمامعربی آغاز میشد، این غزل از زبانِ فارسیِ روان بهره میگیرد و عربیّتش به برخی واژگانِ کلیدی (صلاح، تقوا، رباب، خرابات، جناب، عتاب، وصال) محدود میماند. این انتخابِ آگاهانه، تنشِ میانِ «منِ فارسیگویِ خراباتی» و «صلاحِ عربینمای مدرسی» را در بافتِ زبان نیز بازتاب میدهد.
گرههای دستوریِ مهم در این غزل اندکاند، اما هرکدام معناسازند. نخست، تکرارِ ساختارِ «کجا … کجا» که در عینِ آنکه استفهامِ بلاغی است، ستونِ موسیقاییِ غزل را میسازد. دوم، در بیتِ سوم، «چه نسبت است به رِندی صلاح و تقوا را» — اینجا «را»ی پایانی نه نشانهی مفعول، که «را»ی فکّ اضافه است (= نسبتِ صلاح و تقوا با رندی چیست). این کاربردِ کهنِ «را» در فارسیِ معاصر منسوخ شده و خوانندهی امروز نباید آن را با کاربردِ مفعولی اشتباه کند.
سوم، در بیتِ پنجم، عبارتِ «چو کُحلِ بینشِ ما خاکِ آستانِ شماست» نمونهای از اضافهی تشبیهیِ معکوس است: بهجای آنکه گفته شود «خاکِ آستان مثلِ کُحل است»، میگوید «کُحلِ بینشِ ما خاکِ آستانِ شماست» و خاک را در جایگاهِ مشبّهبه مینشاند. این چرخشِ نحوی، تأکید را بر عینیبودنِ آن خاک میگذارد. چهارم، در بیتِ هشتم، «قرار چیست صبوری کدام و خواب کجا» سه واژهی پرسشی (چیست/کدام/کجا) را در یک ردیف میچیند تا یک سهگانهی انکاری بسازد — تکنیکی که در فارسیِ کلاسیک کمنظیر است.
به این شعر امتیاز بده
۵.۰از ۵·۱ رأی
حاشیهنویسی
با ادب و دقت بنویس — فقط متنِ فارسی پذیرفته میشود.
حاشیهنویسی
با ادب و دقت بنویس — فقط متنِ فارسی پذیرفته میشود.
در حال بارگذاری حاشیهها…