1. ۱چهار پایی کش پیکر از هنر هموارنگار گر ننگارد چو او به خامه نگار
2. ۲جهنده‌ای که همی برق ازو برد جستنرونده‌ای که همی باد ازو برد رفتار
3. ۳رود چنانکه رود گوی روزگار از کف جهد چنانکه جهد یوز شرزه روز شکار
4. ۴به باد ماند و کس باد دید ابر نهادبه ابر ماند و کس ابر دید آتش بار
5. ۵به کوه ماند و مردم بدو گذارد کوه به مردمی که شگفت است کوه کوه گذار
6. ۶چو چرخ گردد و بیرون نهد دو دست از چرخچو مار پیچد و اندر جهد به دیدهٔ مار
7. ۷چو بشنوی به سر بانگ بر فرود آیدچو بنگری برسد هر کجا بود دیدار
8. ۸چنان بود که ز افراز در نشیب آیدچو سنگ کان به نهیبش برانی از کهسار
9. ۹گر از نشیب به سوی فراز خواهد رفتستاره گردد و بر آسمان زند هنجار
10. ۱۰به گام تیز کند کام تیز دشمن کندبه سم سنگین هر سنگ را کند شدیار (شدکار)
11. ۱۱به پای پست کند برکشیده گردن شیربه دست رخنه کند لاد آهنین دیوار
12. ۱۲ز راستی که بگردد همی گه ناوردگمان بری که بود دست و پای او پرگار
13. ۱۳چو آب جوشان باشد چو دست خواهد کندچو مرغ باشد چون رفت بایدش هموار
14. ۱۴گران بود به زمین بر، به پای چون بدودبه باد بر، نگذارد بدان گرانی بار
15. ۱۵سپهروار به گرد هنر همی گرددسپهر باشد اسبی کش آفتاب سوار
16. ۱۶خدایگان جهان آفتاب فرهنگ استکه یک نمایش فرهنگ او شده‌ست هزار
17. ۱۷نهان او را پیوست راستی به خردامید او را پرورد مردمی به کنار
18. ۱۸به راستی برسد هرکش او رسد فریادز کاستی برهد هرکش او دهد زنهار
19. ۱۹به شاخ خار بر، از لطف او بروید گلز برگ تازه گل از قهر او بروید خار
20. ۲۰چو بنده را بخوراند خدای و خود بخوردخدایگان بدهد بار و خود ندارد بار
21. ۲۱خرد به دانش او رستگاری آرد برهنر به گوهر او نیکنامی آرد بار
22. ۲۲نگاه کن که در اندازۀ ستایش اوسخن چگونه گرامی شده‌ست و خواسته خوار
23. ۲۳میان آب که دید آتش زبانه ...نبه دست شاه چنانست تیغ گوهر بار
24. ۲۴تموز به ز بهارست، تیغ تیزش رابه تف باد تموز اندرست رنگ بهار
25. ۲۵سری به افسر آرد سری به دار برداگرچه گوهرش آگاه نی ز افسر و دار
26. ۲۶به رنگ مینا گشت اندرو نشانده جمستجمست ازو شود اندر نبرد دانۀ نار
27. ۲۷به مغزش اندر بی زنگ زنگ زنگار استشگفت باشد زنگارگون بی زنگار
28. ۲۸نه او ز خواب و ز بیداری آگهست و ازوروان مردم خفته است و بخت او بیدار
29. ۲۹شگفت لشکر چیپال بود و لشکر خانشگفت‌تر سپه و میر اوست لشکر بسیار
30. ۳۰خدایگانا نیکی چنانکه هست تراستز نیکوئی که ترا هست باش برخوردار
31. ۳۱همه جهانرا رنج است و مر ترا شادیهمه شهانرا گفتار و مر ترا کردار
32. ۳۲ز آرزو و ز آرایش ستایش توهمی به خاک و به سنگ اندر اوفتد گفتار
33. ۳۳خدایگانی جاوید را تو داری مهربزرگواری و فرهنگ را تو بندی کار
34. ۳۴جهانیان همه انبار خواربار کنندستوده خوی تو از آفرین نهد انبار
35. ۳۵شماره گیر بیابد کرانه گردون راکرانهٔ هنر تو نیابد او به شمار
36. ۳۶به بزم چندان دادی که کس نبرد گمانبه رزم چندان کشتی که رستی از پیکار
37. ۳۷چه آتشی که نه از تو بود درست، چه جنگچه کار کش نه تو فرمان دهی و چه بیکار
38. ۳۸جهان اگر به تو ناید بر، که داند رفتچو ورد اگر بنپرسد ترا، چه داند خار
39. ۳۹توئی که داد تو زنده کند همی مردهتویی که یاد آسان کند همی دشوار
40. ۴۰ز گرد اسپ تو تیره شود سپیدی روزز تاختنت سیه شد سیاهی شب تار
41. ۴۱تویی که دستخوش تست گردن گردون تویی که گنج تو دارد به گنج دستگزار
42. ۴۲به مهر جان افزائی به کینه جان انجامبه دست جان انگیزی به دشنه جان اوبار
43. ۴۳اگر نه تیمار از بهر دشمنت بودیبه رامش تو ز گیتی برون شدی تیمار
44. ۴۴بر آن امید کز آن تیر تو کنند مگربلند گشت درخت خدنگ در بلغار
45. ۴۵به یک خدنگ دُژآهنگ جنگ داری تنگتو بر پلنگ شخ و بر نهنگ دریا بار
46. ۴۶اگر نبرد ترا کوه جانور گرددوگرش جامه ز آهن شود همه هموار
47. ۴۷جدا کنی به سر تیغ بند او از بندجدا کنی به سر نیزه پود او از تار
48. ۴۸همیشه تا که به گیتی نگار و مایه بودبود نگار هزاران هزار و مایه چهار
49. ۴۹میان به شادی بند و سخن به شادی گویزبان راوی باش و درخت نیکی کار
50. ۵۰هم از خرد تو همی باش بر خرد گنجورهم از هنر تو همی باش بر هنر سالار