أخي متى خاصمت نفسك فاحتشد

✦ متنِ اصلی و ترجمهٔ فارسی، کنارِ هم

1. 1ای برادر کوچکم، هرگاه با خود ستیزه کنی برایش بسیج شو و هرگاه با خود سخن گویی راست بگو•أُخَيَّ مَتى خاصَمْتَ نَفَسكَ فاحْتَشِدْ ⁎ لَها،ومَتَى حَدَّثْتَ نَفْسَكَ فاصْدُقِ
2. 2علت‌های چیزها را گوناگون می‌بینم و گردآمدن را جز علت پراکندگی نمی‌بینم•أَرىعلَلَ الأَشياءِ شَتَّى، ولا أَرى ⁎ التَّجَمُّعَ إِلاَّ عِلَّةً للتَّفَرُّق
3. 3زندگی را سایه‌ای می‌بینم که خورشید نزدیک است آن را ببرد؛ پس در طلب زندگی زیرکی یا دوستی کن•أَرى العَيْشَ ظِلاًّ تُوشِكُ الشَّمْسُ نَقْلَهُ ⁎ فَكِسْ في ابتِغاءِ العيْشِ كَيْسَكَ أَوْمُقِ
4. 4روزگار را غولی برای جان‌ها می‌بینم، و خدا در برخی جایگاه‌ها کسی را نگه می‌دارد که نگه می‌دارد•أَرى الدَّهْرَ غُولاً لِلنُّفُوسِ،وَإِنَّمَا ⁎ بَقِي اللهُ في بعضِ المَواطِنِ مَنْ يَقِي
5. 5پس از گذشته مپرس چرا گذشت و به باقی روی آور و از او بپرس چرا ماند•فَلاَ تُتْبعِ الماضِي سُؤَالك لِمْ مَضَى ⁎ وعِّرجْ عَلَى الباقي فَسائلْهُ لِمْ بَقِي
6. 6و همسری چون دنیا برای دوستدار عاشق ندیدم، که هرگاه در چشمش نیکو شود طلاق می‌دهد•ولَمْ أَرَ كالدُّنيا حَلِيلَةَ وَامِقٍ ⁎ مُحِبٍّ مَتَى تَحْسُنْ بِعَيْنَيْهِ تَطلُقِ
7. 7آن را آشکارا می‌بینی و ساختهٔ یکی است؛ پس آن را کار هنرمندی لطیف و ناشی می‌پنداری•تَرَاها عِيَاناً وَهْي صَنْعَةُ وَاحِدٍ ⁎ فَتحْسبُهَا صُنْعَيْ لَطِيفٍ وأَخْرَقِ
8. 8ابوعیسی را یاد کردم و چشمی را بازداشتم که اشک می‌ریزد و اگر اشک نریزد بی‌خواب می‌ماند•ذَكرْتُ أَبَا عيسى فَكَفْكَفْتُمُقْلَةً ⁎ سَفُوحاً مَتَى لا تَسْكُبِ الدَّمْعَ تأْرَقِ
9. 9جوانمردی که اندیشهٔ جان یا فراتر از اندیشهٔ آن بود، آنگاه که در فضل رأی و راستی بامداد کرد•فَتىً كَانَ هَمَّ النَّفْسِ أَو فَوْقَ هَمّهَا ⁎ إِذا مَا غَدَا في فَضْلٍ رَأْيٍ ومَصْدِقِ
10. 10و من تمام سعادت را برای خریداری که راست نایستاد و نهراسید فراهم نیاورده‌ام•ولَسْتُ بِمُستَوفٍ تَمَامَ سَعَادَةٍ ⁎ على مُشْتَرٍ لَمْ يسْتَقِيمْ ويُشِرِّقِ
11. 11خوشا به حال شما که به مصیبتی گرفتار شده‌اید، ای فرزندان مخلد، چون باران ابر گسترده•لَعاً لَكُمُ مِنْ عاثِرينَ بِنكْبَةٍ ⁎ بَنِي مَخْلَدِ صَوْبَ الغَمَامِ المُطَبٍّقِ
12. 12جانم شما را دوست دارد، هرچند دوستی شما مرا به هوس‌های دشمنان گرفتار کند و تباه سازد•تُحِبُّكُمُ نَفْسي وإِنْ كَانَ حُبُّكُمْ ⁎ مُصِيبي بأَهواءِ الأَعادِي ومُوبِقِي
13. 13و مردم دوستان را چنان دوست نداشتند که شما را برای ثروت تازه از بخشش شما و کهنه•ومَا عَشِقَ النَّاسُ الأَحِبَّةَ عَشْقَهُمْ ⁎ لِكثْرٍ جَديدٍ مِنْ جَدَاكُمْ ومُخِلِقِ
14. 14پس هر که با خیانت به پیمان نزدیک شود، ما به دو نجرانی یمنی و ریشه‌دار وفا کردیم•فَمَنْ يَقْتَرِبْ بالغَدرِ عَهداً فلإِنَّنا ⁎ وَفَيْنا لِنجْرانيْ يَمَانٍ ومُعْرِقِ
15. 15هر دو را دو بخشش دادیم تا فضل را برای ما از مال پسرعمویم و از سخنم دریافتند•حَبَوْناهُمَا الرّفِدَيْنَ حَتَّى تبَيَّنُوا ⁎ لنا الفَضْلَ من مالِ ابْنِ عَمِّي ومنْطِقي