إساءة دهر برحت بي نوائبه

✦ متنِ اصلی و ترجمهٔ فارسی، کنارِ هم

1. 1بدرفتاری روزگاری که مصیبت‌هایش مرا به رنج انداخت و حادثه‌ی زمانه‌ای که با سرزنش با آن سخن می‌گویم.•إسَاءَةُ دَهْرٍ بَرّحَتْ بي نَوَائِبُهْ ⁎ وَخَطْبُ زَمانٍ، بالمَلامِ، أُخَاطِبُهْ
2. 2نابودی بر دره‌ی نریز باد که سیلاب‌های آن جز با بزرگواری روان است.•عَفَاءً عَلى وَادي نَرِيزَ، فإنّهُ ⁎ تَسيلُ، بغَيرِ المَكْرُماتِ، مَذانِبُهْ
3. 3رانده شدیم در حالی که ردای خورشید زرد پررنگ بود، به سوی ریشه‌ی دری که دربانش گرامی داشته نمی‌شود.•دُفِعْنَا وَبُرْدُ الشّمْسِ أصْفَرُ فاقعٌ ⁎ إلى جَذْمِ بابٍ ما يُبَجَّلُ حاجِبُهْ
4. 4او را گذری بر جوانمرد نبود تا مهمان‌نوازی‌اش طلب شود و نه بر بخشنده‌ای که بخشش‌هایش امید رود.•وَما كانَ مَرٌّ بالجَوَادِ، فيُبْتَغَى ⁎ قِرَاهُ، وَلا بالغَمْرِ تُرْجى مَوَاهِبُهْ
5. 5از سلام‌دادن ناخوش داشت، چنانکه پنداشتم نام خود را از حنظل می‌جود و از آن می‌ترسد.•تَكَرّهَ للتّسْليمِ، حَتّى حسبته ⁎ يَلُوكُ اسمَهُ مِن حَنظَلٍ، هوَ هائبُهْ
6. 6قصد عذرخواهی کرد و آنگاه آب دهانش گلویش را گرفت و آن مرد کنیه‌اش «سگ» پنداشت که با او ستیزه می‌کنم.•وَرَامَ اعتِذاراً ثُمّ غَصّ برِيقِهِ ⁎ وَظَنّ كَنيُّ الكَلْبِ أنّي أُكالِبُهْ
7. 7پس او را با گذشت پیچیدم و هرگاه فرومایه‌ای زشتی‌ای می‌آورد او را سرزنش نمی‌کردم.•فأدْرَجْتُهُ صَفْحاً، وَكنتُ إذا أتَى ⁎ لَئيمُ أُنَاسِ سَوءةً، لا أُعَاتِبُهْ
8. 8آنگاه که کوه طایی سروران خوار شد و پهلوهایش در برابر رهگذران دشمن نرم شد.•إذا الجَبَلُ الطّائيُّ ذَلّتْ سَرَاتُهُ ⁎ وَلانَتْ لطُرّاقِ العَدُوّ جَوَانِبُهْ
9. 9اود و همدان او را غارت کردند، پس از آنکه او را نمود و مردم دو خاور غارتگاه‌های او بودند.•تَنَاهَبَهُ أوْدٌ وَهَمْدانُ، بَعدَما ⁎ أرَاهُ، وَأهْلُ المَشرِقَينِ مَناهِبُهْ
10. 10و این نبود جز آنکه سوارانش بر شمشیری برخوردند که ضربه‌هایش بر آنان کُند شد.•وَما ذاكَ إلاّ أنّ فُرْسَانَهُ التَقَوْا ⁎ على مُنصُلٍ تُكدي عَلَيهِمْ مضَارِبُهْ
11. 11[مبهم] کسی را در میان می‌گیرند که قصاص او را در بر گرفته، خوراک و نوشیدنی‌اش از خوردن و آشامیدن او.•يحفون محفوف القصاص تغوله ⁎ مآكله عن أكله ومشاربه
12. 12چون بم گسسته شد سبک شمرد و اگر گفته شود چراگاه غارت شد، پهلوهایش آرام گرفت.•إذا انقَطَعَ البَمُّ استَخَفّ، وَإنْ يَقُلْ ⁎ أُغِيرَ على السّرْحِ اطمأنّتْ جَوَانِبُهْ
13. 13مردی مست، که خواب نیمروز از او روشن می‌شود، دست روزگار از او، در حالی که سینه‌اش سیاه است.•أخُو نَشَوَاتٍ تَنجَلي نَوْمَةُ الضّحى ⁎ يد الدّهرِ عَنهُ وَهوَ سودٌ تَرَائِبُهْ
14. 14او را در هر دو پهلویش مشغولیتی است، هرگاه دوستان و دوستدارانش بدان عادت کنند.•لَهُ شُغُلٌ في جانِبَيْهِ كِلَيْهِمَا ⁎ إذا اعتَادَهُ أحْبَابُهُ وَحَبَائِبُهْ
15. 15مرکب بیگانگان است، گویی برای غیر خودش وقتی نر بار سنگین برمی‌دارد شانه‌هایش است.•مَطِيّةُ أغْيَارٍ، كأنّ لغَيرِهِ ⁎ إذا حَمَلَ الفَحلُ الثّقيلَ، مَناكبُهْ