1. ۱الا یا خیمهٔ گردان به گرد بیستون مسکنگه از بن دامنت ماهست و گاهت ماه بر دامن
2. ۲چراغ افروخته در تو بسی و هفت از آن گردانکه گه بر گاوشان جایست و گه بر شیرشان مسکن
3. ۳چو خورشید ملک هنجار و برجیس وزیر آساچو بهرام سپهسالار و چون ناهید بربط زن
4. ۴چو کیوان قوی تاثیر دهقان طبع بر گردونچو تیر و ماه دیوان ساز پیک‌انگیز در برزن
5. ۵همه دانای نادان سر همه تابان تاری دلهمه والای دون پرور همه زن خوی مردافگن
6. ۶سر دانا شده پست و دل عاقل شده تاریازین افروخته رویان بر آن افراخته گرزن
7. ۷حکیمان را به نور و سیر بر گردون به روز و شبگهی رهبر چو یزدانند و گه رهزن چو اهریمن
8. ۸کمان کردار گردونی ازو تیر بلا پراندل عاقل ز زخمش خون زنار تیز نرم آهن
9. ۹هدفشان گر پذیرفتی نشان زان تیرها بر دلدل دانا شدستی چون مشبکهای پرویزن
10. ۱۰ندای گوش هر عاقل ازو هر لحظه «لا بشری»نثار سمع هر احمق ازو هر روز «لا تحزن»
11. ۱۱ز نحسش منزوی مانده دو صد دانا به یک منزلز سعدش مقتدا گشته هزار ابله به یک برزن
12. ۱۲خسیسان را ازو رفعت رییسان را ازو پستیلئیمان را ازو شادی حکیمان را ازو شیون
13. ۱۳امامان را ازو گر رشته تابی نیکویی بودیعلی خیاط راز و دل نبودی چون دل سوزن
14. ۱۴امام صنعت تازی علی‌ابن حسن بحریکه شد رایش ز چرخ اعلا و رویش ز آفتاب احسن
15. ۱۵امام عالم کافی که چون او درگه صنعتنه از شام آمد و بصره نه از مرو آمد و زوزن
16. ۱۶ازو نحو و لغت زنده به هر وقتی چو جسم از جانبدو فضل و ادب قایم به هر حالی چو جان از تن
17. ۱۷قریحتهای تازی را ز فضلش هر زمان انجمطبیعتهای روشن را ز فضلش هر زمان گلشن
18. ۱۸هزارش دیده از عقل و به هر دیده هزاران دلهزارش صنعت از فضل و به هر صنعت هزاران فن
19. ۱۹نماید پیش قدر او ز بالا گنبد و اخترچو در باد هوا ذره چو در آب روان ارزن
20. ۲۰دل حاسد کشد هزمان چو لفظ تیغ هنجارشهزاران خون دل دارد پس او هر لحظه در گردن
21. ۲۱ثبات زایش معنی به تو کامل چو جان از خونکمال دانش مردان به تو ناقص چو عقل از زن
22. ۲۲تنت چون خاک در باد و زبان چون آب در آباندلت چون باغ در آذر کفت چون ابر در بهمن
23. ۲۳به هر طبع اندر آوردی به تعلیم اصل و فضل و دینز هر خاطر برون بردی به حجت شک و ریب و ظن
24. ۲۴نه پیوندد به علمت جهل یک جزو از هزار اجزاازیرا کل، دانش را نگردد جهل پیرامن
25. ۲۵تواضع دوستر داری چو گوهر در بن دریاو گرنه چرخ بایستی چو کیوان مر ترا معدن
26. ۲۶امام دانش و معنی تویی امروز هم هستندامامان دگر لیکن به دستار و به پیراهن
27. ۲۷بجز تو اهل صنعت را ز دعویهای بی‌معنیهمه بانگند چون طبل و همه رنگند چون روین
28. ۲۸یگانه عالمی بالله چگویم بیش از این زیراهمان آبست اگر کوبی هزاران بار در هاون
29. ۲۹شگفتی نبود از خلقان ترا دشمن بوند ایراتو دانایی و ضد ضد را به گوهر چیست جز دشمن
30. ۳۰خدای از بد نگهدارست ازو زنهار «لاتیاس»زمانه فاضل او بارست ازو هیهات «لاتامن»
31. ۳۱درین دوران نیارد سنگ نحو و منطق و آدابازیرا سغبهٔ ژاژند و بستهٔ رستم و بهمن
32. ۳۲ازین بی رونقی عالم چه نیکوتر بزرگان راز جامهٔ بی‌تنه و تیریز و خانه بی در و روزن
33. ۳۳زمان شوخ چشمانست و بی اصلان اگر داریازین یک مایه بسم‌الله خود اندر گرد حرص افگن
34. ۳۴اگر رفعت همی جویی سیه دل باش چون لالهور آزادی همی خواهی زبان ده دار چون سوسن
35. ۳۵چو مرد این چنین میدان نه ای از همت عالیبه دست عقل و خرسندی دو پای حرص را بشکن
36. ۳۶تو نام الفنج در حکمت فلک را گو مده یک نانتو روح افزای در دانش عدو را گو برو جان کن
37. ۳۷به باغ دل ز آب روی تخمی کشتی از حکمتکه جز فضل و ادب نبود بر آن یک روز پاداشن
38. ۳۸هزاران روشنی بینی ازین یک ظلمت گیتیکه از روز درازست این شب کوتاه آبستن
39. ۳۹الا تا در سمر گویند وصف بیژن و رستمکه این بودست پیل اندام و آن بودست شیراوژن
40. ۴۰ز سعی و حشمتت بادا به شادی و به اندوهانولی بر گاه چون رستم عدو در چاه چون بیژن
41. ۴۱همی تا نفی باشد «لا» همی تا جحد باشد «لم»همی تا چیست باشد «ما» همی تا کیست باشد «من»
42. ۴۲همیشه باد حاسد را بدان حاجت که او خواهدجواب دعوتش ز ایزد چو موسل را ز لا و لن
43. ۴۳همیشه بی زبان بادت ز تیر حادثهٔ هستیکه از عون ملک داری به گرد جان و تن جوشن