1. ۱چه بود این چرخ گردان را که دیگر گشت سامانش؟به بستان جامهٔ زربفت بدریدند خوبانش
2. ۲منقش جامه‌هاشان را که‌شان پوشید فروردینفرو شست از نگار و نقش ماه مهر و آبانش
3. ۳همانا با خزان گل را به بستان عهد و پیمان بودکه پنهان شد چو بدگوهر خزان بشکست پیمانش
4. ۴ز سر بنهاد شاخ گل به باغ آن تاج پر درشبه رخ بر بست خورشید آن نقاب خز خلقانش
5. ۵همان که سر که پوشیدش به دیبا باد نوروزیخزانی باد پنهان کرد در محلوج کوهانش
6. ۶یکی گردنده گوئی بر شد از دریا سوی گردونکه جز کافور و مروارید و گوهر نیست در کانش
7. ۷نهنگی را همی ماند که گردون را بیوباردچو از دریا برآمد جوش از بحر هر عصیانش
8. ۸نباشد جز که یک میدان نشیب و کوه و هامونشنیاید بیش یک لقمه خراب و خاک و عمرانش
9. ۹نپوشد جز بدو عالم ز خز و تو ز پیراهننگردد جز که از خورشید فرسوده گریبانش
10. ۱۰بغرد همچو اژدرها چو بر عالم بیاشوبدببارد آتش و دود از میان کام و دندانش
11. ۱۱خزینهٔ آب و آتش گشت بر گردون که پنداریزخشم خویش و از رحمت مرکب کرد یزدانش
12. ۱۲بمیرد چون بگرید سیر تا هشیار پنداردکه چیزی جز که گریه نیست ترکیب تن و جانش
13. ۱۳مگر تخت سلیمان است کز دریا سحرگاهاننباشد زی که و هامون مگر بر باد جولانش
14. ۱۴چنین تیره چرائی، ای مبارک تخت رخشنده؟همانا کز سلیمانت بدزدیدند دیوانش
15. ۱۵تو مرغان را همی سایه کنی امروز، اگر روزیتو را سایه همی کردند و، او را نیز، مرغانش
16. ۱۶فلک را پرده و که را کلاه و خاک را خیمهمیانجی کرد یزدانت میان چرخ و ارکانش
17. ۱۷چو دایهٔ مهربانی جمله فرزندان عالم راهمی گردی کجا هستند در آباد و ویرانش
18. ۱۸به فعل خوب تو خوب است روی زشت تو زی آنکه او مر آفرینش را بداند راه و سامانش
19. ۱۹نه اندر صورت خوب است زیب مرد و نیکوئیولیکن در خوی خوب است خوبی‌ی مرد و در دانش
20. ۲۰سخن عنوان نامهٔ مردم آمد، هر که را خواهیکه برخوانی به چشم گوش بنگر سوی عنوانش
21. ۲۱دو صورت هست مردم را به هر دو بنگر و بررسبه چشم از روی پیدائش به گوش از جان پنهانش
22. ۲۲نپرسد مرد را کس که «ت چرا رخ نیست چون دیبا؟»ولیکن «چونکه نادانی؟» بسی گویند مردانش
23. ۲۳نکوهش مرگ را ماند، ستایش زندگانی را،چو نادانی بود علت مدان جز علم درمانش
24. ۲۴بمیرد صورت جسمی، سخن ماند ز ما زنده،سخن دان را بر این دعوی چو خورشید است برهانش
25. ۲۵همی طاووس را بکشی ز بهر پر رنگینشبداری زنده بلبل را ز بهر خوب الحانش
26. ۲۶به حکمت کوش تا باشد که باشی بلبل یزدانبمانی جاودان اندر بهشت خلد رضوانش
27. ۲۷نبینی چند احسان کرد بی طاعت بجای تو؟اگر طاعت کنی بی شک مضاعف گردد احسانش
28. ۲۸نبینی، گر خردمندی، که تو کرسی یزدانی؟نبینی کز جهان جز بر تو ننبشته است فرمانش؟
29. ۲۹زمین خوان خدای است، ای برادر، پر ز نعمت‌هاکه جز مردم نیابد بر همی از نعمت و خوانش
30. ۳۰نیابد آن خوشی حیوان که مردم یابد از دنیاو گرچه زو فزون از ما تواند خورد حیوانش
31. ۳۱ندارد شادمانش روی خوب و خز و سقلاطوننبخشد بوی خوش هرگز عبیر و عنبر و بانش
32. ۳۲بیابان است اگر باع است یکسان است سوی اونه شاد و خوش کند اینش نه مستوحش کند آنش
33. ۳۳پدید آمد، پس ای دانا، که عالم خوان یزدان استو حیوان چونکه طفلانند و جز تو نیست مهمانش
34. ۳۴مر این را چاشنی پندار و شکرش کن زیادت راو گر کفرانش پیش آری بترس از بند و تاوانش
35. ۳۵به چشم دل نکو بنگر ببین این خوان پر نعمتکه بنهاده است پیش تو در این زنگاری ایوانش
36. ۳۶اگر دانی که مهمانی چرا پس پست ننشستی؟بباید بهر تو یکسر زخوان ساران و پایانش
37. ۳۷که جز تو نیز خواهد بود مهمانان مر ایزد راکه می‌خواند در این خوان‌شان ازو افلاک و دورانش
38. ۳۸تو را افلاک و دوران خواند در میدان یزدانیبرونت رفت باید تا نگردد تنگ میدانش
39. ۳۹همی خواهندت از میدان برون راندن به دشواریکه با هر خوانده‌ای این است رسم و سیرت و سانش
40. ۴۰زمان چوگان گردون است و میدان خاک و تو بر ویمگر گوئی یکی گردنده گوئی پیش چوگانش
41. ۴۱یکی زندان تنگ است این که باغش ظن برد نادانسوار است آنکه پندارد که بستان است زندانش
42. ۴۲حذر کن زین ره افگن یار و بد خو دشمن خندانکه تا خلقت نگیرد ناگهان نشناسی آسانش
43. ۴۳اگر با میر صحبت کرد میرانید میرش راو گر با خان برادر شد خیانت دید ازو خانش
44. ۴۴نیاساید ز بیدادی که مرکب تیز رو داردفرو سایدت اگر سنگی که بس تیز است سوهانش
45. ۴۵بکش نفس ستوری را به دشنهٔ حکمت و طاعتبکش زین دیو دستت را که بسیار است دستانش
46. ۴۶یکی غول فریبنده است نفس آرزو خواهتکه بی‌باکی چرا خورش است و نادانی بیابانش
47. ۴۷به ره باز آید این گم راه دیوت گر بخواهی تومسلمانی بیابد گر خرد باشد سلیمانش
48. ۴۸که را عقل از فضایل خلعتی دینی بپوشاندنداند کرد از آن خلعت هگرز این دیو عریانش
49. ۴۹مرا در پیرهن دیوی منافق بود و گردن کشولیکن عقل یاری داد تا کردم مسلمانش
50. ۵۰مرا در دین نپندارد کسی حیران و گم بودهجز آن حیران که حیرانی دگر کرده‌است حیرانش
51. ۵۱مرا گویند بد دین است و فاضل، بهتر آن بودیکه دینش پاک بودی و نبودی فضل چندانش
52. ۵۲نبیند چشم ناقص طلعت پر نور فاضل راکه چشمش را بخست از دیدن او خار نقصانش
53. ۵۳که چون خفاش نتواند که بیند روی من نادانزمن پنهان شود زیرا منم خورشید رخشانش
54. ۵۴مغیلان است جاهل پیشم و، من پیش او ریحانندارد پیش ریحانم خطر ناخوش مغیلانش
55. ۵۵همی گوید «بپرسیدش پس از ایمان به فرقان اوبه پیغمبر رسول مصطفی از فضل یارانش
56. ۵۶اگر کمتر ندارد مر علی را از همه یاراننباشد جز که باطل زی خدای اسلام و ایمانش»
57. ۵۷اگر منکر شوم دعویش را بر کفر و جهل منگواهی یکسره بدهند جهال خراسانش
58. ۵۸چرا گوید خردمند آنچه ندهد بر صواب آنگوائی عقل بی آفت نه نیز آیات فرقانش؟
59. ۵۹چرا گویم که بهتر بود در عالم کسی زان کسکه بر اعدای دین بر تیغ محنت بود بارانش؟
60. ۶۰از آن سید که از فرمان رب‌العرش پیغمبروصی کردش در آن معدن که منبر بود پالانش
61. ۶۱از آن مشهور شیر نر که اندر بدر و در خیبرهوا از چشم خون بارید بر صمصام خندانش
62. ۶۲شدی حیران و بی سامان و کردی نرم گردن رااگر دیدی به صف دشمنان سام نریمانش
63. ۶۳کسی کو دیگری را برگزیند بر چنین حریبپرسد روز حشر ایزد ز تن بی روی بهتانش