شاعر کلاسیک

شمس مغربی

۷۴۹–۸۰۹ ق.تبریز

ملا محمد شیرین مغربی تبریزی معروف به شیرین یا ملامحمد شیرین و مشهور به شمس مغربی (۷۴۹–۸۰۹ هجری) صوفی و شاعر ایرانی نیمه دوم قرن هشتم هجری است. سال و محل وفات وی را یکی از سالهای ۸۰۹ تا ۸۱۰ قمری در سرخاب تبریز نوشته‌اند. وی در حظیره بابافرید به خاک سپرده شده است. علت ناموری و تخلص وی به مغربی را عده‌ای سفر او به مغرب و خرقه پوشیدن از دست یکی از منسوبین ابن عربی می‌دانند. مغربی در طریقت پیرو اسماعیل سیسی از یاران نورالدین عبدالرحمان اسفراینی و مصاحب کمال الدین خجندی بود. علاوه بر اشعار فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری از وی به دست رسیده‌است. دیوان مغربی حاوی سه هزار بیت در قالب غزل، ترجیع بند و رباعی است که مضمون بیشتر آنها موضوعات عرفانی به ویژه وحدت وجود، اهمیت سلوک، تقرب و حسب حال عرفانی سالک است. علاوه بر دیوان فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری این آثار از او بر شمرده شده است: اسرار الفاتحه، رسالهٔ جام جهان‌نمادر شرح آراء ابن عربی، منتخبی از شرح قصیده تائیه ابن فارض، درالفرید فی معرفة التوحید به زبان فارسی در توحید و افعال و صفات حق، نزهة الساسانیه، نصیحت نامه، ارائة الدقایق فی شرح مرآت الحقائق. دیوان فارسی مغربی به همت چندی از همراهان گنجور آماده و در بخش‌های زیر در دسترس قرار گرفته است:

جستجو در آثار شمس مغربی

کلمه را تایپ کنید تا غزل‌ها و سایر آثاری که آن کلمه را دارند نمایش داده شوند.

به شعر مورد نظر بپر

شماره و قالب شعر را وارد کن — یک‌ضربی به همان صفحه می‌رویم.

آثار

غزلیات — ۱۹۸ اثر

شمارهٔ ۱

خورشید رخت چو گشت پیدا • ذرّات دو کَون شد هویدا

شمارهٔ ۲

ز روی ذات بر افکن نقاب اسما را • نهان به اسم مکن چهرۀ مسمّا را

شمارهٔ ۳

بیاور ساقی آن جام صفا را • دمی از ما رهایی بخش ما را

شمارهٔ ۴

ای جمله جهان در رخ جانبخش تو پیدا‏ • ‏وی روی تو در آینۀ کَون هویدا‏

شمارهٔ ۵

چه مهر بود که بسرشت دوست در گل ما • چه گنج بود که بنهاد یار در دل ما

شمارهٔ ۶

ورای مطلب هر طالب است مطلب ما • برون زمشرب هر شارب است مشرب ما

شمارهٔ ۷

به‌دست خویش چهل صبح بامداد الست • ندید تخم گلی تا نکشت در گل ما

شمارهٔ ۸

هیچ دانی که کیستیم و شما • سایه آفتاب نور خدا

شمارهٔ ۹

بیا در بحر و دریا شو رها کن این من و ما را • که تا دریا نگردی تو ندانی عین دریا را

۱۰

شمارهٔ ۱۰

بیا بر چشم عاشق کن تجلی روی زیبارا • که جز وامق نداند کس کمال حسن عذرا را

۱۱

شمارهٔ ۱۱

ای بلبل جان چونی اندر قفس تن‌ها • تا چند درین تنها مانی تو تن تنها

۱۲

شمارهٔ ۱۲

چون تافت بر دل من پرتو جمال حبیب • بدید دیده جان حسن بر کمال حبیب

۱۳

شمارهٔ ۱۳

ای کرده متجلی رخت از دیده هر خوب • وی حسن و جمال همه خوبان بتو منسوب

۱۴

شمارهٔ ۱۴

مرا که لعل لبت ساقی است و جام شراب • از آن دو نرگس مست توام مدام خراب

۱۵

شمارهٔ ۱۵

ای صفات بیکران تو طلسم گنج ذات • گنج ذات تو گشته مخفی ز طلسمات صفات

۱۶

شمارهٔ ۱۶

ای روی تو مهر و کَون ذرات • ذات تو برون ز نفی و اثبات

۱۷

شمارهٔ ۱۷

ای صفاتت حجاب چهره ذات • ذات پاکت ظهور بخش صفات

۱۸

شمارهٔ ۱۸

ای کائنات ذات ترا مظهر صفات • وی پیش اهل دیده صفات تو به ز ذات

۱۹

شمارهٔ ۱۹

ای از دو جهان نهان عیان کیست • وی عین عیان پس این نهان کیست

۲۰

شمارهٔ ۲۰

ور هزاران جام گوناگون شرابی بیش نیست • گرچه بسیارند انجم آفتابی بیش نیست

درباره‌ی شمس مغربی

علت ناموری و تخلص وی به مغربی را عده‌ای سفر او به مغرب و خرقه پوشیدن از دست یکی از منسوبین ابن عربی می‌دانند.

مغربی در طریقت پیرو اسماعیل سیسی از یاران نورالدین عبدالرحمان اسفراینی و مصاحب کمال الدین خجندی بود.

علاوه بر اشعار فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری از وی به دست رسیده‌است.

دیوان مغربی حاوی سه هزار بیت در قالب غزل، ترجیع بند و رباعی است که مضمون بیشتر آنها موضوعات عرفانی به ویژه وحدت وجود، اهمیت سلوک، تقرب و حسب حال عرفانی سالک است. علاوه بر دیوان فارسی، اشعاری به زبان عربی و فهلوی آذری این آثار از او بر شمرده شده است: اسرار الفاتحه، رسالهٔ جام جهان‌نمادر شرح آراء ابن عربی، منتخبی از شرح قصیده تائیه ابن فارض، درالفرید فی معرفة التوحید به زبان فارسی در توحید و افعال و صفات حق، نزهة الساسانیه، نصیحت نامه، ارائة الدقایق فی شرح مرآت الحقائق.

دیوان فارسی مغربی به همت چندی از همراهان گنجور آماده و در بخش‌های زیر در دسترس قرار گرفته است:

۲۳۵

شعر در دیوان

۱۹۸

غزلیات

۳۳

رباعیات

ترجیع‌بندها