شاعر کلاسیک

جلال عضد

۷۰۱–۷۹۹ ق.یزد

سید جلال الدین عضد یزدی معروف به جلال عضد و متخلص به «جلال» شاعر سدهٔ هشتم هجری و ستایندهٔ برخی امیران چوپانی و آل اینجو بوده است. وی فرزند سیدِ عَضُدِ یزدی از شاعران سدۀ هفت و هشت هجری، و از رجال دورۀ ابوسعید بهادر و وزیر امیر مبارزالدین و بزرگ سادات یزدی بود. تاریخ تولد و وفات جلال به درستی روشن نیست. از دیوان وی برمی‌آید که وی مدتی در شیراز اقامت داشته و به این ترتیب مدتی هم همدوره و هم همشهری شاعرانی چون حافظ و خواجو بوده است. در بخشی از اشعارش به تنگدستی خود در بخشی از زندگی اشاره کرده است. محل وفات او را یزد نوشته‌اند. او را همچون پدرش از وزرای آل مظفر نوشته‌اند. فرزندش نیز به شاعری اشتهار داشته است. حکایتی در باب کودکی وی در تذکرهٔ دولتشاه سمرقندی آمده است که معروف است: «گویند روزی محمد مظفر بمکتب درآمده دید که طفلی بکتابت مشغول است پرسید که این کودک پسر کیست گفتند پسر عضد است از ناصیه آن پسر فراستی تمام پیدا بود از معلم پرسید که کدام یک از این کودکان بهتر مینویسند مولانا گفت آنکه قلمتراش تیز دارد گفت قلمتراش که تیز است گفت هر کرا پدر متمول تر است گفت پدر که منعم تر است گفت آنکه وزیر سلطان باشد محمد مظفر تحسین کرده سید جلال را طلبید و گفت چیزی بنویس تا خطت را تماشا کنم سید جلال این قطعه را ببدیهه گفت و نوشت و بدست او داد: چهار چیز است که در سنگ اگر جمع شود لعل و یاقوت شود سنگ بدان خارایی پاکی طینت و اصل و گهر و استعداد تربیت کردن مهر از فلک مینایی با من این هر سه صفت هست ولی می باید تربیت از تو که خورشید جهان آرایی» دیوان جلال عضد بالغ بر چهارهزار بیت است. وی کتاب «سندبادنامه» را نیز به نظم درآورده است که به کوشش دکتر محمدجعفر محجوب منتشر شده است. دیوان جلال عضد به همت آقای سیدمحمدرضا شهیم و با استفاده از تصحیح دکتر علیرضا قوجه زاده هلانی در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

جستجو در آثار جلال عضد

کلمه را تایپ کنید تا غزل‌ها و سایر آثاری که آن کلمه را دارند نمایش داده شوند.

به شعر مورد نظر بپر

شماره و قالب شعر را وارد کن — یک‌ضربی به همان صفحه می‌رویم.

آثار

غزلیات — ۲۸۲ اثر

شمارهٔ ۱

به سر انگشت نما زاهد انگشت نما را • منظر دوست که تا سجده کند صنع خدا را

شمارهٔ ۲

پیش دلسوزان درآر آن شمع بزم‌افروز را • تا بیاموزد ز جان دردمندان، سوز را

شمارهٔ ۳

چون پریشان می‌کند آن زلف عنبربیز را • در جهان می‌افکند آشوب و رستاخیز را

شمارهٔ ۴

ساقیا! خیز و بیار آن آب رنگ آمیز را • وان حریف تلخ شیرین کار شورانگیز را

شمارهٔ ۵

پیش تو عرضه می کنم حال تباه خویش را • تا تو نصیحتی کنی چشم سیاه خویش را

شمارهٔ ۶

خبرت هست که از خویش خبر نیست مرا • گذری کن که ز غم راه گذر نیست مرا

شمارهٔ ۷

روز اوّل که به چشمت نظر افتاد مرا • وای از چشم تو زان باده که در داد مرا

شمارهٔ ۸

نمی کنی نظری بیدلان غمگین را • همی کشی به جفا عاشقان مسکین را

شمارهٔ ۹

زلفی که چو دود است بر آتش وطن او را • مشکل نبود در دلم آتش زدن او را

۱۰

شمارهٔ ۱۰

هر آن کس که دیده ست آن خاک پا • نیاید به چشمش دگر توتیا

۱۱

شمارهٔ ۱۱

ای جبینت ماه و رویت آفتاب • می فتد بر خاک کویت آفتاب

۱۲

شمارهٔ ۱۲

حدیث عشق میسّر کجا شود به کتابت • که نام عشق بسوزد سر قلم ز مهابت

۱۳

شمارهٔ ۱۳

چو گل بگشاد لب را در ملاحت • زبان بگشاد بلبل در فصاحت

۱۴

شمارهٔ ۱۴

بس که جانم ز تمنّای رخ یار بسوخت • دل هر سوخته بر زاری من زار بسوخت

۱۵

شمارهٔ ۱۵

دل که از من گشت ناپیدا کجاست؟ • یا رب آن شوریده شیدا کجاست؟

۱۶

شمارهٔ ۱۶

این چه شمع است که در مجلس مستان برپاست • وین چه شور است که از باده پرستان برخاست

۱۷

شمارهٔ ۱۷

هر آن نفس که نه با دوست می زنی باد است • خنک دلی که به دیدار دوستان شاد است

۱۸

شمارهٔ ۱۸

یاقوت شکربار ترا لذّت قند است • یک بوسه از آن لعل شکر بار به چند است؟

۱۹

شمارهٔ ۱۹

عاشق سوخته دل زنده به جانی دگر است • از جهانش چه خبر، کاو به جهانی دگر است

۲۰

شمارهٔ ۲۰

سر معشوق بر بالین ناز است • سر عشّاق بر خاک نیاز است

درباره‌ی جلال عضد

سید جلال الدین عضد یزدی معروف به جلال عضد و متخلص به «جلال» شاعر سدهٔ هشتم هجری و ستایندهٔ برخی امیران چوپانی و آل اینجو بوده است.

وی فرزند سیدِ عَضُدِ یزدی از شاعران سدۀ هفت و هشت هجری، و از رجال دورۀ ابوسعید بهادر و وزیر امیر مبارزالدین و بزرگ سادات یزدی بود.

تاریخ تولد و وفات جلال به درستی روشن نیست. از دیوان وی برمی‌آید که وی مدتی در شیراز اقامت داشته و به این ترتیب مدتی هم همدوره و هم همشهری شاعرانی چون حافظ و خواجو بوده است. در بخشی از اشعارش به تنگدستی خود در بخشی از زندگی اشاره کرده است. محل وفات او را یزد نوشته‌اند.

او را همچون پدرش از وزرای آل مظفر نوشته‌اند. فرزندش نیز به شاعری اشتهار داشته است.

حکایتی در باب کودکی وی در تذکرهٔ دولتشاه سمرقندی آمده است که معروف است:

«گویند روزی محمد مظفر بمکتب درآمده دید که طفلی بکتابت مشغول است پرسید که این کودک پسر کیست گفتند پسر عضد است از ناصیه آن پسر فراستی تمام پیدا بود از معلم پرسید که کدام یک از این کودکان بهتر مینویسند مولانا گفت آنکه قلمتراش تیز دارد گفت قلمتراش که تیز است گفت هر کرا پدر متمول تر است گفت پدر که منعم تر است گفت آنکه وزیر سلطان باشد محمد مظفر تحسین کرده سید جلال را طلبید و گفت چیزی بنویس تا خطت را تماشا کنم سید جلال این قطعه را ببدیهه گفت و نوشت و بدست او داد:

چهار چیز است که در سنگ اگر جمع شود

لعل و یاقوت شود سنگ بدان خارایی

پاکی طینت و اصل و گهر و استعداد

تربیت کردن مهر از فلک مینایی

با من این هر سه صفت هست ولی می باید

تربیت از تو که خورشید جهان آرایی»

دیوان جلال عضد بالغ بر چهارهزار بیت است. وی کتاب «سندبادنامه» را نیز به نظم درآورده است که به کوشش دکتر محمدجعفر محجوب منتشر شده است.

دیوان جلال عضد به همت آقای سیدمحمدرضا شهیم و با استفاده از تصحیح دکتر علیرضا قوجه زاده هلانی در گنجور در دسترس قرار گرفته است.