1. ۱چیست آن دریا که دارد در دل کشتی مقامماهیش بر خشک لیکن جزر و مدّش بر دوام
2. ۲قعر این دریا گل تیره ست و آب او سیاهو اندرو هم بیم جان خلق و هم اومید کام
3. ۳عقدهای گوهر آرد زو برون غوّاص اوچو صدف کو قطره یی یابد ز ابر قیر فام
4. ۴او ترش رویست و زو شاداب شاخ نیشکراو سیه کاسه ست و از وی خلق را وجه طعام
5. ۵زلف خاتون ظفر را اشک چشم او خضابرخنه های ملک را آب دهان او لحام
6. ۶سیم او نقدست لیکن نقد او شب در میانحلیتش نورست لیکن حشو نور او ظلام
7. ۷جرم کیوانست و او را با مه نو اتّصالآب حیوانست و او را در دل ظلمت مقام
8. ۸آفتابست او لیکن بعضی از وی منکسفروزگارست او مرکّب صورتش از صبح و شام
9. ۹پاره یی از ریش فرعونست در دست کلیممنفذی از دود دوزخ کرده بردار السّلام
10. ۱۰یا بموی انباشته چاه ز نخدان بتانیا چو مشکین پرچمی در طاسکی از سیم خام
11. ۱۱یا دل یار منست اندر بر سیمین اویا گشاده چشمۀ قیر از دل سنگ رخام
12. ۱۲دیدۀ ملکست ما نا در بیاض او سوادمشرب عذبست و بر وی از امانی از دحام
13. ۱۳نازنینی خو فرا کرده باکسون و قصببر کنار خواجگان پرورده با صد احترام
14. ۱۴شد دلش مستغرق سودای زلف و خال و خطزان دژم روی وسرافکندست چون اهل غرام
15. ۱۵گر زنی در ناخنش نی ورتو بر داری سرشبا کمال دلسیاهی دور باشد ز انتقام
16. ۱۶هر چه زشتیّ و سیه کاری فرو خورده ز حلمپس نکوییها عوض داده بر آیین کرام
17. ۱۷معجزات نفثۀ او چون قلم را جان دهدعقل گوید آن زمان سبحان من یحیی العظام
18. ۱۸از سیاهی صورت فقرست گویی وانگهیمستفید از رشح طبعش هم خواص وهم عوام
19. ۱۹اندرون او سیه چالست و بیرون تخت ملکنام او نونست واو خود کرده از صد گونه لام
20. ۲۰نقره خنگی گشته آبستن بشبدیزی چو ابهم برو دستارچه هم طوق زرّین هم ستام
21. ۲۱بار گیران سخن را زین شب آخر آبخورآهوان معنوی را مشک نافش پای دام
22. ۲۲ظاهر او تخت بار پادشاه نیم روزاندرون سینه اش مطمورۀ زنگیّ شام
23. ۲۳عنبرین زلفیست سیمین تن که هر ساعت رسندعاشقان زرد بیمار از دهان او بکام
24. ۲۴از سوید ای دل او زنده جان ملک و دینوز سواد چشم او روشن معاش خاص و عام
25. ۲۵چون سیه دارد سر پستان خورد زو بچّه شیرچون کند پستان سپید آنگه بود وقت فطام
26. ۲۶وین عجب کآن طفل کزوی شیر خورد اندر زمانهم در آرد خطّ مشکین هم در آید در کلام
27. ۲۷تا بود در دست ترکان بسته دارد لب بمهرچون نشیند با وزیران دورگرداند لثام
28. ۲۸قصّه حال دل خود بر سر نی می کندتا دهد با دست دستور جهان خواجه نظام
29. ۲۹آصف جمشید رتبت خواجۀ سلطان نشانصاحب اعظم محمّد قدوه و صدر انام
30. ۳۰یارۀ دست وزارت قوّت بازوی شرعآنکه اسلام از شکوه او همی گیرد قوام
31. ۳۱کمترین جرعه ز جام لطف او آب حیاتخرد تر نصفی ز بزم همّتش ماه تمام
32. ۳۲خنجر جودش براند جوی خون ازکان لعلپنجۀ حکمش بر آرد گوهر از مغز حسام
33. ۳۳روشنان آسمان سمعاً و طاعه می زنندهر کجا داد از زبان کلک او نصرت پیام
34. ۳۴باسخای او کفن شد بر تن زر بدره هابا نهیب سهم او تابوت خنجر شد نیام
35. ۳۵با سواد خط او شب لاف یک رنگی ز دستگوهر شب تاب انجم زان شدش رشح مسام
36. ۳۶چون درخت ارغوان گردد رعافش منفجرچون زند باد خلافش کوهها را بر مشام
37. ۳۷ای بریز طوق حکت گردن افلاک نرموی بریز ران امرت تو سن ایّام رام
38. ۳۸دور نبود گر در ایّام تو چون نعلین بطرخنۀ تاج خروسان هم پذیرد التیام
39. ۳۹آسمان زین پس کند القاب میمون ترانقش پیشانیّ ماه و آفتاب از بهر نام
40. ۴۰با کمال عدل تو در کلّ عالم زین سپسراه زن مطرب گر باشد و خون خواره جام
41. ۴۱ای روان لطف تو مردم فکن همچون کرموی نهیب قهر تو گردن شکن همچون اوام
42. ۴۲تا تو معمار جهانی از خرابی ایمنستورچه پیماید سپهر اندر سرش دور مدام
43. ۴۳اشک خونین بارد از دل چون صراحی دشمنتهر کجا تیغت کند در لب چو ساغر ابتسام
44. ۴۴بر تواتر از چه افتد عطسۀ صبح؟ ار نکردگنبد نیلو فری را از گل خلقت ز کام
45. ۴۵با مداد از راه ترکستان در آید آفتابتا شنیدست اینکه آرندت ز ترکستان غلام
46. ۴۶گشت بریان ز آتش دل شخص بدخواهت چنانکنیست بر اندام او سرتاسر الّا پوست خام
47. ۴۷از فراغت چون دوات اکنون ستان خسبند خلقچون بکار مملکت کلک ترا باشد قیام
48. ۴۸اینت آن رتبت که با آن پست باشد آسمانوینت آن منصب که با آن ننگ باشد احتشام
49. ۴۹مهر لب بروی نهد اختر ز بهر کحل چشمخاک راهی را که یکران تو زو برداشت گام
50. ۵۰با چنین فرّو شکوه و با چنین آئین و رسمشد وزارت بر تو فرض عین و برجز تو حرام
51. ۵۱گر دل خصمت پراکندست چون اشکش رواستملک اقبال ترا جاوید بادا انتظام
52. ۵۲مقصد تو از وزارت نیست الّا نام نیکوین دگرها را غرض کسب زر و جمع حطام
53. ۵۳گشت حکمت بر سر گردون لگام امرو نهیتا بدستت داد دولت کار عالم را زمام
54. ۵۴از خری گر می نهد دشمن زبان در حکم توهر ستوری می نهد آری زبان اندر لگام
55. ۵۵ای بظّل جاه تو ارباب حاجت را پناهوی بذیل عطف تو اهل هنر را اعتصام
56. ۵۶کار دانش چون رکاب از چرخ در پای اوفتادوقت شد گر سوی وی تابی عنان اهتمام
57. ۵۷تازه گردان از کرم مرسوم تشریف رهیوان دگر ها کز رهی کردست لطفت التزام
58. ۵۸ذمّت همّت زوام بندگان آزاد کنزانکه در دین کریمان هست پذیرفته اوام
59. ۵۹گرچه هر کس آورد شعری بدین حضرت و لیکذوق طبعت نیک داند کین کدامست آن کدام
60. ۶۰شیرۀ انگور باشد هر دو امّا نزد شرعباشد از امّ الخبائث فرق تا نعم الادام
61. ۶۱تا مدار آسمان بر کام و نا کامی بودبادت اندر کامرانی جاه و دولتت مستدام
62. ۶۲از تو چون چشم بدان مصروف دست حادثاتبر تو چون عزمت همایون مقدم ماه صیام
63. ۶۳دوستان و دشمنانت را ز دور آسمانکارها بروفق رایت باد دایم والسّلام