Where Love Is, God Is / هرکجا عشق است، خداست

In the city lived the shoemaker, Martuin Avdyeitch. He lived in a basement, in a little room with one window. The window looked out on the street. Through the window he used to watch the people passing by; although only their feet could be seen, yet by the boots, Martuin Avdyeitch recognized the people. Martuin Avdyeitch had lived long in one place, and had many acquaintances. Few pairs of boots in his district had not been in his hands once and again. Some he would half-sole, some he would patch, some he would stitch around, and occasionally he would also put on new uppers. And through the window he often recognized his work.

در شهر کفّاشی می‌زیست به نامِ مارتویْنِ آودیه‌ایچ. در زیرزمینی، در اتاقکی با یک پنجره خانه داشت. پنجره به خیابان باز می‌شد. از پشتِ پنجره، رهگذران را تماشا می‌کرد؛ هرچند تنها پاهایشان دیده می‌شد، با این حال مارتویْن از روی چکمه‌هایشان آنان را بازمی‌شناخت. مدتی دراز در یک جا زیسته بود و آشنایانِ بسیار داشت. کم جفت چکمه‌ای در محله‌اش بود که یک بار یا دو بار از دستِ او نگذشته باشد. برخی را نیم‌تخت می‌کرد، برخی را وصله می‌زد، برخی را دور‌دوزی می‌کرد، و گاه‌گاه روئه‌ای تازه نیز بر آن می‌نهاد. و از پشتِ پنجره بارها کارِ خود را بازمی‌شناخت.

Avdyeitch had plenty to do, because he was a faithful workman, used good material, did not make exorbitant charges, and kept his word. If it was possible for him to finish an order by a certain time, he would accept it; otherwise, he would not deceive you,--he would tell you so beforehand. And all knew Avdyeitch, and he was never out of work.

آودیه‌ایچ کارِ بسیار داشت، چرا که کارگرِ پایبندی بود، مصالحِ خوب به کار می‌بُرد، بهای گزاف نمی‌گرفت و سرِ قولش می‌ایستاد. اگر می‌توانست سفارشی را تا زمانی معیّن به پایان رسانَد، می‌پذیرفت؛ وگرنه فریبت نمی‌داد — پیشاپیش به تو می‌گفت. و همه او را می‌شناختند و هرگز بی‌کار نمی‌ماند.

Avdyeitch had always been a good man; but as he grew old, he began to think more about his soul, and get nearer to God. Martuin's wife had died when he was still living with his master. His wife left him a boy three years old. None of their other children had lived. All the eldest had died in childhood. Martuin at first intended to send his little son to his sister in the village, but afterward he felt sorry for him; he thought to himself:--

آودیه‌ایچ همواره مردِ نیکی بود؛ اما چون پیر شد، به اندیشیدن درباره‌ی روح خویش و نزدیک شدن به خدا روی آورد. همسرِ مارتویْن هنگامی درگذشت که او هنوز نزدِ اوستایش کار می‌کرد. همسرش پسری سه‌ساله بر جای گذاشت. هیچ‌یک از فرزندانِ دیگرشان زنده نمانده بود. همگیِ بزرگ‌ترها در کودکی مرده بودند. مارتویْن نخست در سر داشت پسرِ کوچکش را به خواهرش در روستا بسپارد، اما سپس دلش به حال او سوخت؛ با خود اندیشید:

"It will be hard for my Kapitoshka to live in a strange family. I shall keep him with me."

«بر کاپیتوشکای من سخت خواهد بود که در خانواده‌ی بیگانه زیست کند. او را نزدِ خود نگاه می‌دارم.»

And Avdyeitch left his master, and went into lodgings with his little son. But God gave Avdyeitch no luck with his children. As Kapitoshka grew older, he began to help his father, and would have been a delight to him, but a sickness fell on him, he went to bed, suffered a week, and died. Martuin buried his son, and fell into despair. So deep was this despair that he began to complain of God. Martuin fell into such a melancholy state, that more than once he prayed to God for death, and reproached God because He had not taken him who was an old man, instead of his beloved only son. Avdyeitch also ceased to go to church.

و آودیه‌ایچ اوستایش را ترک کرد و با پسرِ کوچکش به مسکنِ مستقل رفت. اما خدا با فرزندانش به او اقبال نکرد. چون کاپیتوشکا بزرگ‌تر می‌شد، به یاریِ پدرش می‌پرداخت و مایه‌ی شادمانیِ او می‌بود، اما بیماری بر او افتاد، در بستر افتاد، یک هفته رنج کشید و مرد. مارتویْن پسرش را به خاک سپرد و در نومیدی فرورفت. چنان نومیدی‌اش ژرف بود که از خدا گله گشودن گرفت. مارتویْن چنان به دلتنگی فروشد که بارها از خدا مرگ خواست و خدا را سرزنش کرد که چرا او را — که پیرمردی است — به جای پسرِ یگانه‌ی محبوبش نگرفته. آودیه‌ایچ از رفتن به کلیسا نیز دست کشید.

And once a little old man from the same district came from Troïtsa to see Avdyeitch; for seven years he had been wandering about. Avdyeitch talked with him, and began to complain about his sorrows.

روزی پیرمردِ کوچک‌اندامی از همان ناحیه، از تروئیتسا به دیدنِ آودیه‌ایچ آمد؛ هفت سال در سفر و سرگردانی بود. آودیه‌ایچ با او سخن گفت و از دردهایش گله گشودن گرفت.

"I have no desire to live any longer," he said, "I only wish I was dead. That is all I pray God for. I am a man without anything to hope for now."

گفت: «دیگر آرزوی زیستن ندارم. تنها آرزویم آن است که مرده باشم. این تمامِ آن چیزی است که از خدا می‌خواهم. مردی‌ام که اکنون امیدی به هیچ ندارد.»

And the little old man said to him:--

و پیرمردِ کوچک‌اندام به او گفت:

"You don't talk right, Martuin, we must not judge God's doings. The world moves, not by our skill, but by God's will. God decreed for your son to die,--for you--to live. So it is for the best. And you are in despair, because you wish to live for your own happiness."

«درست سخن نمی‌گویی، مارتویْن. ما نباید بر کارِ خدا داوری کنیم. جهان به مهارتِ ما نمی‌گردد، بلکه به خواستِ خدا. خدا حکم کرد پسرت بمیرد — تو زنده بمانی. پس همین بهترین است. و تو در نومیدی هستی چون می‌خواهی برای خوشبختیِ خود زندگی کنی.»

"But what shall one live for?" asked Martuin.

مارتویْن پرسید: «اما برای چه باید زیست؟»

And the little old man said:--

و پیرمردِ کوچک‌اندام گفت:

"We must live for God, Martuin. He gives you life, and for His sake you must live. When you begin to live for Him, you will not grieve over anything, and all will seem easy to you."

«باید برای خدا زیست، مارتویْن. او به تو زندگی می‌دهد و به نامِ او باید زیست. چون آغاز کنی به زیستن برای او، بر هیچ غم نخواهی خورد و همه چیز به نظرت آسان خواهد آمد.»

Martuin kept silent for a moment, and then said, "But how can one live for God?"

مارتویْن لحظه‌ای خاموش ماند، آنگاه گفت: «اما چگونه می‌توان برای خدا زیست؟»

And the little old man said:--

و پیرمردِ کوچک‌اندام گفت:

"Christ has taught us how to live for God. You know how to read? Buy a Testament, and read it; there you will learn how to live for God. Everything is explained there."

«مسیح به ما آموخت چگونه برای خدا زیست. خواندن می‌دانی؟ یک عهدِ جدید بخر و آن را بخوان؛ آنجا خواهی آموخت چگونه برای خدا زیست. همه چیز در آنجا توضیح داده شده.»

And these words kindled a fire in Avdyeitch's heart. And he went that very same day, bought a New Testament in large print, and began to read.

و این سخنان در دلِ آودیه‌ایچ آتشی برافروخت. همان روز رفت، عهدِ جدیدی با حروفِ درشت خرید و خواندن گرفت.

At first Avdyeitch intended to read only on holidays; but as he began to read, it so cheered his soul that he used to read every day. At times he would become so absorbed in reading, that all the kerosene in the lamp would burn out, and still he could not tear himself away. And so Avdyeitch used to read every evening.

ابتدا آودیه‌ایچ نیّت داشت تنها در روزهای تعطیل بخواند؛ اما چون شروع به خواندن کرد، چنان روحش را شاد می‌کرد که هر روز می‌خواند. گاه چنان در خواندن مستغرق می‌شد که همه‌ی نفت چراغ تمام می‌شد و باز نمی‌توانست خود را جدا کند. و چنین، آودیه‌ایچ هر شب می‌خواند.

And the more he read, the clearer he understood what God wanted of him, and how one should live for God; and his heart kept growing easier and easier. Formerly, when he lay down to sleep, he used to sigh and groan, and always thought of his Kapitoshka; and now his only exclamation was:--

و هرچه بیشتر می‌خواند، روشن‌تر می‌فهمید که خدا از او چه می‌خواهد و چگونه باید برای خدا زیست؛ و دلش پیوسته سبک‌تر و سبک‌تر می‌شد. پیشتر، چون به بستر می‌رفت، آه می‌کشید و ناله می‌کرد و همواره به کاپیتوشکای خود می‌اندیشید؛ و اکنون تنها زمزمه‌اش این بود:

"Glory to Thee! glory to Thee, Lord! Thy will be done."

«جلال بر تو! جلال بر تو، پروردگار! خواستِ تو باد.»

And from that time Avdyeitch's whole life was changed. In other days he, too, used to drop into a public-house as a holiday amusement, to drink a cup of tea; and he was not averse to a little brandy, either. He would take a drink with some acquaintance, and leave the saloon, not intoxicated, exactly, yet in a happy frame of mind, and inclined to talk nonsense, and shout, and use abusive language at a person. Now he left off that sort of thing. His life became quiet and joyful. In the morning he would sit down to work, finish his allotted task, then take the little lamp from the hook, put it on the table, get his book from the shelf, open it, and sit down to read. And the more he read, the more he understood, and the brighter and happier it grew in his heart.

و از آن زمان، سراسرِ زندگیِ آودیه‌ایچ دگرگون شد. در روزگارانِ پیشین او نیز به‌رسمِ تفریحِ روزِ تعطیل به می‌خانه‌ای سر می‌زد تا جامی چای بنوشد؛ از اندکی برندی نیز ابایی نداشت. با آشنایی جامی می‌نوشید و از می‌کده بیرون می‌رفت — نه مست به‌تمامی، اما در حال و هوای شاد، آماده به یاوه‌گویی، فریاد و درشت‌گویی به دیگران. اکنون این رفتار را وانهاد. زندگی‌اش آرام و شادمان شد. صبح به کار می‌نشست، وظیفه‌اش را به انجام می‌رساند، آنگاه چراغِ کوچکش را از قلاب برمی‌داشت، بر میز می‌نهاد، کتابش را از قفسه می‌آورد، می‌گشود و به خواندن می‌نشست. و هرچه بیشتر می‌خواند، بیشتر درمی‌یافت و در دلش روشن‌تر و شادتر می‌شد.

Once it happened that Martuin read till late into the night. He was reading the Gospel of Luke. He was reading over the sixth chapter; and he was reading the verses:--

یک بار پیش آمد که مارتویْن تا پاسی از شب می‌خواند. انجیلِ لوقا را می‌خواند. بابِ ششم را مرور می‌کرد؛ و این آیات را می‌خواند:

"_And unto him that smiteth thee on the one cheek offer also the other; and him that taketh away thy cloak forbid not to take thy coat also. Give to every man that asketh of thee; and of him that taketh away thy goods ask them not again. And as ye would that men should do to you, do ye also to them likewise._"

«_و به هر که بر یک گونه‌ات بزند، گونه‌ی دیگر را نیز بسپار؛ و آن که ردایت را می‌برد، از بردنِ پیراهنت نیز مَنَع مکن. به هر که از تو چیزی خواهد، بده؛ و از آن که کالای تو را برد، بازخواست مکن. و چنان که می‌خواهید مردم با شما کنند، شما نیز همان‌گونه با ایشان کنید._»

He read farther also those verses, where God speaks:

بیشتر نیز خواند، آن آیاتی را که خداوند سخن می‌گوید:

"_And why call ye me, Lord, Lord, and do not the things which I say? Whosoever cometh to me, and heareth my sayings, and doeth them, I will shew you to whom he is like: he is like a man which built an house, and digged deep, and laid the foundation on a rock: and when the flood arose, the stream beat vehemently upon that house, and could not shake it; for it was founded upon a rock. But he that heareth, and doeth not, is like a man that without a foundation built an house upon the earth; against which the stream did beat vehemently, and immediately it fell; and the ruin of that house was great._"

«_و چرا مرا پروردگار، پروردگار می‌خوانید و آنچه می‌گویم را نمی‌کنید؟ هرکه نزدِ من آید و سخنانم را بشنود و به آن‌ها عمل کند، به شما خواهم نمود به چه می‌مانَد: همانندِ مردی است که خانه‌ای ساخت و عمیق کَند و پی را بر سنگ نهاد؛ و چون سیل برآمد، رود به سختی بر آن خانه کوفت و نتوانست آن را بلرزاند، چه بر سنگ بنا شده بود. اما آن که می‌شنود و عمل نمی‌کند، همانندِ مردی است که بدونِ پی، خانه‌ای بر روی زمین ساخت؛ که رود به سختی بر آن کوفت و بی‌درنگ فروریخت، و خرابیِ آن خانه بزرگ بود._»

Avdyeitch read these words, and joy filled his soul. He took off his spectacles, put them down on the book, leaned his elbows on the table, and became lost in thought. And he began to measure his life by these words. And he thought to himself:--

آودیه‌ایچ این سخنان را خواند و شادی روحش را آکنده ساخت. عینکش را برداشت، بر کتاب نهاد، آرنج‌هایش را بر میز گذاشت و در اندیشه فرورفت. و زندگیِ خود را با این سخنان بسنجیدن گرفت. و با خود اندیشید:

"Is my house built on the rock, or on the sand? 'Tis well if on the rock. It is so easy when you are alone by yourself; it seems as if you had done everything as God commands; but when you forget yourself, you sin again. Yet I shall still struggle on. It is very good. Help me, Lord!"

«آیا خانه‌ی من بر سنگ بنا شده یا بر شن؟ نیک است اگر بر سنگ باشد. چنان آسان است وقتی تنهایی؛ گویا همه چیز را همان‌گونه که خدا فرمان داده انجام داده‌ای؛ اما چون خود را فراموش کنی، باز گناه می‌کنی. با این حال همچنان خواهم کوشید. این بسیار خوب است. یاری‌ام کن، پروردگار!»

Thus ran his thoughts; he wanted to go to bed, but he felt loath to tear himself away from the book. And he began to read farther in the seventh chapter. He read about the centurion, he read about the widow's son, he read about the answer given to John's disciples, and finally he came to that place where the rich Pharisee desired the Lord to sit at meat with him; and he read how the woman that was a sinner anointed His feet, and washed them with her tears, and how He forgave her. He reached the forty-fourth verse, and began to read:--

اندیشه‌هایش چنین می‌گذشت؛ می‌خواست به بستر برود، اما دل از کتاب کندن سخت می‌نمود. و در بابِ هفتم نیز خواندن گرفت. درباره‌ی صدسالار خواند، درباره‌ی پسرِ بیوه‌زن خواند، درباره‌ی پاسخی که به شاگردانِ یحیی داده شد خواند، و سرانجام به آن مقام رسید که فریسیِ توانگر از خداوند خواست بر سفره‌اش بنشیند؛ و خواند چگونه آن زنی که گناهکار بود پاهای او را مسح کرد و با اشک‌هایش شُست، و چگونه او وی را بخشید. به آیه‌ی چهل و چهارم رسید و خواندن گرفت:

"_And he turned to the woman, and said unto Simon, Seest thou this woman? I entered into thine house, thou gavest me no water for my feet: but she hath washed my feet with tears, and wiped them with the hairs of her head. Thou gavest me no kiss: but this woman since the time I came in hath not ceased to kiss my feet. My head with oil thou didst not anoint: but this woman hath anointed my feet with ointment._"

«_و رو به زن کرد و به سیمعان گفت: این زن را می‌بینی؟ به خانه‌ی تو درآمدم، آبی برای پاهایم ندادی؛ اما او پاهایم را با اشک شُست و با گیسوانش خشک کرد. تو مرا نبوسیدی؛ اما این زن از آن دم که درآمدم، بوسیدنِ پاهایم را قطع نکرد. تو سرم را به روغن مسح نکردی؛ اما این زن پاهایم را با عطر مسح کرده._»

He finished reading these verses, and thought to himself:--

خواندنِ این آیات را به پایان رساند و با خود اندیشید:

"_Thou gavest me no water for my feet, thou gavest me no kiss. My head with oil thou didst not anoint._"

«_تو آبی برای پاهایم ندادی، مرا نبوسیدی. سرم را به روغن مسح نکردی._»

And again Avdyeitch took off his spectacles, put them down on the book, and again he became lost in thought.

و دگربار آودیه‌ایچ عینکش را برداشت، بر کتاب نهاد، و دگربار در اندیشه فرورفت.

"It seems that Pharisee must have been such a man as I am. I, too, apparently have thought only of myself,--how I might have my tea, be warm and comfortable, but never to think about my guest. He thought about himself, but there was not the least care taken of the guest. And who was his guest? The Lord Himself. If He had come to me, should I have done the same way?"

«گویا آن فریسی نیز چون من مردی بوده. من نیز پیداست تنها به خود اندیشیده‌ام — به اینکه چگونه چایم را بنوشم، گرم و آسوده باشم، اما هرگز به مهمانم نیندیشم. او به خود اندیشیده اما کوچک‌ترین اعتنایی به مهمانش نکرده. و مهمانش که بود؟ خودِ خداوند. اگر نزدِ من می‌آمد، آیا من نیز همان می‌کردم؟»

Avdyeitch rested his head upon both his arms, and did not notice that he fell asleep.

آودیه‌ایچ سرش را بر دو بازویش نهاد و متوجه نشد که به خواب رفت.

"Martuin!" suddenly seemed to sound in his ears.

ناگاه به گوشش رسید: «مارتویْن!»

Martuin started from his sleep:--

مارتویْن از خواب جستن گرفت:

"Who is here?"

«کیست اینجا؟»

He turned around, glanced toward the door--no one.

گرداگرد را نگریست، به سویِ در نگاهی انداخت — هیچ‌کس.

Again he fell into a doze. Suddenly, he plainly heard:--

دگربار به چرت فرورفت. ناگاه به‌روشنی شنید:

"Martuin! Ah, Martuin! look to-morrow on the street. I am coming."

«مارتویْن! آه مارتویْن! فردا به خیابان نگاه کن. من می‌آیم.»

Martuin awoke, rose from the chair, began to rub his eyes. He himself could not tell whether he heard those words in his dream, or in reality. He turned down his lamp, and went to bed.

مارتویْن بیدار شد، از صندلی برخاست و چشمانش را مالیدن گرفت. خود نمی‌توانست بگوید آن سخنان را در خواب شنیده یا در بیداری. چراغش را خاموش کرد و به بستر رفت.

At daybreak next morning, Avdyeitch rose, made his prayer to God, lighted the stove, put on the shchi and the kasha, put the water in the samovar, put on his apron, and sat down by the window to work.

در سپیده‌دمِ بامدادِ روزِ پسین، آودیه‌ایچ برخاست، نیایش به درگاهِ خدا کرد، اجاق را افروخت، شچی و کاشا را گذاشت، آب در سماور ریخت، پیش‌بندش را بست و کنارِ پنجره به کار نشست.

And while he was working, he kept thinking about all that had happened the day before. It seemed to him at one moment that it was a dream, and now he had really heard a voice.

و حین کار، پیوسته به همه‌ی آنچه روزِ پیش روی داده بود می‌اندیشید. لحظه‌ای به نظرش می‌آمد خواب بوده، و اکنون به‌راستی صدایی شنیده.

"Well," he said to himself, "such things have been."

با خود گفت: «خوب، چنین چیزها روی داده.»

Martuin was sitting by the window, and looking out more than he was working. When anyone passed by in boots which he did not know, he would bend down, look out of the window, in order to see, not only the feet, but also the face.

مارتویْن کنارِ پنجره نشسته بود و بیش از آنکه کار کند، بیرون را می‌نگریست. هرگاه کسی با چکمه‌هایی که نمی‌شناخت می‌گذشت، خم می‌شد و از پنجره بیرون را می‌نگریست تا نه تنها پاها، بلکه چهره را نیز ببیند.

The dvornik passed by in new felt boots, the water-carrier passed by; then there came up to the window an old soldier of Nicholas's time, in an old pair of laced felt boots, with a shovel in his hands. Avdyeitch recognized him by his felt boots. The old man's name was Stepanuitch; and a neighboring merchant, out of charity, gave him a home with him. He was required to assist the dvornik. Stepanuitch began to shovel away the snow from in front of Avdyeitch's window. Avdyeitch glanced at him, and took up his work again.

سرایه‌دار با چکمه‌های نمدیِ نو گذشت، آب‌فروش گذشت؛ آنگاه سربازی پیر از زمانِ نیکلای با جفت چکمه‌ی نمدیِ بنددار و کهنه، با بیلی در دست، به کنارِ پنجره آمد. آودیه‌ایچ او را از روی چکمه‌های نمدی‌اش بازشناخت. نامِ پیرمرد استپانوئیچ بود؛ و بازرگانی همسایه از سرِ صدقه او را در خانه‌ی خود جا داده بود. وظیفه داشت به سرایه‌دار یاری کند. استپانوئیچ شروع کرد به پارو کردنِ برف از جلوی پنجره‌ی آودیه‌ایچ. آودیه‌ایچ نگاهی به او انداخت و دگربار به کار پرداخت.

"Pshaw! I must be getting crazy in my old age," said Avdyeitch, and laughed at himself. "Stepanuitch is clearing away the snow, and I imagine that Christ is coming to see me. I was entirely out of my mind, old dotard that I am!"

آودیه‌ایچ گفت: «اَخ! حتماً در پیری دیوانه می‌شوم،» و بر خویش خندید. «استپانوئیچ دارد برف می‌روبد، و من خیال می‌کنم که مسیح به دیدنم می‌آید. به‌کلی عقلم را از دست داده بودم، پیرسالخورده‌ی خرفت که هستم!»

Avdyeitch sewed about a dozen stitches, and then felt impelled to look through the window again. He looked out again through the window, and saw that Stepanuitch had leaned his shovel against the wall, and was warming himself, and resting. He was an old, broken-down man; evidently he had not strength enough even to shovel the snow. Avdyeitch said to himself:--

آودیه‌ایچ نزدیکِ دوازده درز دوخت و آنگاه احساس کرد ناچار است باز از پنجره بیرون را بنگرد. دگربار از پنجره نگریست و دید استپانوئیچ بیلش را بر دیوار تکیه داده و دارد خود را گرم می‌کند و استراحت می‌کند. مردِ پیر و فرسوده‌ای بود؛ پیدا بود که حتی نیروی برف‌روبی هم ندارد. آودیه‌ایچ با خود گفت:

"I will give him some tea; by the way, the samovar has only just gone out." Avdyeitch laid down his awl, rose from his seat, put the samovar on the table, poured out the tea, and tapped with his finger at the glass. Stepanuitch turned around, and came to the window. Avdyeitch beckoned to him, and went to open the door.

«اندکی چای به او می‌دهم؛ راستی، سماور تازه خاموش شده.» آودیه‌ایچ درفش‌اش را بر زمین نهاد، از جای برخاست، سماور را بر میز گذاشت، چای ریخت و با انگشت بر شیشه‌ی پنجره زد. استپانوئیچ برگشت و به سویِ پنجره آمد. آودیه‌ایچ به او اشاره کرد و رفت تا در را بگشاید.

"Come in, warm yourself a little," he said. "You must be cold."

گفت: «بیا تو، اندکی خود را گرم کن. باید سردت باشد.»

"May Christ reward you for this! my bones ache," said Stepanuitch.

استپانوئیچ گفت: «مسیح به این کار پاداشت دهد! استخوان‌هایم درد می‌کند.»

Stepanuitch came in, and shook off the snow, tried to wipe his feet, so as not to soil the floor, but staggered.

استپانوئیچ درآمد و برف را تکاند، کوشید پاهایش را پاک کند تا کف را آلوده نسازد، اما تلوتلو خورد.

"Don't trouble to wipe your feet. I will clean it up myself; we are used to such things. Come in and sit down," said Avdyeitch. "Here, drink a cup of tea."

آودیه‌ایچ گفت: «خود را به زحمتِ پاک‌کردنِ پاها مینداز. خودم آن را تمیز می‌کنم؛ ما به این چیزها خو گرفته‌ایم. بیا تو و بنشین. اینجا، جامی چای بنوش.»

And Avdyeitch lifted two glasses, and handed one to his guest; while he himself poured his tea into a saucer, and began to blow it.

و آودیه‌ایچ دو لیوان برداشت و یکی را به مهمانش داد؛ و خود چایش را در نعلبکی ریخت و به فوت کردنش شروع کرد.

Stepanuitch finished drinking his glass of tea, turned the glass upside down, put the half-eaten lump of sugar on it, and began to express his thanks. But it was evident he wanted some more.

استپانوئیچ نوشیدنِ لیوانِ چایش را تمام کرد، لیوان را وارونه کرد، تکه قندِ نیم‌خورده را بر آن نهاد و سپاسگزاری گفتن گرفت. اما پیدا بود که بیشتر می‌خواهد.

"Have some more," said Avdyeitch, filling both his own glass and his guest's. Avdyeitch drank his tea, but from time to time glanced out into the street.

آودیه‌ایچ گفت: «بیشتر بنوش،» و هم لیوانِ خود و هم لیوانِ مهمانش را پُر کرد. آودیه‌ایچ چایش را می‌نوشید، اما گاه‌گاه به خیابان می‌نگریست.

"Are you expecting anyone?" asked his guest.

مهمانش پرسید: «منتظرِ کسی هستی؟»

"Am I expecting anyone? I am ashamed even to tell whom I expect. I am, and I am not, expecting someone; but one word has kindled a fire in my heart. Whether it is a dream, or something else, I do not know. Don't you see, brother, I was reading yesterday the Gospel about Christ the Batyushka; how He suffered, how He walked on the earth. I suppose you have heard about it?"

«منتظرِ کسی هستم؟ شرم دارم حتی بگویم منتظرِ که هستم. هم هستم و هم نیستم؛ اما یک سخن در دلم آتشی برافروخته. خواب است یا چیزِ دیگر، نمی‌دانم. ببین، برادر، دیروز انجیل را درباره‌ی مسیح، آن باتیوشکا، می‌خواندم؛ چگونه رنج کشید، چگونه بر زمین راه رفت. گمان دارم تو هم درباره‌اش شنیده‌ای؟»

"Indeed I have," replied Stepanuitch; "but we are people in darkness, we can't read."

استپانوئیچ پاسخ داد: «به‌راستی شنیده‌ام؛ اما ما مردمانی در تاریکی‌ایم، خواندن نمی‌توانیم.»

"Well, now, I was reading about that very thing,--how He walked on the earth; I read, you know, how He came to the Pharisee, and the Pharisee did not treat Him hospitably. Well, and so, my brother, I was reading yesterday, about this very thing, and was thinking to myself how he did not receive Christ, the Batyushka, with honor. Suppose, for example, He should come to me, or anyone else, I said to myself, I should not even know how to receive Him. And he gave Him no reception at all. Well! while I was thus thinking, I fell asleep, brother, and I heard someone call me by name. I got up; the voice, just as if someone whispered, said, 'Be on the watch; I shall come to-morrow.' And this happened twice. Well! would you believe it, it got into my head? I scolded myself--and yet I am expecting Him, the Batyushka."

«خوب، حالا، درباره‌ی همین مطلب می‌خواندم — چگونه بر زمین راه رفت؛ خواندم، می‌دانی، چگونه نزدِ فریسی آمد و فریسی او را با مهمان‌نوازی نپذیرفت. خوب، و چنین، برادرم، من دیروز درباره‌ی همین چیز می‌خواندم، و با خود می‌اندیشیدم که چگونه او مسیح، باتیوشکا، را با احترام نپذیرفت. مثلاً اگر او نزدِ من یا کسِ دیگری بیاید، با خود گفتم، حتی نمی‌دانم چگونه او را بپذیرم. و آن فریسی به‌کلی پذیرایی‌اش نکرد. خوب! در حالی که چنین می‌اندیشیدم، به خواب رفتم، برادر، و شنیدم کسی نامم را می‌خواند. برخاستم؛ آن صدا، چنان که گویی کسی زمزمه می‌کرد، گفت: «در پایش باش؛ من فردا می‌آیم.» و این دوبار اتفاق افتاد. خوب! باور می‌کنی، در سرم جا گرفت؟ خودم را سرزنش کردم — و با این حال منتظرِ او، باتیوشکا، هستم.»

Stepanuitch shook his head, and said nothing; he finished drinking his glass of tea, and put it on the side; but Avdyeitch picked up the glass again, and filled it once more.

استپانوئیچ سرش را تکان داد و چیزی نگفت؛ نوشیدنِ لیوانِ چایش را به پایان رساند و کنار گذاشت؛ اما آودیه‌ایچ دگربار لیوان را برداشت و یک بارِ دیگر پُر کرد.

"Drink some more for your good health. You see, I have an idea that, when the Batyushka went about on this earth, He disdained no one, and had more to do with the simple people. He always went to see the simple people. He picked out His disciples more from among folk like such sinners as we are, from the working class. Said He, whoever exalts himself, shall be humbled, and he who is humbled shall become exalted. Said He, you call me Lord, and, said He, I wash your feet. Whoever wishes, said He, to be the first, the same shall be a servant to all. Because, said He, blessed are the poor, the humble, the kind, the generous."

«بیشتر بنوش به سلامتی‌ات. ببین، در ذهنم این است که چون آن باتیوشکا بر این زمین می‌گشت، هیچ‌کس را خوار نمی‌شمرد و بیشتر با مردمِ ساده سر و کار داشت. همواره به دیدارِ مردمِ ساده می‌رفت. شاگردانش را بیشتر از میانِ مردمی همچون ما گناهکاران، از طبقه‌ی کارگر برمی‌گزید. می‌گفت: هر که خود را بزرگ کند، خوار خواهد شد، و هر که خوار شود، بزرگ خواهد شد. می‌گفت: شما مرا پروردگار می‌خوانید، و من پاهای شما را می‌شویم. می‌گفت: هر که خواهد نخست باشد، همان خادمِ همگان خواهد بود. زیرا — می‌گفت — خوش‌بختند تنگدستان، فروتنان، مهربانان و سخاوتمندان.»

And Stepanuitch forgot about his tea; he was an old man, and easily moved to tears. He was listening, and the tears rolled down his face.

و استپانوئیچ چایش را از یاد بُرد؛ پیرمردی بود و به‌سادگی به اشک می‌افتاد. گوش می‌داد، و اشک‌ها بر چهره‌اش روان می‌شدند.

"Come, now, have some more tea," said Avdyeitch; but Stepanuitch made the sign of the cross, thanked him, turned down his glass, and arose.

آودیه‌ایچ گفت: «بیا، حالا، چای بیشتر بنوش،» اما استپانوئیچ نشانِ صلیب کشید، سپاسگزاری گفت، لیوانش را وارونه کرد و برخاست.

"Thanks to you," he says, "Martuin Avdyeitch, for treating me kindly, and satisfying me, soul and body."

گفت: «از تو سپاسگزارم، مارتویْن آودیه‌ایچ، که با من مهربانی کردی، و جان و تنم را سیر کردی.»

"You are welcome; come in again; always glad to see a friend," said Avdyeitch.

آودیه‌ایچ گفت: «خوش آمدی؛ دوباره بیا؛ همواره از دیدارِ دوست شادم.»

Stepanuitch departed; and Martuin poured out the rest of the tea, drank it up, put away the dishes, and sat down again by the window to work, to stitch on a patch. He kept stitching away, and at the same time looking through the window. He was expecting Christ, and was all the while thinking of Him and His deeds, and his head was filled with the different speeches of Christ.

استپانوئیچ رفت؛ و مارتویْن باقی‌مانده‌ی چای را ریخت، نوشید، ظرف‌ها را برچید، و دگربار کنارِ پنجره به کار نشست تا وصله‌ای بدوزد. پیوسته می‌دوخت، و در همان حال از پنجره بیرون را می‌نگریست. منتظرِ مسیح بود، و در سراسرِ این مدت به او و کارهایش می‌اندیشید، و سرش از سخنانِ گوناگونِ مسیح آکنده بود.

Two soldiers passed by: one wore boots furnished by the crown, and the other one, boots that he had made; then the master of the next house passed by in shining galoshes; then a baker with a basket passed by. All passed by; and now there came also by the window a woman in woolen stockings and rustic bashmaks on her feet. She passed by the window, and stood still near the window-case.

دو سرباز گذشتند: یکی چکمه‌هایی پوشیده بود که حکومت داده، و دیگری چکمه‌هایی که خود ساخته بود؛ آنگاه ارباب خانه‌ی همسایه با گالش‌های براق گذشت؛ سپس نانوایی با سبد گذشت. همگی گذشتند؛ و حال در کنارِ پنجره زنی پدیدار شد با جوراب‌های پشمی و کفش‌های روستایی بر پا. از پنجره گذشت و نزدِ قابِ پنجره بی‌حرکت ایستاد.

Avdyeitch looked up at her from the window, and saw it was a stranger, a woman poorly clad, and with a child; she was standing by the wall with her back to the wind, trying to wrap up the child, and she had nothing to wrap it up in. The woman was dressed in shabby summer clothes; and from behind the frame, Avdyeitch could hear the child crying, and the woman trying to pacify it; but she was not able to pacify it.

آودیه‌ایچ از پشتِ پنجره به او نگریست و دید غریبه‌ای است، زنی بدپوش، با کودکی؛ کنارِ دیوار ایستاده بود، پشت به باد، می‌کوشید کودک را بپوشاند، اما چیزی برای پوشاندنش نداشت. زن جامه‌های تابستانیِ مندرسی بر تن داشت؛ و از پشتِ قاب، آودیه‌ایچ می‌توانست شیون کودک را بشنود و زن را که می‌کوشید آرامش کند؛ اما نمی‌توانست آرامش کند.

Avdyeitch got up, went to the door, ascended the steps, and cried:--

آودیه‌ایچ برخاست، به سویِ در رفت، از پلکان بالا رفت و فریاد زد:

"My good woman. Hey! my good woman!"

«ای زنِ نکو. هی! ای زنِ نکو!»

The woman heard him and turned around.

زن صدایش را شنید و برگشت.

"Why are you standing in the cold with the child? Come into my room, where it is warm; you can manage it better. Here, this way!"

«چرا با کودک در سرما ایستاده‌ای؟ به اتاقم درآی که گرم است؛ آنجا بهتر می‌توانی تدارک ببینی. این‌جا، از این سو!»

The woman was astonished. She saw an old, old man in an apron, with spectacles on his nose, calling her to him. She followed him. They descended the steps and entered the room; the old man led the woman to his bed.

زن در شگفت شد. پیرمردی بسیار سال‌خورده با پیش‌بند و عینکی بر بینی دید که او را فرامی‌خواند. به دنبالش رفت. از پلکان پایین رفتند و به اتاق درآمدند؛ پیرمرد زن را به بسترش راهنمایی کرد.

"There," says he, "sit down, my good woman, nearer to the stove; you can get warm, and nurse the little one."

گفت: «آنجا، بنشین، ای زنِ نکو، نزدیک‌تر به اجاق؛ می‌توانی گرم شوی و کودک را شیر بدهی.»

"I have no milk for him. I myself have not eaten anything since morning," said the woman; but, nevertheless, she took the baby to her ....

زن گفت: «شیری برای او ندارم. من خود از صبح چیزی نخورده‌ام.» با این حال، کودک را به سینه‌اش گرفت.

Avdyeitch shook his head, went to the table, brought out the bread and a dish, opened the oven door, poured into the dish some cabbage soup, took out the pot with the gruel, but it was not cooked as yet; so he filled the dish with shchi only, and put it on the table. He got the bread, took the towel down from the hook, and spread it upon the table.

آودیه‌ایچ سرش را تکان داد، به سویِ میز رفت، نان و کاسه‌ای آورد، درِ تنور را گشود، اندکی شچی (سوپِ کلم) در کاسه ریخت، دیگِ کاشا را بیرون آورد، اما هنوز پخته نبود؛ پس کاسه را تنها با شچی پُر کرد و بر میز نهاد. نان را آورد، حوله را از قلاب پایین کشید و بر میز پهن کرد.

"Sit down," he says, "and eat, my good woman; and I will mind the little one. You see, I once had children of my own; I know how to handle them."

گفت: «بنشین و بخور، ای زنِ نکو؛ و من از کودک نگه‌داری می‌کنم. ببین، روزی فرزندانِ خود داشتم؛ بلدم چگونه با آن‌ها رفتار کنم.»

The woman crossed herself, sat down at the table, and began to eat; while Avdyeitch took a seat on the bed near the infant. Avdyeitch kept smacking and smacking to it with his lips; but it was a poor kind of smacking, for he had no teeth. The little one kept on crying. And it occured to Avdyeitch to threaten the little one with his finger; he waved, waved his finger right before the child's mouth, and hastily withdrew it. He did not put it to its mouth, because his finger was black, and soiled with wax. And the little one looked at his finger, and became quiet; then it began to smile, and Avdyeitch also was glad. While the woman was eating, she told who she was, and whither she was going.

زن نشانِ صلیب کشید، پشتِ میز نشست و خوردن گرفت؛ و آودیه‌ایچ بر بستر در کنارِ نوزاد نشست. آودیه‌ایچ پیوسته با لب‌هایش بر او صدا می‌کرد و صدا می‌کرد؛ اما این صدا کیفیتی نداشت، چه دندانی نداشت. نوزاد همچنان می‌گریست. و به آودیه‌ایچ خطور کرد که با انگشت او را بترساند؛ انگشتش را پیشِ دهانِ کودک تکان داد و تکان داد، و به‌شتاب پس کشید. آن را در دهانش ننهاد، چه انگشتش سیاه و به موم آلوده بود. و نوزاد به انگشتش نگریست و آرام شد؛ آنگاه به لبخندی روان شد، و آودیه‌ایچ نیز شاد شد. در حالی که زن می‌خورد، گفت که کیست و به کجا می‌رود.

Said she:--

گفت:

"I am a soldier's wife. It is now seven months since they sent my husband away off, and no tidings. I lived out as cook; the baby was born; no one cared to keep me with a child. This is the third month that I have been struggling along without a place. I ate up all I had. I wanted to engage as a wet-nurse--no one would take me--I am too thin, they say. I have just been to the merchant's wife, where lives a young woman I know, and so they promised to take us in. I thought that was the end of it. But she told me to come next week. And she lives a long way off. I got tired out; and it tired him, too, my heart's darling. Fortunately, our landlady takes pity on us for the sake of Christ, and gives us a room, else I don't know how I should manage to get along."

«من زنِ سربازم. اکنون هفت ماه است که شویم را به دوردست فرستاده‌اند و خبری نیست. به‌عنوانِ آشپز کار می‌کردم؛ نوزاد به دنیا آمد؛ هیچ‌کس مرا با کودک نگاه نمی‌داشت. این سومین ماه است که بی‌جا و مکان دست و پنجه نرم می‌کنم. هر چه داشتم تمام شد. خواستم به دایه‌گری بپردازم — هیچ‌کس مرا نگرفت — می‌گویند خیلی لاغرم. تازه نزدِ زنِ بازرگانی بوده‌ام، جایی که زن جوانی را که می‌شناسم می‌زید، و آنان قول دادند ما را بپذیرند. گمان کردم آخرِ ماجراست. اما گفت هفته‌ی پسین بیا. و دور می‌زید. خسته شدم؛ و او، عزیزِ دلم، نیز خسته شد. خوش‌بختانه صاحب‌خانه‌ام به نامِ مسیح به ما رحم می‌کند و اتاقی به ما می‌دهد، وگرنه نمی‌دانم چگونه می‌توانستم سر کنم.»

Avdyeitch sighed, and said:

آودیه‌ایچ آهی کشید و گفت:

"Haven't you any warm clothes?"

«جامه‌های گرم نداری؟»

"Now is the time, friend, to wear warm clothes; but yesterday I pawned my last shawl for a twenty-kopek piece."

«حالا وقتِ پوشیدنِ جامه‌های گرم است، دوستم؛ اما دیروز آخرین شالم را برای بیست کوپک گرو گذاشتم.»

The woman came to the bed, and took the child; and Avdyeitch rose, went to the partition, rummaged round, and succeeded in finding an old coat.

زن به سویِ بستر آمد و کودک را گرفت؛ و آودیه‌ایچ برخاست، به سویِ پرده‌ی جداکننده رفت، اطراف را زیر و رو کرد و موفق شد بالاپوشِ کهنه‌ای بیابد.

"Na!" says he; "It is a poor thing, yet you may turn it to some use."

گفت: «بیا! چیزِ ناقابلی است، اما شاید بتوانی به کاری بزنی‌اش.»

The woman looked at the coat and looked at the old man; she took the coat, and burst into tears; and Avdyeitch turned away his head; crawling under the bed, he pushed out a little trunk, rummaged in it, and sat down again opposite the woman.

زن به بالاپوش نگریست و به پیرمرد نگریست؛ بالاپوش را گرفت و به های‌های گریست؛ و آودیه‌ایچ سرش را برگرداند؛ زیرِ بستر خزید، صندوقچه‌ی کوچکی را بیرون کشید، در آن جست‌وجو کرد و دگربار در برابرِ زن نشست.

And the woman said:--

و زن گفت:

"May Christ bless you, little grandfather! He must have sent me to your window. My little baby would have frozen to death. When I started out it was warm, but now it has grown cold. And He, the Batyushka, led you to look through the window and take pity on me, an unfortunate."

«مسیح برکتت دهد، پدربزرگِ کوچک! او باید مرا به سویِ پنجره‌ات فرستاده باشد. کودکِ کوچکم از سرما یخ می‌زد. وقتی بیرون آمدم گرم بود، اما حالا سرد شده. و او — باتیوشکا — تو را راهنمایی کرد که از پنجره بیرون را بنگری و بر منِ تیره‌بخت رحم آوری.»

Avdyeitch smiled, and said:--

آودیه‌ایچ لبخند زد و گفت:

"Indeed, He did that! I have been looking through the window, my good woman, for some wise reason."

«به‌راستی، او چنین کرد! من، ای زنِ نکو، به دلیلی حکیمانه از پنجره بیرون را می‌نگریستم.»

And Martuin told the soldier's wife his dream, and how he heard the voice,--how the Lord promised to come and see him that day.

و مارتویْن خوابش را به زنِ سرباز بازگفت، و چگونه آن صدا را شنیده — چگونه پروردگار وعده داده آن روز نزدِ او بیاید.

"All things are possible," said the woman. She rose, put on the coat, wrapped up her little child in it; and, as she started to take leave, she thanked Avdyeitch again.

زن گفت: «همه چیز ممکن است.» برخاست، بالاپوش را پوشید، کودکِ کوچکش را در آن پیچید؛ و چون آماده‌ی وداع شد، دگربار از آودیه‌ایچ سپاسگزاری کرد.

"Take this, for Christ's sake," said Avdyeitch, giving her a twenty-kopek piece; "redeem your shawl."

آودیه‌ایچ گفت: «این را به نامِ مسیح بگیر،» و بیست کوپکی به او داد؛ «شالت را بازخر.»

She made the sign of the cross, and Avdyeitch made the sign of the cross and went with her to the door.

زن نشانِ صلیب کشید، و آودیه‌ایچ نشانِ صلیب کشید و با او تا درِ خانه همراه شد.

The woman went away. Avdyeitch ate some shchi, washed the dishes, and sat down again to work. While he was working he still remembered the window; when the window grew darker he immediately looked out to see who was passing by. Acquaintances passed by and strangers passed by, and there was nothing out of the ordinary.

زن رفت. آودیه‌ایچ اندکی شچی خورد، ظرف‌ها را شُست، و دگربار به کار نشست. در حین کار، همچنان پنجره را به یاد داشت؛ هرگاه پنجره تیره‌تر می‌شد، فوراً بیرون را می‌نگریست تا ببیند چه کسی می‌گذرد. آشنایان می‌گذشتند و غریبه‌ها می‌گذشتند، و چیزِ خارق‌العاده‌ای نبود.

But here Avdyeitch saw that an old apple woman had stopped in front of his window. She carried a basket with apples. Only a few were left, as she had evidently sold them nearly all out; and over her shoulder she had a bag full of chips. She must have gathered them up in some new building, and was on her way home. One could see that the bag was heavy on her shoulder; she tried to shift it to the other shoulder. So she lowered the bag on the sidewalk, stood the basket with the apples on a little post, and began to shake down the splinters in the bag. And while she was shaking her bag, a little boy in a torn cap came along, picked up an apple from the basket, and was about to make his escape; but the old woman noticed it, turned around, and caught the youngster by his sleeve. The little boy began to struggle, tried to tear himself away; but the old woman grasped him with both hands, knocked off his cap, and caught him by the hair.

اما اینجا آودیه‌ایچ دید پیرزنی سیب‌فروش جلوی پنجره‌اش ایستاده. سبدی سیب در دست داشت. تنها چند تا مانده بود، چه پیدا بود تقریباً همه را فروخته است؛ و بر شانه‌اش کیسه‌ای پُر از تراشه‌چوب داشت. لابد در بنایی نوساز جمعشان کرده بود و راهیِ خانه بود. می‌شد دید کیسه بر شانه‌اش سنگین است؛ کوشید آن را به شانه‌ی دیگر منتقل کند. پس کیسه را بر پیاده‌رو نهاد، سبدِ سیب را بر تیرکی کوچک گذاشت، و شروع به تکاندنِ تراشه‌ها در کیسه کرد. و در حالی که کیسه‌اش را تکان می‌داد، پسرکی با کلاهی پاره از راه رسید، سیبی از سبد برداشت و خواست بگریزد؛ اما پیرزن متوجه شد، برگشت و آن کودک را از آستینش گرفت. پسرک به دست و پا زدن افتاد، کوشید خود را برهاند؛ اما پیرزن با هر دو دست او را چنگ زد، کلاهش را انداخت و موهایش را گرفت.

The little boy was screaming, the old woman was scolding. Avdyeitch lost no time in putting away his awl; he threw it upon the floor, sprang to the door,--he even stumbled on the stairs, and dropped his spectacles,--and rushed out into the street.

پسرک فریاد می‌کشید، پیرزن سرزنش می‌کرد. آودیه‌ایچ بی‌درنگ درفش‌اش را کنار گذاشت؛ آن را بر زمین انداخت، به سویِ در پرید — حتی بر پلکان لغزید و عینکش را انداخت — و به خیابان شتافت.

The old woman was pulling the youngster by his hair, and was scolding and threatening to take him to the policeman; the youngster was defending himself, and denying the charge.

پیرزن آن کودک را از مویش می‌کشید و سرزنش می‌کرد و تهدید می‌کرد که او را نزدِ پاسبان می‌برد؛ کودک از خود دفاع می‌کرد و اتهام را انکار می‌کرد.

"I did not take it," he said; "What are you licking me for? Let me go!"

گفت: «من برنداشتم! چرا مرا کتک می‌زنی؟ ولم کن!»

Avdyeitch tried to separate them. He took the boy by his arm, and said:--

آودیه‌ایچ کوشید جدایشان کند. پسر را از بازویش گرفت و گفت:

"Let him go, babushka; forgive him, for Christ's sake."

«رهایش کن، باباجان؛ به نامِ مسیح ببخش‌اش.»

"I will forgive him so that he won't forget it till the new broom grows. I am going to take the little villain to the police."

«چنان او را ببخشم که تا روییدنِ جاروی نو از یادش نرود. این خبیثِ کوچک را به پلیس می‌برم.»

Avdyeitch began to entreat the old woman:--

آودیه‌ایچ به التماسِ پیرزن آغازید:

"Let him go, babushka," he said, "he will never do it again. Let him go, for Christ's sake."

گفت: «رهایش کن، باباجان، دیگر هرگز چنین نخواهد کرد. به نامِ مسیح رهایش کن.»

The old woman let him loose; the boy started to run, but Avdyeitch kept him back.

پیرزن او را رها کرد؛ پسر خواست بدود، اما آودیه‌ایچ نگاهش داشت.

"Ask the babushka's forgiveness," he said, "and don't you ever do it again; I saw you take the apple."

گفت: «از باباجان عفو بخواه، و هرگز دیگر چنین مکن؛ من دیدم سیب را برداشتی.»

The boy burst into tears, and began to ask forgiveness.

پسر به های‌های گریست و عفو خواستن گرفت.

"There now! that's right; and here's an apple for you."

«خوب! درست. و این یک سیب برای توست.»

And Avdyeitch took an apple from the basket, and gave it to the boy.

و آودیه‌ایچ سیبی از سبد برداشت و به پسر داد.

"I will pay you for it, babushka," he said to the old woman.

به پیرزن گفت: «بهایش را به تو می‌پردازم، باباجان.»

"You ruin them that way, the good-for-nothings," said the old woman. "He ought to be treated so that he would remember it for a whole week."

پیرزن گفت: «به این روش این بی‌سرها را تباه می‌کنی. باید چنان با او رفتار شود که یک هفته یادش بماند.»

"Eh, babushka, babushka," said Avdyeitch, "that is right according to our judgment, but not according to God's. If he is to be whipped for an apple, then what ought to be done to us for our sins?"

آودیه‌ایچ گفت: «ای باباجان، ای باباجان، این به داوریِ ما درست است، اما نه به داوریِ خدا. اگر این پسرک به‌خاطرِ یک سیب باید شلاق بخورد، پس بر ما به‌خاطرِ گناهانمان چه باید کرد؟»

The old woman was silent.

پیرزن خاموش ماند.

And Avdyeitch told her the parable of the master who forgave a debtor all that he owed him, and how the debtor went and began to choke one who owed him.

و آودیه‌ایچ تمثیلِ ارباب را برایش بازگفت که بدهکارش را از همه‌ی بدهی‌اش بخشید، و چگونه بدهکار رفت و کسی را که به او بدهی داشت گلو فشرد.

The old woman listened, and the boy stood listening.

پیرزن گوش داد، و پسر ایستاده گوش داد.

"God has commanded us to forgive," said Avdyeitch, "else we, too, may not be forgiven. All should be forgiven, and the thoughtless especially."

آودیه‌ایچ گفت: «خدا به ما فرمان به بخشایش داده، وگرنه ما نیز شاید بخشوده نشویم. همه را باید بخشید، به‌ویژه بی‌فکران را.»

The old woman shook her head, and sighed.

پیرزن سر تکان داد و آهی کشید.

"That's so," said she; "but the trouble is that they are very much spoiled."

گفت: «درست است؛ اما گرفتاری این است که آن‌ها بسیار لوس شده‌اند.»

"Then we who are older must teach them," said Avdyeitch.

آودیه‌ایچ گفت: «پس ما که بزرگ‌تریم باید بیاموزانیمشان.»

"That's just what I say," remarked the old woman. "I myself have had seven of them,--only one daughter is left."

پیرزن گفت: «دقیقاً همانی است که من می‌گویم. خودِ من هفت تا داشتم — تنها یک دختر مانده.»

And the old woman began to relate where and how she lived with her daughter, and how many grandchildren she had. "Here," she says, "my strength is only so-so, and yet I have to work. I pity the youngsters--my grandchildren--but what nice children they are! No one gives me such a welcome as they do. Aksintka won't go to anyone but me. 'Babushka, dear babushka, lovliest.'"

و پیرزن شروع به نقل کرد که کجا و چگونه با دخترش می‌زید و چند نوه دارد. می‌گفت: «اینجا، نیرویم همین‌قدر است، با این حال ناچارم کار کنم. دلم برای کوچک‌ترها — نوه‌هایم — می‌سوزد، اما چه کودکانِ نکویی‌اند! هیچ‌کس مثلِ آن‌ها به من خوش‌آمد نمی‌گوید. آکسینکا نزدِ هیچ‌کس جز من نمی‌رود. می‌گوید: «باباجان، باباجانِ عزیزم، زیباترین.»»

And the old woman grew quite sentimental.

و پیرزن به‌کلی احساساتی شد.

"Of course, it is a childish trick. God be with him," said she, pointing to the boy.

گفت: «البته، شیطنتِ کودکانه‌ای است. خدا با او باشد،» و به پسرک اشاره کرد.

The woman was just about to lift the bag up on her shoulder, when the boy ran up, and said:--

زن می‌خواست کیسه را بر شانه‌اش بلند کند، که پسر دوان آمد و گفت:

"Let me carry it, babushka; it is on my way."

«بگذار من ببرم، باباجان؛ سرِ راهم است.»

The old woman nodded her head, and put the bag on the boy's back.

پیرزن سر تکان داد و کیسه را بر پشتِ پسر گذاشت.

And side by side they passed along the street.

و دوش به دوش هم در خیابان به راه افتادند.

And the old woman even forgot to ask Avdyeitch to pay for the apple. Avdyeitch stood motionless, and kept gazing after them; and he heard them talking all the time as they walked away. After Avdyeitch saw them disappear, he returned to his room; he found his eye-glasses on the stairs,--they were not broken; he picked up his awl, and sat down to work again.

و پیرزن حتی فراموش کرد از آودیه‌ایچ بهای سیب را بخواهد. آودیه‌ایچ بی‌حرکت ایستاد و پشتِ سرشان نگاه می‌دوخت؛ و در سراسرِ راهپیمایی‌شان می‌شنید که با هم سخن می‌گفتند. پس از آنکه آودیه‌ایچ دید ناپدیدشان شدند، به اتاقش بازگشت؛ عینکش را بر پلکان یافت — نشکسته بود؛ درفش‌اش را برداشت و دگربار به کار نشست.

After working a little while, it grew darker, so that he could not see to sew; he saw the lamplighter passing by to light the street-lamps.

پس از اندکی کار، تاریک‌تر شد، چنان که نمی‌توانست برای دوختن چیزی ببیند؛ دید فانوس‌افروز می‌گذرد تا چراغ‌های خیابان را روشن کند.

"It must be time to make a light," he said to himself; so he got his little lamp ready, hung it up, and he took himself again to his work. He had one boot already finished; he turned it around, looked at it: "Well done." He put away his tools, swept off the cuttings, cleared off the bristles and ends, took the lamp, set it on the table, and took down the Gospels from the shelf. He intended to open the book at the very place where he had yesterday put a piece of leather as a mark, but it happened to open at another place; and the moment Avdyeitch opened the Testament, he recollected his last night's dream. And as soon as he remembered it, it seemed as if he heard someone stepping about behind him. Avdyeitch looked around, and saw--there, in the dark corner, it seemed as if people were standing; he was at a loss to know who they were. And a voice whispered in his ear:--

با خود گفت: «باید وقتِ روشن کردنِ چراغ باشد؛» پس چراغِ کوچکش را آماده کرد، آن را آویخت، و دگربار به کارش پرداخت. یک چکمه را پیش‌تر تمام کرده بود؛ آن را گرداند، نگریست: «خوب شد.» ابزارش را کنار گذاشت، تراشه‌ها را روبید، موها و ته‌ریش‌ها را پاک کرد، چراغ را برداشت، بر میز نهاد، و انجیل‌ها را از قفسه پایین آورد. در نظر داشت کتاب را همانجا که دیروز با تکه‌ای چرم نشانه گذاشته بود بگشاید، اما اتفاقاً در جایی دیگر گشوده شد؛ و همان دم که آودیه‌ایچ عهدِ جدید را گشود، خوابِ شبِ پیشش را به یاد آورد. و همین که آن را به یاد آورد، گویا کسی پشتِ سرش راه می‌رفت. آودیه‌ایچ به اطراف نگریست و دید — آنجا، در گوشه‌ی تاریک، گویا کسانی ایستاده بودند؛ نمی‌دانست آنان کیستند. و صدایی در گوشش زمزمه کرد:

"Martuin--ah, Martuin! did you not recognize me?"

«مارتویْن — آه، مارتویْن! آیا مرا بازنشناختی؟»

"Who?" exclaimed Avdyeitch.

آودیه‌ایچ فریاد زد: «که؟»

"Me," repeated the voice. "It was I;" and Stepanuitch stepped forth from the dark corner; he smiled, and like a little cloud faded away, and soon vanished.

صدا تکرار کرد: «من. این من بودم»؛ و استپانوئیچ از گوشه‌ی تاریک پیش آمد؛ لبخند زد، و چون ابرِ کوچکی محو شد و به‌زودی ناپدید گشت.

"And it was I," said the voice.

صدا گفت: «و این من بودم.»

From the dark corner stepped forth the woman with her child; the woman smiled, the child laughed, and they also vanished,

از گوشه‌ی تاریک آن زن با کودکش پیش آمدند؛ زن لبخند زد، کودک خندید، و آنان نیز ناپدید شدند.

"And it was I," continued the voice; both the old woman and the boy with the apple stepped forward; both smiled and vanished.

صدا ادامه داد: «و این من بودم»؛ هم پیرزن و هم پسرِ همراهِ سیب پیش آمدند؛ هر دو لبخند زدند و ناپدید شدند.

Avdyeitch's soul rejoiced; he crossed himself, put on his spectacles, and began to read the Evangelists where it happened to open. On the upper part of the page he read:--

روحِ آودیه‌ایچ به شادمانی برآمد؛ نشانِ صلیب کشید، عینکش را به چشم زد و انجیل‌ها را از همانجا که گشوده بود خواندن گرفت. در بخشِ بالای صفحه خواند:

"_For I was an hungered, and ye gave me meat; I was thirsty, and ye gave me drink; I was a stranger, and ye took me in._"

«_زیرا گرسنه بودم و به من خوراک دادید؛ تشنه بودم و به من نوشاندید؛ غریب بودم و مرا پذیرفتید._»

And on the lower part of the page he read this:--

و در بخشِ پایینِ صفحه این را خواند:

"_Inasmuch as ye have done it unto one of the least of these my brethren, ye have done it unto me._"--St. Matthew, Chap. xxv.

«_آن‌چه به یکی از کوچک‌ترینِ این برادرانِ من کرده‌اید، به من کرده‌اید._» — انجیلِ متی، بابِ ۲۵.

And Avdyeitch understood that his dream had not deceived him; that the Saviour really called on him that day, and that he really received Him.

و آودیه‌ایچ دریافت که خوابش او را فریب نداده؛ که منجی به‌راستی آن روز نزدش آمده و او به‌راستی پذیرایش شده است.