1. ۱سخن‌گزافه چه رانی ز خسروان‌کهنیکی ز شوکت شاه جهان‌سرای سخن
2. ۲بخوانده‌ایم بسی بار نامهای قدیمبدیده‌ایم بسی‌کار نامهای کهن
3. ۳نه از قیاصره خواندیم نز کیان عجمنه از دیالمه خواندیم نز ملوک یمن
4. ۴چنین مناقب فرخنده‌کز خدیو زمانچنین مآثر شایسته کز کیای زمن
5. ۵مهین خدیو محمد شه آفتاب ملوکسپهر عزّ و معالی جهان فهم و فطن
6. ۶هزار لجه نهنگست در یکی خفتانهزار بیشه هژبرست در یکی جوشن
7. ۷به‌گاه‌کینه نبیند سراب از دریابه وقت وقعه نداند حریر از آهن
8. ۸کند نبرد اگر مهرگان اگر کانونکشد سپاه اگر فرودین اگر بهمن
9. ۹بزرگ همت او خرد دیده ملک جهانفراخ دولت او تنگ‌کرده جای حزن
10. ۱۰کدام جامه‌که از تیغ او نگشت فباکدام لامه‌که از تیر او نگشت‌کفن
11. ۱۱کجا نشسته بود او ستاده است پشین‌کجا سواره بود او پیاده است پشن
12. ۱۲ز بانگ‌کوس چنان اندر اهتزاز آیدکه هوش پارسیان از سرود اورامن
13. ۱۳یکی دوگوش فراده بدین چکامهٔ نغزکه‌کارنامه شاهست و بارنامه من
14. ۱۴به سال پنجه و اند از پس هزار و دویستچوکرد آهوی خاور به برج شیر وطن
15. ۱۵به عزم چالش افغان خدا ز ری به هراتسپه‌کشید و برانگیخت عزم را توسن
16. ۱۶مگو سپاه‌ که یک بیشه شیر جوشن‌پوشمگو سپاه‌ که یک پهنه پیل بیلک‌زن
17. ۱۷بساطشان همه هنگام خواجگی میدانقماطشان همه هنگام‌کودکی جوشن
18. ۱۸هزار بختی سرمست و هرکدام به شکلچو زورقی‌ که ازو چار لنگرست آون
19. ۱۹فراز هریک زنبوره برکشیده زفیرچو اژدری که گشاید ز بوقبیس دهن
20. ۲۰نود عرادهٔ‌گردنده توپ قلعه‌گشایچنان‌ که بر کتف باد سدی از آهن
21. ۲۱دمیده از دم هر توپ دود قیراندودچنان‌که باد سیاه ازگلوی اهریمن
22. ۲۲درخش آینه پیدا ز پشت پیل چنانکز اوج ‌گنبد خاکستری عروس ختن
23. ۲۳دوگوش توسن گردان ز عکس سرخ درفشچو نوک نیزهٔ بیژن ز خون نستیهن‌
24. ۲۴ز کوه و دشت چنان در‌گذشت موکب شاهکه ازکریوهٔ ‌کهسار سیل بنیان‌کن
25. ۲۵همه ز جلدی و چستی به دشت چون آهوهمه ز تندی و تیزی به کوه چون پازن
26. ۲۶رسید تا به ‌در حصن غوریان‌ که به‌ خاکنیافریده چنو قلعه قادر ذوالمن
27. ۲۷دروب او همه چون پنجهٔ قضا مبرمبروج او همه چون بارهٔ بقا متقن
28. ۲۸بزرگ بار خدا گفتیی به روی زمینبیافریده یکی آسمان ز ریماهن
29. ۲۹نه ‌بس شکفت که همچون ‌ستاره در تدویرهزار گنبد دوارگنجدش به ثخن
30. ۳۰هزار پهلو پولاد خای پتیارهگزیده بهر حراست در آن حصار سکن
31. ۳۱درشت هیکل‌ و عفریت‌خوی‌ و کژمژگویسطبرساعد و باریک‌ساق و زفت‌بدن
32. ۳۲زمخت‌ سیرت و زنجیرخای و ناهنجاروقیح‌صورت و مویین‌لباس و رویین‌تن
33. ۳۳کهین برادر دستور مرزبان هراتمُشمّر از درکینش دو دست تا آرن
34. ۳۴به ‌کو توالی آن دز درون آن ددگانچنان عزیزکه عزی درون خیل شمن
35. ۳۵سران شاه به فرمان شاه پرّه زدندچو لشکر اجل آن باره را به پیرامن
36. ۳۶حصاریان پلنگینه خوی ‌کوه جگرز بهر رزم فروچیده عزم را دامن
37. ۳۷ز چیرگی همه مانند سیل درکهسارز خیرگی همه مانند دود درگلخن
38. ۳۸جهنده از بر پیکان چو مرغ از مضرابرمنده از دم خنجر چو گوی از محجن
39. ۳۹همه هژبر به ‌چنگ و همه دلیر به جنگهمه معارک‌جوی و همه بلارک‌زن
40. ۴۰به پیش بیلک برّنده دیده ‌کرده هدفبه پیش ناوک درنده سینه‌کرده مجن
41. ۴۱وزین‌کرانه هژبرافکنان لشکر شاهسطبریال و قوی‌بال وگردو شیرشکن
42. ۴۲به چشمشان خم شمشیر ابروی دلداربه گوششان غو شیپور نغمهٔ ارغن
43. ۴۳به دشنه تشنه چو طایف به چشمهٔ زمزمبه فتنه فتنه چو خسرو به شاهد ارمن‌
44. ۴۴پرند هندی ترکان نمودی از پس‌گردچو در شبان سیاه از سپهر عقد پرن
45. ۴۵هوای معرکه از گرد راه و چوبهٔ تیرنمود چون ‌کتف خار پشت و پر زغن
46. ۴۶رمیده از فزع توپ اهل باره چنانکگزندگان هوام از بخور قردامن
47. ۴۷ز زخم توپ و آشوب شهریار جهانز بسکه شد در و دیوار باره پر روزن
48. ۴۸نمودی از پس آن باره گرد موکب شاهچو جرم چرخ مشبک ز پشت پرویزن
49. ۴۹به‌کوتوال حصار آنچنان جهان شد تنگکه حصن نای به مسعود و چاه بر بیژن
50. ۵۰جریح ‌گشته سباه و سلیح ‌گشته تباهروان ز جسم روان ‌گشته و توان ز تون
51. ۵۱چه‌ گفت‌ گفت چه جوشیم در هلاکت جانچه ‌گفت‌ گفت چه‌ کوشیم در فلاکت تن
52. ۵۲گیاه نیست روان کش برند و روید بازنه شاخ‌ گل‌ که به هر ساله بر دمد ز چمن
53. ۵۳کنون علاج همینست و بس‌که برگیریمبه دست مصحف و تیغ افکنیم بر گردن
54. ۵۴چو عجز و ذلت ما دید و رنج و علت ماز جرم و زلت ما بگذرد خدیو زمن
55. ۵۵زگفت او همه را چهره برشکفت چوگلبه آفرینش زبانها گشاده چون سوسن
56. ۵۶به عجز یکسره برداشتند مصحف و تیغز سر فکنده‌کله برکتف نهاده رسن
57. ۵۷دمان شدند و امان خواستند و شاه جهانرس‌‌گشود و ضمان‌‌گشتشان ز خلق حسن
58. ۵۸سه‌روز ماند و سپه‌خواند و زر و سیم‌فشاندسپس به سوی حصار هرات راندکرن
59. ۵۹یکی انیشهٔ مکارپیشه برد خبربه مرزبان هری‌کای همیشه یار محن
60. ۶۰شه از ری آمد و بگرفت غوریان و پریربه‌شاده آمد و در جاده‌جای داشت پرن
61. ۶۱همی به چشم من آیدکه بامداد پگاههوا به برکند از گرد جامهٔ ادکن
62. ۶۲ازین خبر دل افغان خدا چنان لرزیدکه روز گرما در دست خلق بابیزن
63. ۶۳بخواست مرکب و از جای‌جست‌و بست‌کمرپی‌ گریز و به بدرود برگشاد دهن
64. ۶۴خبر رسید به دستور جنگ دیدهٔ اوگره فکند بر ابرو ز خشم چون سوهن
65. ۶۵ز جای جست و بشد سوی مرزبان هریکه هان بمان و مینداز لجین را به لجن
66. ۶۶اگر ز جنگ‌گریزی ز ننگ می‌مگریزروی چگونه بدین مسکنت ازین مسکن
67. ۶۷چسان علاج‌گریزی‌که نیست راه‌گریزنیی‌ کلاغ و کبوتر که بر پری ز وکن
68. ۶۸نه‌کرکسی‌که بپری ز شوق جانب غربهمان ز غرب دگر ره ‌کنی به شرق وطن
69. ۶۹گرفتم آنکه توانی ز چنگ شیر گریختگریختن نتوانی ز شاه شیر اوژن
70. ۷۰ز چار سوی تو بربسته‌اند راه گریزتو ابلهانه نمد زین نهاده برکودن
71. ۷۱زکردهای خود انجام‌ کار چون دانیکه‌کردگار به دوزخ ترادهد مسکن
72. ۷۲به نقد دوزخ سوزنده قهر سلطانستبدو گرای و بکن عزم و بیخ حزم مکن
73. ۷۳بدین حصار که ما راست مرگ ره نبردنه درز جامه ‌که در وی فرو رود درزن
74. ۷۴یکی همان ‌که ببینیم‌ کارکرد سپهربود که متفق آید ستارهٔ ریمن
75. ۷۵حصار را ز پس پشت خود وقایه‌کنیمز پیش باره برانیم باره بر دشمن
76. ۷۶به مویه‌گفت بدو کاینت رای مستغرببه ناله ‌گفت بدو کاینت ‌گفت مستهجن
77. ۷۷هلا به رهگذر باد می‌مهل خاشاکالا به جلوه‌گه برق می‌منه خرمن
78. ۷۸به زرق می‌نتوان بست باد در چنبربه‌کید می‌نتوان سود آب در هاون
79. ۷۹گرفتم اینکه سقنقور برفزاید باهٔلجاج محض نماید بدو علاج عنن
80. ۸۰مگر حصار نه بنیان او ز آب وگلستچسان درنگ ‌کند پیش سیل بنیان‌کن
81. ۸۱چو ماکیان بکراچید از غضب دستورچو پشت تیغ بکار ابروان فکند شکن
82. ۸۲که گر گریز توانی ز چنگ شه بگریزوگرنه رنج بیندوز وگنج بپراکن
83. ۸۳میان آن دو تن ایدر ستیزه بود هنوزکه بانگ بوق به عیوق برشد از برزن
84. ۸۴طراق مقرعه بگذشت از دوصد فرسنگغبار معرکه بررفت تا دوصد جوجن
85. ۸۵در حصار به رخ بست مرزبان هریگشاد قفل و برون ریخت‌ گوهر از مخزن
86. ۸۶ز در و لعل و زر و سیم و جوزق و جاورسز نقد و جنس و جو وکاه وگندم و ارزن
87. ۸۷ز برد و خز و پرندین و قاقم و سیفورز طوق و یاره و خلخال و عقد و ارونجن
88. ۸۸همی بداد به صاع و همی بداد به باعهمی بداد به‌کیل و همی بدادبه من
89. ۸۹موالیان ملک را هرآنچه بد به هراتگرفت و برد به زندان و برنهاد رسن
90. ۹۰ندا فکند ز هرگوشه تا مدافعه رابرون شوند ز شهر هری جه مرد و چه زن
91. ۹۱مد به وقعه اگر احورست اگر اعوردمد زکینه اگر الکنست اگر ازکن
92. ۹۲جوان و پیر و زن و مرد و کاهل و جاهلکلان و خرد و بد و نیک و ابکم و الکن
93. ۹۳زبیل ‌و بیلک و شمشیر و خنجر و خنجیربه رُمح و ناوک و کوپال و گُرزه و گرزن
94. ۹۴به سهم و ناچخ و صمصام ‌و خشت و دهره و شلبه‌تیر و نیزه‌و سرپاش و سف و صارم وسن
95. ۹۵به نیش و ناخن و چنگال و چوب و سنگ و سفالبُرندواره و سوهان و گُرز و پُتک و سَفَن
96. ۹۶ز هر گروه و ز هر پیشه و ز هر بیشهز هر سرای و ز هر خانه و ز هر برزن
97. ۹۷به هر سیاق و به هر سیرت و به هر هنجاربه هر طریق و به هر عادت و به هر دیدن
98. ۹۸ز برج و باره و ایوان و خاکریز و فصیلز پشت و پیش و بر و شیب و ایسر و ایمن
99. ۹۹هم از میانه‌گزین‌کرد شش هزار دلیرهژبر زهره و پولادوش و تیغ آژن
100. ۱۰۰سوار گشت و سپه راند و پشت داد به دزببست راه شد آمد بر آن سپاه‌کشن
101. ۱۰۱شه آفرین خدا خواند و رخش راند و کشیدبلارکی‌که به مرگ فجاست آبستن
102. ۱۰۲کف آورید به لب از غضب بلی نه عجبکه چون بتوفد دریاکف آورد به دهن
103. ۱۰۳بسا سرا که به صارم برید در مغفربسا دلاکه به ناوک درید در جوشن
104. ۱۰۴خروش توپ دزآشوب شاه و لشکر خصمهمان حکایت لاحول بود و اهریمن
105. ۱۰۵ز نوک ناوک بهرام صولتان ملکزمین معرکه شد کان سرخ بهرامن
106. ۱۰۶بسی نرفت‌که از ترکتاز لشکر شاهز فوج افغان بر اوج چرخ شد شیون
107. ۱۰۷ز مویه چهرهٔ هریک چو رود آمویهز نیزه پیکر هریک به شکل پالاون
108. ۱۰۸بسا سوار کزان رزمگه به‌ گاه‌ گریزیم جان و غم تن بتاخت تا به ختن
109. ۱۰۹بسا پیاده‌که در جوی و جر بخفت و هنوزبرون نکرد زنخدان ز چاک پیراهن
110. ۱۱۰سپاه خصم ز پیش و سپاه شاه ز پیچنان‌ که از عقب صید شیر صید افکن
111. ۱۱۱هم آبت ر حشم بدان‌‌فت‌کای دلیر بکوبهم آن ز قهر بدین‌ گفت‌ کای سوار بزن
112. ۱۱۲ز بس‌گروههٔ زنبوره‌های تندر غوز بس‌گلولهٔ خمپارهای تنین ون
113. ۱۱۳هنوز لشکر آن مرز را بشورد دلهنوز مردم آن بوم را بتوفد تن
114. ۱۱۴گمان من ‌که ز فرسوده استخوان ‌گواندمد ز خاک هری تا به روز حشر سمن
115. ۱۱۵ازان سپس‌که ز میدان فرونشست غبارز آب دیدهٔ آن جاودان دود افکن
116. ۱۱۶ملک پیاده شد و قبهٔ سرادق اوبه هشتمین فلک آمد قرین نجم پرن
117. ۱۱۷گسیل کرد به میمند و اندخود سپاهسوی هزاره‌ گره از برای دفع فتن
118. ۱۱۸ز صد هزاره هزاره یکی نماند به جایکه می‌نگشت‌ گرفتار قید و بند و شکن
119. ۱۱۹همه شکسته‌دل و مستمند و زار و اسیرندیم حسرت و یار شجون و جفت شجن
120. ۱۲۰بسی نشد که زمستان رسید و شیر سفیدفروچکید ز پستان ابر قیرآگن
121. ۱۲۱هوا چو دیدهٔ شاهین سیاه گشت و شمیدسپید پرّ حواصل به‌ کوه و دشت و دمن
122. ۱۲۲مهندسان قوی‌دست اوقلیدس رایبساختند به فرمان شهریار زمن
123. ۱۲۳مدینه‌یی چو مداین رزین و شاه گزینگزید جای درو چون شعیب در مدین
124. ۱۲۴ز کار شاه به افغان خدا رسید خبرژکید و بر رخش از غم چکید اشک حزن
125. ۱۲۵گواژه راند به دستور خویش و از دل ریشفغان کشید و برو طیره گشت کای کودن
126. ۱۲۶نگفتمت ز پی جنگ ساز رنگ مکننگفتمت ز پی رزم تار عزم متن
127. ۱۲۷بغاب شیر قدم درمنه به قوّت وهمبه آب بحر شناور مکن به دعوی ظن
128. ۱۲۸ز خشم او دل دستور بردمید از جایچنان‌که دود به نیروی آتش ازگلخن
129. ۱۲۹بدو سرود که‌ ای تند خشم ‌کند زبانعبث به خیره میاشوب و برمکوب ذقن
130. ۱۳۰ترا پرستش ما آن زمان پسند افتدکه‌خود خموش‌نشینی به گوشه‌یی چو وثن
131. ۱۳۱کنون زمان علاجست نی زمان لجاجیکی متاب سر از رسم و راه اهریمن
132. ۱۳۲مرا به یاد یکی چاره آمدست شگرفکه تازه‌ گردد ازو جان جادوی جوزن
133. ۱۳۳شنیده ام که سفیری ز انگلیس خدایدو سال رفت‌ که سوی ری آمد از لندن
134. ۱۳۴شگرف ‌دانش و بسیار دان و اندک‌ حرفدرازفکرت و کوته‌بیان و چرب‌سخن
135. ۱۳۵کنون به سوی سفیر از پی شفاعت خویشبه عجز و لابه و تیمار و آه و محنت و رن
136. ۱۳۶وسیله‌یی بگمار و رسیله‌یی بنگارفروغ صدق بجوی و در دروغ مزن
137. ۱۳۷پیام ده‌ که ملک ‌گر گرفت ملک هریعنان رخش نگیرد مگر به مُلک دکن
138. ۱۳۸نه قندهار بماند به جای نه ‌کابلنه بامیان نه لهاور نه غزنه نه پرون
139. ۱۳۹ز صوبجات به گردون شود زفیر و نفیرز دیرجات به‌کیوان رود غریو غرن
140. ۱۴۰نه ملک پونه بماند به جای نه سیلاننه سومنات و نه ‌گجرات نه سرنگ و پتن
141. ۱۴۱نه‌منگلوس و نه صدرس نه حجره نه دهلینه بنگلوس و نه مدرس نه تته نه ‌کوکن
142. ۱۴۲نه رامپور و نه احمد نگر نه تانیسرنه کانپور و نه ملتان نه دارویی نه فتن
143. ۱۴۳همه بنادر هندوستان‌ کند ویرانچه بمبئی چه بنارس چه مجهلی چه و من
144. ۱۴۴کند خراب اگر داکه است اگر کوچیکند یباب اگر الفی است اگر الچن
145. ۱۴۵هزار جان ‌کند اندر شکار پور شکارز خون روان‌ کند اندر بهار پور جون
146. ۱۴۶چنان‌که آمد و نگذاشت در دیار هرینشان ز بوم و بر و کاخ و کوخ و باره و بن
147. ۱۴۷به هیچ باغ نه سوری بماند نه سنبلبه هیچ راغ نه فرغرگذاشت نه فرغن
148. ۱۴۸تو گر نیایی و ما را ز بند نرهانیزکاخ وکوخ هری بر هوارود هوزن
149. ۱۴۹وزین‌ کرانه به شاه جهان پیام فرستبه عجز و لابه و لوشابه و فریب و شکن
150. ۱۵۰که خسروا بد ما را جزای نیک فرستکت از خدای به نیکی رساد پاداشن
151. ۱۵۱نگر به ذلت ما در گذر ز زلت مامرا ز زحمت من وارهان ز رحمت و من
152. ۱۵۲گرم حیات دهی اینک این هرات بگیردرخت رحمت بنشان و بیخ قهر بکن
153. ۱۵۳به شرط آنکه سفیری زانگلیس خدایشود به نزد تو ما را ز جرم بابیزن
154. ۱۵۴زمان حرب سر آمد زبان چرب مگردهد دوباره به قندیل بختمان روغن
155. ۱۵۵بسی درود بر اوگفت و بس دو رودبروز دیده راند و ز دل چاک زد به پیراهن
156. ۱۵۶ز بسکه مویه و افغان و اشک و آه و اسفز بسکه ناله و فریاد و ریو و بند و شکن
157. ۱۵۷بر او زبان ملک نرم ‌گشت و خاطر گرمفراخ ‌کرد بر او تنگنای بند و شکن
158. ۱۵۸به ری برید فرستاد و در رسید سفیردو گونه حال و مقال و دو رویه سرّ و علن
159. ۱۵۹زبان مؤ الف گوی و روان مخالف جویبیانش حاجب خاطر، گمانش ساتر ظن
160. ۱۶۰وزیر روس هم از پی بسان باد شمالچمان به مخیم اقبال شاه راند چمن
161. ۱۶۱سه روز پیشتر از پیک انگلیس خدایز ری رسید چنان کز سپهر سلوی و من
162. ۱۶۲رواق رتبتش از اوج آسمان اعلاضمیر روشنش از نور آفتاب اعلن
163. ۱۶۳زبان و روی و دل و جان و دیده جانب شاهعمل ز قول نکوتر دل از زبان ابین
164. ۱۶۴چو مرزبان هری را بهانه شد سپریسفیر آمد و بگذشت دور حیلت و فن
165. ۱۶۵ز جنگ مدّتی آسوده‌ کامران بودهکشیده رطل امان و چشیده طعم و سن
166. ۱۶۶سفیر یار و ملک مهربان و حرص فزونحصارِ سخت و سپه‌چست و ملک استرون
167. ۱۶۷بهار آمده دی رفته خاطر آسودهز دردِ بَرد و عذاب خمول و سِجن شجن
168. ۱۶۸به جای ابر به‌کهسار پشته پشته‌گیاهبه جای برف به‌گلزار توده توده سمن
169. ۱۶۹فضای باغ معنبر ز اقحوان و عرارهوای راغ معطر ز ضیمران و ترن
170. ۱۷۰دمن چو روضهٔ خضرا ز برگ سیسنبرچمن چو بیضهٔ بیضا ز شاخ نستروَن
171. ۱۷۱شکست ساغر پیمان و از خمار غروردلش به سینه بجوشید همچو باده به دن
172. ۱۷۲به باره برد سر اندر دوباره همچو کشفبه چاره تیر فکندن ‌گرفت چون بیهن
173. ۱۷۳ملک ز خشم بتوفید و لب‌ گزید و گزیدسنانگذار سپاهی قرینه با قارن
174. ۱۷۴همش ز خشم دو چشم آل گشته چون لالههمش ز قهر دو رخ سرخ‌‌ گشته چون رویین
175. ۱۷۵مثال داد که از هر کرانه پره زنندبه‌گرد باره هژبرافکنان شیرشکن
176. ۱۷۶یلان ز هر سو سنگر برند و نقب زنندبه شهربند هری از چهار جانب و جَن
177. ۱۷۷چهار برج زنند از چهار سوی حصارهزار بار ز نه بارهٔ سپهر اتقن
178. ۱۷۸درون هر یک ‌گردان کمین ‌کنند و زنندشراره بر دم آن مارهای مهره‌فکن
179. ۱۷۹مگرکه باره شد رخنه رخنه چون غربالمگرکه قلعه شود ثقبه ثقبه چون اژکن
180. ۱۸۰درافکنند به دز تیر چرخ و کشکنجیربرآورند عدو را دمار از میهن
181. ۱۸۱شگرف‌کندهٔ آن باره را بیندایندبه‌لای و لوش و نی‌و نال و خار و خاشه و شن
182. ۱۸۲به مرزبان هری تنگ شد جهان فرخچو کام اژدر بهمن‌ربای‌، بر بهمن
183. ۱۸۳سفیر آمد و سوگند خورد و لابه نمودچنان‌ که شغل شفیعست و رسم بابیزن
184. ۱۸۴به جهدهای مین بست عهدهای متینبیان ز شکر احلّی زبان و موم الین
185. ۱۸۵که مرزبان هری یابد ار ز شاه امانسپس به پایه ی تخت شه آرم از مأمن
186. ۱۸۶شه از سفیر پذیرفت آنچه ‌گفت و نهفتبر او گماشت رقیبی همه فراست و فن
187. ۱۸۷سفیر رفت‌و نکرد آنچه‌گفت و یک‌دوسه روزبماند و زهر بیفزودشان به چرب ‌سخن
188. ۱۸۸ره جدال نمود و در نوال‌گشودگهر به طشت ببخشود و سیم و زر به لگن
189. ۱۸۹به روز چارم برگشت و دیده‌بان ملکبه شه چگونگی آورد و کار شد روشن
190. ۱۹۰ملک ز خشم بر آنگونه تند شد به سفیرکه می بر آتش سوزنده برزنی دامن
191. ۱۹۱به لاغ ‌گفت‌ که یا حبذا به لاغ مبینزهی رسالت مطبوع و رای مستحسن
192. ۱۹۲چو هست رای دورنگی دگر درنگ مکنسر وفاق نداری در نفاق مزن
193. ۱۹۳سفیر راستی آورد و عرضه‌کرد به شاهکه‌ای به خصم و ناخوشتر از جحیم جهن
194. ۱۹۴خلاف مصلحت ملک ماست فتح هریکه می‌بزاید ازین فتح صدهزار شکن
195. ۱۹۵نخست باید بستن مسیل چشمهٔ آبکه رفته رفته شود چشمه سیل بنیان‌کن
196. ۱۹۶بسا نحیف نهالا که ‌گر نپیراییشفضای باغ فروگیرد از فروع و فنن
197. ۱۹۷ملک‌شنفت و برآشفت زانچه‌‌ گفت و نهفتز کار او رخ روشن نمود چون جوشن
198. ۱۹۸سفیر طیره و شرمنده بازگشت به ریسه روز ماند و ز ری رخش راند زی ارمن
199. ۱۹۹پیام داد به فرمانروای هند که ‌کارتباه‌گشت و نشد چیره بر سروش اهرن
200. ۲۰۰سفینه‌یی ‌دو سه لشکر به‌ شهر فارس فرستمگرکه شاه عنان بازدارد از دشمن
201. ۲۰۱ملک‌بماند و سپه‌خواند و زر فشاندو نشاندز جان جیش به جلاب عیش جوش محن
202. ۲۰۲بسی نرفت که افغان خدا ز سختی کارفغان ‌کشیده پی چاره‌ گشت دستان‌زن
203. ۲۰۳گسیل‌کرد بزرگان و موبدان و ردانبه نزد شاه جهان با حنین و مویه و هن
204. ۲۰۴کنار هریک از آب چشم چون چشمهدرون هریک از باد سرد چون بهمن
205. ۲۰۵شرارهٔ سخط پادشاه زبانه‌کشیدز خشک ربشی آن خشک‌مغزتر دامن
206. ۲۰۶چه‌‌گفت‌‌گفت‌که‌هان نوبت گذشت گذشتزمان زجر و عقابست و قید و بند و شکن
207. ۲۰۷که ناگهان خبر آمد به شه ز خطهٔ فارسکه انگلیس خداکرد ساز شور و فتن
208. ۲۰۸به بحر فارس فرستاد ده سفینه سپاههمه مصالح پیکار در وی آبستن
209. ۲۰۹سفینگان همه هریک ز خود و خنجر و تیغبزرگ ‌کرده شکم چون زنان آبستن
210. ۲۱۰ملک ازین خبرش غم زدود و زهره فزودچو لهو باده‌گسار از نوای زیرافکن
211. ۲۱۱به خویش گفت به عزمست افتخار ملوکنه همچو بوم به بوم خراب و کاخ‌ کهن
212. ۲۱۲به آب و گل ندهد دل ‌کراست هوش و خردبه بوم و بر ننهد سر کراست فهم و فطن
213. ۲۱۳همه ستایش مرد از صفات مرد بودبرای روشن و عزم درست و خلق حسن
214. ۲۱۴کنون ‌که بوم و بر خصم شد خراب و یبابجهان به دیدهٔ او تیره شد چون پرّ پَژَن
215. ۲۱۵بجا نماند جز این یک به‌دست خاک خرابکه اندرو سزد ار آشیان ‌کند کوکن
216. ۲۱۶به آنکه رخت سپاریم از هرات به ریمهی دو از دل و جان بستریم زنگ حزن
217. ۲۱۷مه از چهارده بگذشت تا سپاه مرازمخت‌ گشته چو گیمخت تن ز شوخ و درن
218. ۲۱۸دم بلارکشان سوده از طعان و ضرابپی تکاورشان سوده از شقاق و عرن
219. ۲۱۹به مویشان همه بینی غبار جای عبیربه جسمشان همه یابی هزال جای سمن
220. ۲۲۰بویژه آنکه زمستان دوباره آمد و رفتسمن ز راغ و گل از باغ و لاله از گلشن
221. ۲۲۱همه صحایف آفاق را بیاهارددمنده ابر سیاه از سپید آمولن
222. ۲۲۲و دیگر آنکه ببینیم‌کانگلیس خدایبروکه چیره بود آسموغ یا بهمن
223. ۲۲۳قضای عهد کند یا به ‌کینه جهد کندفریشته است مر او را دلیل یا اهرن
224. ۲۲۴اگر به صلح ‌گراید به پادشاه جهانعنان رزم بتابیم از سکون سنن
225. ۲۲۵و گر نبرد نماید بزرگ بارخدایبر آنچه حکم‌ کند عین رحمت ست و منن
226. ۲۲۶عروس فتح و ظفر تا که را کشد در برشَموس جاه و خطر تا کرا نهد گردن
227. ۲۲۷کنون به دعوی رای رزین و فکر متینبری چمیم چو موسی به وادی ایمن
228. ۲۲۸به پای تخت سپاریم رخت تا لختیبرون ز سختی آساید و درون ز شکن
229. ۲۲۹سپس خدیو برین رای دل نهاد و بخواستکمانکشان کمین دار را ز هر مکمن
230. ۲۳۰به میرکابل و سردار قندهار نبشتشگرف‌نامه‌یی از رنگ و بوی مینو ون
231. ۲۳۱ز بس لآلی مضمون سطور او دریاز بس جواهر مکنون شطور او معدن
232. ۲۳۲به سیم ساده پریشیده عنبر سارابه لوح نقره طرازیده نافهٔ ادمن
233. ۲۳۳حدیث رفته و آینده برشمرد و نمودرموز پیش و پس راز خویش را معلن
234. ۲۳۴مهین سلالهٔ سردار قندهار که هستبه ‌تخت ‌و بخت‌جوان و به اسم و رسم ‌کهن
235. ۲۳۵ببرد همره خویش از هرات جانب ریبه‌ هرچه ‌خواست ‌نه ‌لا‌ گفت‌ در جواب نه لن
236. ۲۳۶نویدنامه به هرجا نوشت و زآمدنشبسا رمیده رواناکه آرمید به تن
237. ۲۳۷امیرزاده فریدون ‌که شکر شاه جهانبه عهد مهد سرودی‌نشسته لب ز لبن
238. ۲۳۸بر آن سرست‌ که بر جای زر فشاند سربرین نوید و به وجد آیدش ز شوق بدن
239. ۲۳۹ز شوق درگه شاهش همی بجنبد مهرچو جان مرد مسافر ز آرزوی وطن
240. ۲۴۰شها مها ملکا ملک‌پرورا ملکاتویی‌که جنگ تو از یاد برده جنگ پشن
241. ۲۴۱ستایش تو به ذات تو و محامد تستنه از فزونی سامان و شارسان و شتن
242. ۲۴۲نه وصفت اینکه مکلل بود ترا اکلیلنه مدحت اینکه مغرق بود تو را گرزن
243. ۲۴۳به بوی دلکش خود مفتخر بود عنبربه طیب طینت خود معتبر بود لادن
244. ۲۴۴به نور خویش بود آفتاب عالمگیربه زور خویش بود شیر غاب صیدافکن
245. ۲۴۵عیان شود خطر آدمی ز رنج خطیرکه تا نسوزد بو برنخیزد از چندن
246. ۲۴۶ستایش تو به ملک هری بدان ماندکه تاکسی بستاید اویس را به قرن
247. ۲۴۷ز فتح مکه نگویدکسی ثنای رسولثنای او همه از حسن‌سیرتست و سنن
248. ۲۴۸به آب و تاب ‌گهر را همی نهند سپاسنه زین‌ قبلی‌ که به عمان در است یا به عدن
249. ۲۴۹ثنا کنند درخشنده شمع را به فروغنه زینکه‌هست مر او را ز زر و سیم لگن
250. ۲۵۰تو عزم خویش‌ همی خواستی نمود عیانبه خسروان جهانگیر و مهتران زمن
251. ۲۵۱هری گرفت نمی‌خواستی ز بهر خراجکه صد خراج هری باشدت‌کهین داشن
252. ۲۵۲چو هست عزم جهانگیر گو مباش هرینه آخرش همه فرکند کردی و فرکن
253. ۲۵۳به حیله‌ای‌ که عدو کرد می‌مباش دژمکه ‌کار خنجر برنده ناید از سوزن
254. ۲۵۴حدیث صلح حدیبیه را به بوسفیانیکی بخوان و بپرداز دل ز رنج و محن
255. ۲۵۵همان‌حکایت‌ صفین بخوان و حیلهٔ عمروکه ‌کرد آن همه غنج و دلال و عشوه و شن
256. ۲۵۶نه برتری ز پیمبر بباش و لاتیاسنه بهتری ز محمد بمان و لاتحزن
257. ۲۵۷یکی بخوان و بخند از سرور چون سورییکی ببین و ببال از نشاط چون نوژن
258. ۲۵۸بدین قصیدهٔ غرا یکی ببین ملکاکه با قبول تو گیتی نیرزدش به ثمن
259. ۲۵۹به هرکجاکه شود جلوه‌گر برندگمانکه راست تازه‌عروسی بود به شکل و فتن
260. ۲۶۰ولی دو عیب نهانیش هست و گویم از آنکرواست‌ گفتن عیب عروس نزد ختن
261. ۲۶۱نخست آنکه قوافی به چند جای در اومکررست چو انعام‌شاه در حق من
262. ۲۶۲اگرچه زین قبلش شکر لازمست ازآنکهمی به شکر فزاید چو برفزود منن
263. ۲۶۳دوم قوافیش ار یک دو جا خشن نشگفتکنند جامه‌گدایان به‌جای خز ز خشن
264. ۲۶۴ازین ‌دو عیب چو می‌بگذری به‌ خازن غیبکه نطق ناطقه در مدح او بود الکن
265. ۲۶۵وگر دراز بود همچو عمر و دولت شاهچنین درازی دلکش ز کوتهی احسن
266. ۲۶۶بدین چکامهٔ دلکش رواست قاآنیو ان یکاد دمندت همی به پیرامن
267. ۲۶۷مثل بود به جهان تا حدیث دعد و ربابسمر بود به زمان تا وداد نل و دمن
268. ۲۶۸دوام ملک خداوند تا هزاران‌اندبقای بخت شهنشاه تا هزاران ون