أبا حاتم ما حاتم في زمانه

✦ متنِ اصلی و ترجمهٔ فارسی، کنارِ هم

1. 1ای ابوحاتم! نه حاتم در زمان خود و نه نیلی که کشتی‌ها را بر موج‌هایش می‌افکند،•أبَا حَاتِمٍ! مَا حَاتِمٌ في زَمَانهِ ⁎ وَلا النّيلُ تَرْمي بالسّفِينِ غَوَارِبُهْ
2. 2در بخشش هنگام بخشش از تو بخشنده‌تر نیست، و نه آن که با کف سیلاب بر دیوار شهر عانه بالا رفت.•بأجوَدَ عندَ الجُودِ مِنكَ، وَلا الّذي ⁎ عَلا بِغُثَاءٍ سُورَ عَانَةَ غَارِبُهْ
3. 3دو دست تو، یکی کارش بخشش فراوان است و دیگری خون دشمنان را می‌نوشاند.•يَدَاكَ يَدٌ يُعْطي الجَزِيلَ فَعَالُها ⁎ وَأُخْرَى بها تَسْقي دَماً مَن تُحارِبُهْ
4. 4اگر آنچه از هر کنیز و اسب لاغر و بلندیال بخشیدی شمرده شود،•وَلَوْ عُدّ ما أعْطَيتَ من كلّ قَيْنَةٍ ⁎ وَأجْرَدَ خِنْذِيذٍ طِوَالٍ ذَوَائِبُهْ
5. 5آن را همه کس می‌داند، و بر آنان که ژولیده شدند، حسابگر آن تا روز قیامت می‌ماند.•لِيعْلَمَ ما أحْصَاهُ فِيمَنْ أشَعْتَهُ ⁎ جَميعاً إلى يَوْمِ القِيامَةِ حَاسِبُهْ
6. 6تو مردی هستی که امروز بخششی از مال را نمی‌بندی و فردا آن را می‌بخشی.•وَأنْتَ امْرُؤٌ لا نَايِلُ اليَوْمِ مَانِعٌ ⁎ مِنَ المالِ شَيئاً في غَد أنتَ وَاهبُهْ
7. 7هیچ صاحب فضلی بر نعمت‌داران چون فضل تو برایم نشمرده شد، آنگاه که پایان کار من بد گفته شد.•وَمَا عَدّ ذُو فَضْلٍ عَلى أهْلِ نعمةٍ ⁎ كفَضْلكَ عندي حينَ عبّتْ عوَاقبُهْ
8. 8پس از آن که دندان‌ها و چنگال‌های خالد پشت دستانم به هم رسید، مرا دریافتی.•تَداركَني من خالِدٍ بَعدَمَا التَقَتْ ⁎ وَرَاءَ يَدي أنْيَابُهُ وَمَخَالِبُهْ
9. 9و چه بسا ریسمان‌های پیوند تو را دریافتم که بازگرداندنش بر روزگاری بود که مرا فراخواند و مرگ نزدیک بود.•وَكمْ أدركَتْ أسبابَ حَبلكَ من رَدٍ ⁎ على زَمَنٍ بَاداكَ وَالموْتُ كارِبُهْ
10. 10آن را برای او نیرو ساختی، چون به آن رسید، آسوده نفس کشید و پهلوهایش گشاده شد.•مَدَدْتَ لَهُ مِنْها قُوىً حينَ نَالَها ⁎ تَنَفَّسَ في رَوْحٍ وَأسْهَلَ جَانِبُهْ
11. 11و مرز و برزی که دشمن از آن دوری کرد، گویی از ترس کین‌خواهی بود که لشکرهایش نمی‌خوابند.•وَثَغْرٍ تَحَامَاهُ العَدُوُّ كَأنّهُ ⁎ مِنَ الخَوْفِ ثَأرٌ لا تَنَامُ مَقَانِبُهْ
12. 12و مردمی که نیزه‌ها را در نبرد می‌جنبانند، که من با فرمانروایان و مرزبانان آنان درآویزم.•وَقَوْم يَهُزّونَ الرّمَاحَ بِمُلْتَقىً ⁎ أسَاوِرُهُ مَرْهُوبَةٌ وَمَرَازِبُهْ
13. 13در دندان‌هایش پیشاهنگان را می‌بینی که بر هر بلند‌نگاه دامن‌کشان به هم می‌رسند.•تَرَى بِثَنَايَاهُ الطّلايِعَ تَلْتَقي ⁎ على كلّ سامي الطَّرْفِ ضَافٍ سبايبُه
14. 14گویی رگ پشت پایش کج شده است، چون میدان او را رنج دهد و دوشنده‌اش جمع شود.•كَأنّ نَسَا عُرْقُوبِهِ مُتَحَرِّفٌ ⁎ إذا لاحَهُ المِضْمَارُ وانضَمّ حَالِبُهْ
15. 15او را نسبی است میان اسبان اصیل که به هر اسب معروف می‌رسد نسب‌شناسش.•لَهُ نَسَبٌ بَينَ العَناجيجِ يَلْتَقي ⁎ إلى كُلّ مَعرُوفٍ من الخيلِ ناسبُهْ
16. 16برای او آسان و دشوار کارها را در پیش گرفتم، با نیرو، تا مرکب‌هایش خوار شد.•ركِبتُ لَهُ سَهلَ الأمورِ وَحَزْنَهَا ⁎ بِذي مِرّةٍ حَتى أُذِلّتْ مَرَاكِبُهْ