وعاذلٍ عذلته في عذله

✦ متنِ اصلی و ترجمهٔ فارسی، کنارِ هم

1. 1و سرزنشگری را در سرزنشش سرزنش کردم، پس گمان برد که من از نادانی او نادانم.•وعاذلٍ عذلته في عذله ⁎ فظنَّ أني جاهلٌ من جهلهِ
2. 2هیچ زیان‌دیده‌ای چون خرد خود زیان ندید؛ کیست که برادرت را یکسره برایت ضمانت کند؟•ما غبنَ المغبونَ مثلُ عقلهِ ⁎ مَنٍ لكَ يوماً بأَخِيكَ كُلهِ؟
3. 3جوانی‌ام را پوشیده‌ام، پس رهایم کن تا رأی مردی روزگار را بیازمایم که در دیوانگی خود غرق است.•لبستُ ريعاني فدعني أبلهِ ⁎ رأيَ ابنِ دهرٍ غَرِقاً في خبلِهِ
4. 4داناتر از او به خواندن شتران، که دست‌های دوری جمع او را پراکنده‌اند.•أَعْلَمَ مِنْهُ بِحُداءِ إِبْلِهِ ⁎ قَدْ لَعِبَتْ أَيْدي النَّوَى بِشَمْلِهِ
5. 5بهره‌مند و توانا بر بار خود، برکشیده چون شمشیر هنگام کشیده شدن.•مَمَتّعاً مُضْطَلِعاً بحِمْلِهِ ⁎ مُنْصَلِتاً كالسَّيْفِ عندَ سَلهِ
6. 6همتش پیش از او زاده شده؛ صاحب فضیلت در برابر فضل او فروتنی کرده است.•مَوْلُودَةٌ هِمَّتُه مِنْ قَبْلِهِ ⁎ قد دانَ ذو الفضلِ له بفضلهِ
7. 7چون صبر تلخ است؛ هر که بچشد آن را شیرین نمی‌یابد مگر اینکه زیر سایه‌اش بیاساید.•كالصَّابِ مَنْ يَذُقْه لا يُسْتَحْلِهِ ⁎ إلاّ بأَنْ يَسْكُنَ تحتَ ظِلهِ
8. 8بخشندهٔ مال فراوان و دهندهٔ فراوان؛ آن را از حرام و حلال خود گرد می‌آورد.•مفيدُ جزلِ المالِ معطي جزلهِ ⁎ يحويهِ منْ حرامهِ وحلهِ
9. 9بخشش را نزدیک‌ترین راه‌هایش قرار می‌دهد، و سرزمینی دوردست جای اوست.•ويَجْعَلُ النائِلَ أدنَى سُبْلِهِ ⁎ وبلدٍ نائي المحلِّ محلهِ
10. 10من او را از شب‌روی با تیر خود زدم، با شتر چهارساله‌ای بالغ و برابر.•رَميْتُه مِنَ السُّرَى بِنَبْلهِ ⁎ بيازلٍ مقابلٍ في بزلهِ
11. 11کسی چون من در مانند آن با مانند آن رفت و پادشاهی در بزرگی و شرفش،•مثلي سرى في مثلهِ بمثلهِ ⁎ ومَلِكٍ في كِبْرِهِ ونُبْلِهِ
12. 12و فرومایه‌ای در گفتار و کردارش؛ ستایشم را برای او نثار کردم که طلب نثار می‌کرد.•وسُوقِةٍ في قَوْلهِ وفِعْلِهِ ⁎ بذلتُ مدحي فيه باغي بذلهِ
13. 13پس ریسمان امیدم را از ریشه برید، پس از آنکه مرا با درنگ خود به بندگی گرفت.•فَحَذَّ حَبْلَ أَمَلي مِنْ أصله ⁎ مِنْ بعد ما استعبدَني بمَطْلِهِ
14. 14سپس با عذر نادانی آمد، صاحب گردنی در بزرگی که آن را نیاراست.•ثمَّ أتى معتذراً بجهلهِ ⁎ ذا عنقٍ في المجدِ لم يحلهِ
15. 15از شگفتی من و بخل خود شگفت می‌کند و مرا در جد و شوخی‌اش می‌نگرد،•يَعجَبُ مِنْ تعجُّبي وبُخْلِهِ ⁎ يَلحظني في جدهِ وَهَزْلِهِ
16. 16نگاه اسیر به حلقه‌های بندش، چنان‌که گویی برای عزل او آمده‌ام.•لَحْظَ الأَسيرِ حَلَقَاتِ كَبْلِهِ ⁎ حتى كأني جئتهُ بعزلهِ
17. 17ای یگانه‌ای که به عدالت خود تنهایی، او را به بی‌نیازی پوشاندی، پس او را ملول مکن.•يا واحِداً مُنْفرِداً بَعدْلِهِ ⁎ ألبسته الغنى فلا تملهِ
18. 18نیام بدون تیغش چه تباه است، و شعر تا نزد اهلش نباشد!•ما أضْيَعَ الغِمْدَ بغيرِ نَصْلِهِ ⁎ والشَّعْرَ ما لَمْ يَكُ عندَ أَهْلِهِ!