How Much Land Does a Man Need? / چقدر زمین یک انسان نیاز دارد؟

[I] An elder sister came to visit her younger sister in the country. The elder was married to a tradesman in town, the younger to a peasant in the village. As the sisters sat over their tea talking, the elder began to boast of the advantages of town life: saying how comfortably they lived there, how well they dressed, what fine clothes her children wore, what good things they ate and drank, and how she went to the theatre, promenades, and entertainments.

[فصل یکم] خواهرِ بزرگ‌تر برای دیدارِ خواهرِ کوچک‌تر به روستا آمد. خواهرِ بزرگ‌تر همسرِ یکی از بازرگانانِ شهر بود و خواهرِ کوچک‌تر، همسرِ یکی از دهقانانِ دهکده. در حالی که دو خواهر بر سرِ چای نشسته بودند و گفت‌وگو می‌کردند، بزرگ‌تر به برتری‌های زندگیِ شهری بالید: می‌گفت در شهر چه آسوده می‌زیند، چه نکو می‌پوشند، فرزندانش چه جامه‌های زیبایی بر تن دارند، چه خوراک و نوشاکِ خوبی می‌خورند، و چگونه او به تماشاخانه و گردشگاه و سرگرمی‌ها می‌رود.

The younger sister was piqued, and in turn disparaged the life of a tradesman, and stood up for that of a peasant.

خواهرِ کوچک‌تر از این سخنان آزرده شد و در پاسخ، زندگیِ بازرگانان را خوار شمرد و از زندگیِ دهقانی دفاع کرد.

"I would not change my way of life for yours," said she. "We may live roughly, but at least we are free from anxiety. You live in better style than we do, but though you often earn more than you need, you are very likely to lose all you have. You know the proverb, 'Loss and gain are brothers twain.' It often happens that people who are wealthy one day are begging their bread the next. Our way is safer. Though a peasant's life is not a fat one, it is a long one. We shall never grow rich, but we shall always have enough to eat."

گفت: «شیوه‌ی زندگی‌ام را با تو عوض نمی‌کنم. شاید زیستِ ما خشن باشد، اما دستِ‌کم از دلواپسی به دوریم. شما در آسایشِ بیشتری از ما می‌زیید، اما اگرچه بیش از نیازتان می‌اندوزید، چه‌بسا هر آنچه دارید را از کف بدهید. ضرب‌المثل را شنیده‌ای: «زیان و سود دو برادرند.» بسیار پیش می‌آید که توانگرانِ امروز، فردا گدای نان‌اند. راهِ ما امن‌تر است. زندگیِ دهقان چاق و فربه نیست، اما دراز است. هرگز توانگر نخواهیم شد، ولی همیشه به اندازه‌ی سدِّ جوع داریم.»

The elder sister said sneeringly:

خواهرِ بزرگ‌تر با لحنی پُر طعنه گفت:

"Enough? Yes, if you like to share with the pigs and the calves! What do you know of elegance or manners! However much your good man may slave, you will die as you are living — on a dung heap — and your children the same."

«به اندازه‌ی کافی؟ آری، اگر دوست داری با خوک‌ها و گوساله‌ها هم‌خوراک شوی! تو از ظرافت و آدابِ معاشرت چه می‌دانی! هرچقدر هم که شویِ خوبت کار کند، چنان‌که اکنون زندگی می‌کنی خواهی مرد ـــ بر تلِّ سرگین ـــ و فرزندانت نیز چنان.»

"Well, what of that?" replied the younger. "Of course our work is rough and coarse. But, on the other hand, it is sure; and we need not bow to any one. But you, in your towns, are surrounded by temptations; today all may be right, but tomorrow the Evil One may tempt your husband with cards, wine, or women, and all will go to ruin. Don't such things happen often enough?"

کوچک‌تر پاسخ داد: «خب، چه ایراد دارد؟ البته که کارِ ما خشن و درشت است. اما در عوض، استوار است؛ و در برابرِ هیچ‌کس سرخم نمی‌کنیم. ولی شما در شهرهایتان، در میانِ وسوسه‌ها زندگی می‌کنید؛ امروز همه چیز شاید درست باشد، اما فردا شیطان شویِ تو را با ورق و شراب و ...ن وسوسه می‌کند و همه چیز به تباهی می‌رود. مگر چنین چیزهایی به‌قدرِ کافی رخ نمی‌دهد؟»

Pahom, the master of the house, was lying on the top of the oven, and he listened to the women's chatter.

پاهوم، صاحبِ خانه، بر فرازِ تنور دراز کشیده بود و به وراجیِ ...ن گوش می‌داد.

"It is perfectly true," thought he. "Busy as we are from childhood tilling Mother Earth, we peasants have no time to let any nonsense settle in our heads. Our only trouble is that we haven't land enough. If I had plenty of land, I shouldn't fear the Devil himself!"

با خود اندیشید: «کاملاً درست است. ما دهقانان که از کودکی سرگرمِ شخم زدنِ مادر-زمین‌ایم، فرصت نداریم بگذاریم یاوه‌ای در سرمان جا بگیرد. تنها دردِ ما این است که زمینِ کافی نداریم. اگر زمینِ فراوان داشتم، حتی از خودِ شیطان هم نمی‌ترسیدم!»

The women finished their tea, chatted a while about dress, and then cleared away the tea-things and lay down to sleep.

...ن چایشان را تمام کردند، اندکی درباره‌ی جامه و پوشاک گپ زدند، آن‌گاه اسبابِ چای را گرد کردند و خوابیدند.

But the Devil had been sitting behind the oven, and had heard all that was said. He was pleased that the peasant's wife had led her husband into boasting, and that he had said that if he had plenty of land he would not fear the Devil himself.

اما شیطان در پسِ تنور نشسته بود و همه‌ی سخنان را شنیده بود. خرسند بود از آن‌که زنِ دهقان شویش را به لاف زدن کشانده، و او گفته اگر زمینِ فراوان داشت، حتی از خودِ شیطان نیز نمی‌ترسید.

"All right," thought the Devil. "We will have a tussle. I'll give you land enough; and by means of that land I will get you into my power."

شیطان با خود گفت: «بسیار خوب. زورآزمایی خواهیم کرد. زمینِ کافی به تو خواهم داد؛ و به وسیله‌ی همان زمین، تو را به چنگ خواهم آورد.»

[II] Close to the village there lived a lady, a small landowner, who had an estate of about three hundred acres. She had always lived on good terms with the peasants, until she engaged as her steward an old soldier, who took to burdening the people with fines. However careful Pahom tried to be, it happened again and again that now a horse of his got among the lady's oats, now a cow strayed into her garden, now his calves found their way into her meadows — and he always had to pay a fine.

[فصل دوم] نزدیکِ دهکده بانویی می‌زیست، خرده‌مالکی که قریب به سیصد جریب زمین داشت. همواره با دهقانان به نیکویی به سر می‌برد، تا آن‌که سربازی پیر را به سرکارگری گمارد، و او بنا را بر آن گذاشت که مردم را با جریمه‌ها در فشار نهد. هر چه پاهوم می‌کوشید مراقب باشد، باز بارها پیش می‌آمد: گاه اسبش به جوزارِ بانو می‌رفت، گاه گاوش به باغش راه می‌یافت، گاه گوساله‌هایش در علفزارش جا می‌گرفتند ـــ و او همیشه ناگزیر از پرداختِ جریمه بود.

Pahom paid, but grumbled, and, going home in a temper, was rough with his family. All through that summer Pahom had much trouble because of this steward; and he was even glad when winter came and the cattle had to be stabled. Though he grudged the fodder when they could no longer graze on the pasture-land, at least he was free from anxiety about them.

پاهوم می‌پرداخت، اما غُر می‌زد، و خشم‌آلوده به خانه می‌رفت و با خانواده‌اش درشتی می‌کرد. در سراسرِ آن تابستان پاهوم به سببِ این سرکارگر دردسرِ بسیار داشت؛ و حتی شاد شد چون زمستان فرا رسید و چارپایانش را ناگزیر در طویله بست. هرچند علوفه را که در چراگاه دیگر نمی‌توانستند بچرند دریغ می‌داشت، دستِ‌کم از دلواپسیِ آن‌ها رهیده بود.

In the winter the news got about that the lady was going to sell her land, and that the keeper of the inn on the high road was bargaining for it. When the peasants heard this they were very much alarmed.

در زمستان خبر پیچید که بانو می‌خواهد زمینش را بفروشد، و میخانه‌دارِ شاهراه برای آن چانه می‌زند. دهقانان چون این را شنیدند، سخت پریشان شدند.

"Well," thought they, "if the innkeeper gets the land he will worry us with fines worse than the lady's steward. We all depend on that estate."

با خود اندیشیدند: «اگر میخانه‌دار زمین را به دست آورد، با جریمه‌ها بدتر از سرکارگرِ بانو به جانمان خواهد افتاد. ما همگی به آن مزرعه وابسته‌ایم.»

So the peasants went on behalf of their Commune, and asked the lady not to sell the land to the innkeeper; offering her a better price for it themselves. The lady agreed to let them have it. Then the peasants tried to arrange for the Commune to buy the whole estate, so that it might be held by all in common. They met twice to discuss it, but could not settle the matter; the Evil One sowed discord among them, and they could not agree. So they decided to buy the land individually, each according to his means; and the lady agreed to this plan as she had to the other.

پس دهقانان از سویِ دهستان‌شان رفتند و از بانو خواستند که زمین را به میخانه‌دار نفروشد؛ و خود بهای بهتری برایش پیشنهاد کردند. بانو پذیرفت که زمین را به ایشان واگذارد. آن‌گاه دهقانان کوشیدند ترتیبی دهند که دهستان همه‌ی مزرعه را بخرد تا به اشتراک در دستِ همه باشد. دو بار برای گفت‌وگو گرد آمدند، اما کار به سامان نرسید؛ شیطان میانشان نفاق افکند و نتوانستند به توافق برسند. پس برآن شدند که زمین را تک‌تک، هر کس به اندازه‌ی توانش، بخرند؛ و بانو با این نقشه نیز همچون نقشه‌ی نخست موافقت کرد.

Presently Pahom heard that a neighbor of his was buying fifty acres, and that the lady had consented to accept one half in cash and to wait a year for the other half. Pahom felt envious.

دیری نگذشت که پاهوم شنید همسایه‌اش پنجاه جریب می‌خرد، و بانو پذیرفته نیمی را نقد بستاند و یک سال برای نیمِ دیگر منتظر بماند. پاهوم بر او رشک برد.

"Look at that," thought he, "the land is all being sold, and I shall get none of it." So he spoke to his wife.

با خود گفت: «بنگر، زمین همه دارد فروخته می‌شود، و من هیچ‌چیزش را نخواهم گرفت.» پس با همسرش سخن گفت.

"Other people are buying," said he, "and we must also buy twenty acres or so. Life is becoming impossible. That steward is simply crushing us with his fines."

گفت: «دیگران دارند می‌خرند، ما نیز باید بیست جریبی بخریم. زندگی دارد ناممکن می‌شود. آن سرکارگر صاف و ساده دارد ما را با جریمه‌هایش لِه می‌کند.»

So they put their heads together and considered how they could manage to buy it. They had one hundred roubles laid by. They sold a colt, and one half of their bees; hired out one of their sons as a laborer, and took his wages in advance; borrowed the rest from a brother-in-law, and so scraped together half the purchase money.

پس سرهایشان را به هم نزدیک کردند و اندیشیدند چگونه می‌توانند آن را بخرند. صد روبل پس‌اندازِ داشتند. یک کرّه‌اسب فروختند و نصفِ زنبورانشان را؛ یکی از پسرانشان را به اجاره به کارگری دادند و دستمزدش را پیشاپیش گرفتند؛ مابقی را از برادرِ زن وام گرفتند، و این‌گونه نیمی از بهای خرید را به‌زحمت گرد آوردند.

Having done this, Pahom chose out a farm of forty acres, some of it wooded, and went to the lady to bargain for it. They came to an agreement, and he shook hands with her upon it, and paid her a deposit in advance. Then they went to town and signed the deeds; he paying half the price down, and undertaking to pay the remainder within two years.

چون چنین کرد، پاهوم مزرعه‌ای چهل‌جریبی برگزید که بخشی از آن جنگل بود، و نزدِ بانو رفت تا بر سرِ آن چانه زند. به توافق رسیدند، با او دست داد و بیعانه‌ای پیشاپیش پرداخت. سپس به شهر رفتند و سندها را امضا کردند؛ او نیمِ بها را نقد پرداخت و متعهد شد ماندهٔ بها را در دو سال بپردازد.

So now Pahom had land of his own. He borrowed seed, and sowed it on the land he had bought. The harvest was a good one, and within a year he had managed to pay off his debts both to the lady and to his brother-in-law. So he became a landowner, ploughing and sowing his own land, making hay on his own land, cutting his own trees, and feeding his cattle on his own pasture. When he went out to plough his fields, or to look at his growing corn, or at his grass meadows, his heart would fill with joy. The grass that grew and the flowers that bloomed there, seemed to him unlike any that grew elsewhere. Formerly, when he had passed by that land, it had appeared the same as any other land, but now it seemed quite different.

اکنون پاهوم زمینی از آنِ خود داشت. تخم وام گرفت و در زمینی که خریده بود کاشت. خرمن خوب بود، و در یک سال توانست هم بدهیِ بانو و هم بدهیِ برادرِ زنش را بپردازد. این‌چنین زمین‌داری شد، در زمینِ خود شخم می‌زد و می‌کاشت، در زمینِ خود علف می‌خشکاند، درختانِ خود را می‌برید و چارپایانش را در چراگاهِ خود می‌چرانید. هرگاه برای شخم بیرون می‌رفت یا به غلّه‌ی در حالِ رویش یا علفزارهایش نگاه می‌کرد، دلش از شادی پُر می‌شد. علفی که آن‌جا می‌رویید و گُلی که آن‌جا می‌شکفت، در چشمش با هر علف و گُلِ دیگری فرق داشت. پیش از این، هرگاه از کنارِ آن زمین می‌گذشت، آن را همانندِ هر زمینِ دیگری می‌دید، اما اکنون به‌کلّی دگرگون می‌نمود.

[III] So Pahom was well contented, and everything would have been right if the neighboring peasants would only not have trespassed on his corn-fields and meadows. He appealed to them most civilly, but they still went on: now the Communal herdsmen would let the village cows stray into his meadows; then horses from the night pasture would get among his corn. Pahom turned them out again and again, and forgave their owners, and for a long time he forbore from prosecuting any one. But at last he lost patience and complained to the District Court. He knew it was the peasants' want of land, and no evil intent on their part, that caused the trouble; but he thought:

[فصل سوم] پس پاهوم خشنود بود، و همه چیز نیکو می‌بود، اگر دهقانانِ همسایه پای در غلّه‌زار و علفزارش نمی‌نهادند. بسیار مؤدبانه به ایشان شکوه برد، اما آنان همچنان دست برنمی‌داشتند: گاه چوپانانِ دهستان می‌گذاشتند گاوانِ ده در علفزارهایش پراکنده شوند؛ گاه اسبانِ شب‌چر در میانِ غلّه‌هایش جا می‌گرفتند. پاهوم آن‌ها را بارها بیرون می‌راند و صاحبانشان را می‌بخشید، و دیرگاه از پیگرد خودداری کرد. اما سرانجام کاسه‌ی صبرش لبریز شد و به دادگاهِ بخش شکایت برد. می‌دانست که علتِ گرفتاری، نه نیّتِ پلیدِ دهقانان، که کمبودِ زمینشان است؛ اما با خود اندیشید:

"I cannot go on overlooking it, or they will destroy all I have. They must be taught a lesson."

«نمی‌توانم همچنان چشم‌پوشی کنم، وگرنه هرچه دارم را نابود می‌کنند. باید درسی به ایشان داده شود.»

So he had them up, gave them one lesson, and then another, and two or three of the peasants were fined. After a time Pahom's neighbours began to bear him a grudge for this, and would now and then let their cattle on his land on purpose. One peasant even got into Pahom's wood at night and cut down five young lime trees for their bark. Pahom passing through the wood one day noticed something white. He came nearer, and saw the stripped trunks lying on the ground, and close by stood the stumps, where the tree had been. Pahom was furious.

پس آنان را به دادگاه کشاند، درسی به ایشان داد، و سپس درسی دیگر، و دو سه تن از دهقانان جریمه شدند. پس از چندی همسایه‌های پاهوم به سببِ این کار با او کینه‌توزی آغازیدند، و گاه و بی‌گاه عمداً چارپایانشان را در زمینش رها می‌کردند. یکی از دهقانان حتی شبانه به جنگلِ پاهوم درآمد و پنج درختِ جوانِ زیرفون را برای پوستشان برید. روزی پاهوم در حالِ گذر از جنگل، چیزی سپید دید. نزدیک‌تر آمد و تنه‌های پوست‌کنده را دید که بر زمین افتاده‌اند، و کنده‌ها در کنار، جایی که درخت بود. پاهوم برآشفت.

"If he had only cut one here and there it would have been bad enough," thought Pahom, "but the rascal has actually cut down a whole clump. If I could only find out who did this, I would pay him out."

پاهوم با خود اندیشید: «اگر تنها این‌جا و آن‌جا یکی را می‌برید، آن نیز به‌قدرِ کافی بد بود، اما این رذل به‌واقع یک دسته‌ی کامل را افکنده است. اگر تنها بتوانم بفهمم چه کسی این کار را کرده، تلافی‌اش را در می‌آورم.»

He racked his brains as to who it could be. Finally he decided: "It must be Simon — no one else could have done it." So he went to Simon's homestead to have a look around, but he found nothing, and only had an angry scene. However, he now felt more certain than ever that Simon had done it, and he lodged a complaint. Simon was summoned. The case was tried, and re-tried, and at the end of it all Simon was acquitted, there being no evidence against him. Pahom felt still more aggrieved, and let his anger loose upon the Elder and the Judges.

مغزش را به‌کار گرفت تا بفهمد کیست. سرانجام تصمیم گرفت: «این کارِ سیمون است ـــ هیچ‌کسِ دیگر چنین کاری نمی‌توانست بکند.» پس به ملکِ سیمون رفت تا نگاهی بیندازد، اما چیزی نیافت و تنها صحنه‌ای پُرخشم پیش آمد. با این حال، اکنون بیش از پیش یقین داشت که سیمون این کار را کرده، و شکوائیه‌ای داد. سیمون احضار شد. پرونده محاکمه شد و دوباره محاکمه شد، و در پایان سیمون تبرئه گردید، چرا که هیچ مدرکی علیه‌اش نبود. پاهوم بیش از پیش رنجیده شد و خشمش را بر سرِ کدخدا و قاضیان رها کرد.

"You let thieves grease your palms," said he. "If you were honest folk yourselves, you would not let a thief go free."

گفت: «شما می‌گذارید دزدان کفِ دستتان را چرب کنند. اگر خود مردمانِ درست‌کاری بودید، نمی‌گذاشتید دزدی آزاد برود.»

So Pahom quarrelled with the Judges and with his neighbors. Threats to burn his building began to be uttered. So though Pahom had more land, his place in the Commune was much worse than before.

این‌چنین پاهوم با قاضیان و همسایگانش جدل کرد. تهدید به سوزاندنِ ساختمانش بر زبان‌ها افتاد. پس هرچند پاهوم زمینِ بیشتری داشت، جایگاهش در دهستان به مراتب بدتر از پیش بود.

About this time a rumor got about that many people were moving to new parts.

در همین زمان، شایعه‌ای پیچید که بسیاری از مردم به سرزمین‌های نو در حالِ کوچیدن‌اند.

"There's no need for me to leave my land," thought Pahom. "But some of the others might leave our village, and then there would be more room for us. I would take over their land myself, and make my estate a bit bigger. I could then live more at ease. As it is, I am still too cramped to be comfortable."

پاهوم با خود گفت: «نیازی نیست من زمینم را رها کنم. اما شاید برخی از دیگران دهکده‌ی ما را ترک کنند، و آن‌گاه برای ما جای بیشتری باز شود. زمینشان را خود برمی‌گیرم و مزرعه‌ام را اندکی بزرگ‌تر می‌کنم. آن‌گاه آسوده‌تر زندگی خواهم کرد. اکنون هنوز چنان در تنگنایم که آسایش ندارم.»

One day Pahom was sitting at home, when a peasant passing through the village, happened to call in. He was allowed to stay the night, and supper was given him. Pahom had a talk with this peasant and asked him where he came from. The stranger answered that he came from beyond the Volga, where he had been working. One word led to another, and the man went on to say that many people were settling in those parts. He told how some people from his village had settled there. They had joined the Commune, and had had twenty-five acres per man granted them. The land was so good, he said, that the rye sown on it grew as high as a horse, and so thick that five cuts of a sickle made a sheaf. One peasant, he said, had brought nothing with him but his bare hands, and now he had six horses and two cows of his own.

روزی پاهوم در خانه نشسته بود که دهقانی از دهکده می‌گذشت و اتفاقاً سری به او زد. اجازه یافت شب را آن‌جا بگذراند و شام به او دادند. پاهوم با این دهقان گفت‌وگو کرد و از او پرسید از کجا می‌آید. غریبه پاسخ داد از آن سویِ ولگا می‌آید، آنجایی که کار می‌کرده. یک سخن، سخنی دیگر را در پی آورد، و مرد ادامه داد که بسیاری در آن نواحی سکنا می‌گزینند. گفت چگونه برخی از مردمِ دهکده‌اش آن‌جا ساکن شده‌اند. به دهستان پیوسته‌اند، و به هر مرد بیست‌وپنج جریب زمین داده شده است. گفت زمین چنان نکوست که چاودارِ کاشته‌شده در آن، به بلندیِ یک اسب می‌روید و چنان انبوه است که با پنج برشِ داس، یک بافه فراهم می‌آید. گفت یک دهقان جز دو دستِ خالی چیزی با خود نیاورده بود، و اکنون خود شش اسب و دو گاو دارد.

Pahom's heart kindled with desire. He thought:

دلِ پاهوم از آرزو شعله گرفت. اندیشید:

"Why should I suffer in this narrow hole, if one can live so well elsewhere? I will sell my land and my homestead here, and with the money I will start afresh over there and get everything new. In this crowded place one is always having trouble. But I must first go and find out all about it myself."

«چرا باید در این سوراخِ تنگ رنج بکشم، در حالی که در جایی دیگر می‌توان چنان خوش زیست؟ زمین و ملکِ این‌جا را می‌فروشم، و با پولش آن‌جا از نو آغاز می‌کنم و همه چیز را تازه به‌دست می‌آورم. در این جای شلوغ آدم همیشه گرفتاری دارد. اما نخست باید خود بروم و همه چیز را وارسی کنم.»

Towards summer he got ready and started. He went down the Volga on a steamer to Samara, then walked another three hundred miles on foot, and at last reached the place. It was just as the stranger had said. The peasants had plenty of land: every man had twenty-five acres of Communal land given him for his use, and any one who had money could buy, besides, at fifty-cents an acre as much good freehold land as he wanted.

در آستانه‌ی تابستان آماده شد و به راه افتاد. با کشتیِ بخار از ولگا پایین رفت تا سامارا، سپس سیصد میلِ دیگر را پیاده پیمود، و سرانجام به آن مکان رسید. درست همان بود که غریبه گفته بود. دهقانان زمینِ فراوان داشتند: به هر مرد بیست‌وپنج جریب از زمینِ دهستانی برای استفاده‌اش داده می‌شد، و هر که پول داشت می‌توانست افزون بر آن، هر چقدر که می‌خواست زمینِ ملکیِ مرغوب را به جریبی پنجاه‌سنت بخرد.

Having found out all he wished to know, Pahom returned home as autumn came on, and began selling off his belongings. He sold his land at a profit, sold his homestead and all his cattle, and withdrew from membership of the Commune. He only waited till the spring, and then started with his family for the new settlement.

پس از آن‌که هر آنچه می‌خواست را دریافت، پاهوم در پاییز به خانه بازگشت و دارایی‌هایش را به فروش گذاشت. زمینش را با سود فروخت، خانه و همه‌ی چارپایانش را فروخت، و از عضویتِ دهستان بیرون آمد. تنها تا بهار درنگ کرد، آن‌گاه با خانواده‌اش به سویِ سکونتگاهِ نو به راه افتاد.

[IV] As soon as Pahom and his family arrived at their new abode, he applied for admission into the Commune of a large village. He stood treat to the Elders, and obtained the necessary documents. Five shares of Communal land were given him for his own and his sons' use: that is to say — 125 acres (not altogether, but in different fields) besides the use of the Communal pasture. Pahom put up the buildings he needed, and bought cattle. Of the Communal land alone he had three times as much as at his former home, and the land was good corn-land. He was ten times better off than he had been. He had plenty of arable land and pasturage, and could keep as many head of cattle as he liked.

[فصل چهارم] همین که پاهوم و خانواده‌اش به اقامتگاهِ نو رسیدند، درخواستِ پذیرش در دهستانِ یک دهکده‌ی بزرگ کرد. کدخدایان را مهمان کرد و سندهای لازم را گرفت. پنج سهم از زمینِ دهستانی برای خود و پسرانش به او داده شد: یعنی صدوبیست‌وپنج جریب (نه یک‌جا، که در کشتزارهای جداگانه) افزون بر حقِّ استفاده از چراگاهِ دهستانی. پاهوم ساختمان‌هایی را که نیاز داشت برپا کرد و چارپا خرید. تنها از زمینِ دهستانی، سه برابرِ آنچه در خانه‌ی پیشینش داشت برخوردار بود، و زمین، زمینِ غلّه‌خیزِ خوبی بود. ده برابرِ گذشته در رفاه بود. زمینِ زراعی و چراگاهِ فراوان داشت و می‌توانست به دلخواه چارپا نگه دارد.

At first, in the bustle of building and settling down, Pahom was pleased with it all, but when he got used to it he began to think that even here he had not enough land. The first year, he sowed wheat on his share of the Communal land, and had a good crop. He wanted to go on sowing wheat, but had not enough Communal land for the purpose, and what he had already used was not available; for in those parts wheat is only sown on virgin soil or on fallow land. It is sown for one or two years, and then the land lies fallow till it is again overgrown with prairie grass. There were many who wanted such land, and there was not enough for all; so that people quarrelled about it. Those who were better off, wanted it for growing wheat, and those who were poor, wanted it to let to dealers, so that they might raise money to pay their taxes. Pahom wanted to sow more wheat; so he rented land from a dealer for a year. He sowed much wheat and had a fine crop, but the land was too far from the village — the wheat had to be carted more than ten miles. After a time Pahom noticed that some peasant-dealers were living on separate farms, and were growing wealthy; and he thought:

در آغاز، در هیاهوی ساختن و جای‌گزیدن، پاهوم از همه چیز خشنود بود، اما چون به آن خو گرفت، آغاز کرد به اندیشیدن که حتی این‌جا هم زمینِ کافی ندارد. سالِ نخست، در سهمِ خود از زمینِ دهستانی گندم کاشت و خرمنی خوب برداشت. می‌خواست به کاشتِ گندم ادامه دهد، اما زمینِ دهستانیِ کافی برای این کار نداشت، و آنچه پیش‌تر استفاده کرده بود نیز در دسترس نبود؛ زیرا در آن نواحی، گندم تنها در خاکِ بِکر یا در زمینِ آیش کاشته می‌شد. یک یا دو سال در آن می‌کاشتند، آن‌گاه زمین آیش می‌ماند تا بار دیگر از علفِ دشت پوشیده شود. کسانِ بسیاری چنین زمینی می‌خواستند، و برای همه به اندازه‌ی کافی نبود؛ پس مردم بر سرِ آن نزاع می‌کردند. کسانی که توان‌گرتر بودند، آن را برای کاشتِ گندم می‌خواستند، و آنان که تنگ‌دست بودند، می‌خواستند به سوداگران اجاره دهند تا پولی برای پرداختِ مالیات گرد آورند. پاهوم می‌خواست گندمِ بیشتری بکارد؛ پس برای یک سال زمینی را از سوداگری اجاره کرد. گندمِ بسیار کاشت و خرمنی نیکو برداشت، اما زمین از دهکده دور بود ـــ ناگزیر می‌بایست گندم را بیش از ده میل با ارابه می‌بردند. پس از مدتی پاهوم پی برد که برخی از دهقان-سوداگران در مزرعه‌های جداگانه می‌زیند و دارند توانگر می‌شوند؛ و با خود اندیشید:

"If I were to buy some freehold land, and have a homestead on it, it would be a different thing, altogether. Then it would all be nice and compact."

«اگر زمینِ ملکی می‌خریدم و خانه‌ای بر آن داشتم، کلاً قضیه فرق می‌کرد. آن‌گاه همه چیز نکو و فشرده می‌شد.»

The question of buying freehold land recurred to him again and again.

مسأله‌ی خریدِ زمینِ ملکی بارها و بارها در ذهنش بازمی‌گشت.

He went on in the same way for three years; renting land and sowing wheat. The seasons turned out well and the crops were good, so that he began to lay money by. He might have gone on living contentedly, but he grew tired of having to rent other people's land every year, and having to scramble for it. Wherever there was good land to be had, the peasants would rush for it and it was taken up at once, so that unless you were sharp about it you got none. It happened in the third year that he and a dealer together rented a piece of pasture land from some peasants; and they had already ploughed it up, when there was some dispute, and the peasants went to law about it, and things fell out so that the labor was all lost. "If it were my own land," thought Pahom, "I should be independent, and there would not be all this unpleasantness."

به همان شیوه سه سال ادامه داد؛ زمین اجاره می‌کرد و گندم می‌کاشت. فصل‌ها خوب بود و خرمن‌ها نیکو، چنان‌که اندک‌اندک پولی پس‌انداز کرد. می‌توانست همچنان آسوده‌خاطر زندگی کند، اما از این که هر سال ناچار به اجاره‌ی زمینِ دیگران بود و باید بر سرِ آن دست و پنجه نرم می‌کرد، خسته شد. هر کجا زمینِ خوبی پیدا می‌شد، دهقانان به‌سویش هجوم می‌بردند و درجا گرفته می‌شد، چنان‌که اگر هوشیار نبودی، چیزی به تو نمی‌رسید. در سالِ سوم پیش آمد که او و سوداگری با هم تکّه‌ای از چراگاه را از چند دهقان اجاره کردند؛ و پیش از آن‌که آن را شخم بزنند، اختلافی پیش آمد، و دهقانان به دادگاه شکایت بردند، و کار به آن‌جا رسید که تمامِ زحمت بر باد رفت. پاهوم با خود اندیشید: «اگر زمینِ خودم بود، مستقل می‌بودم، و چنین ناخوشایندی‌ها هم پیش نمی‌آمد.»

So Pahom began looking out for land which he could buy; and he came across a peasant who had bought thirteen hundred acres, but having got into difficulties was willing to sell again cheap. Pahom bargained and haggled with him, and at last they settled the price at 1,500 roubles, part in cash and part to be paid later. They had all but clinched the matter, when a passing dealer happened to stop at Pahom's one day to get a feed for his horse. He drank tea with Pahom, and they had a talk. The dealer said that he was just returning from the land of the Bashkirs, far away, where he had bought thirteen thousand acres of land all for 1,000 roubles. Pahom questioned him further, and the tradesman said:

پس پاهوم در پیِ زمینی برای خرید برآمد؛ و به دهقانی برخورد که هزاروسیصد جریب خریده بود، اما به سببِ تنگنا حاضر بود ارزان بازفروشد. پاهوم با او چانه و چک‌وچانه زد، و سرانجام بر سرِ هزاروپانصد روبل توافق کردند، نیمی نقد و نیمی پسان. کار به‌کل بسته شده بود، که روزی سوداگری در حالِ گذر در خانه‌ی پاهوم درنگ کرد تا برای اسبش علوفه بگیرد. با پاهوم چای نوشید و گفت‌وگو کردند. سوداگر گفت همین حالا از سرزمینِ باشقیرها، که در دوردست است، بازمی‌گردد، آنجایی که سیزده‌هزار جریب زمین، یک‌جا به هزار روبل، خریده است. پاهوم بیشتر پرسید، و بازرگان گفت:

"All one need do is to make friends with the chiefs. I gave away about one hundred roubles' worth of dressing-gowns and carpets, besides a case of tea, and I gave wine to those who would drink it; and I got the land for less than two cents an acre." And he showed Pahom the title-deeds, saying:

«کسی که می‌خواهد، تنها باید با سرانشان دوست شود. من حدودِ صد روبل ربده و قالی بخشیدم، و افزون بر آن جعبه‌ای چای، و به آنان که می‌نوشیدند شراب دادم؛ و زمین را به جریبی کمتر از دو سنت گرفتم.» و سندِ مالکیت را به پاهوم نشان داد و گفت:

"The land lies near a river, and the whole prairie is virgin soil."

«زمین در کنارِ رودی است، و سراسرِ دشت خاکِ بِکر است.»

Pahom plied him with questions, and the tradesman said:

پاهوم پُرسش‌های پی‌درپی کرد، و بازرگان گفت:

"There is more land there than you could cover if you walked a year, and it all belongs to the Bashkirs. They are as simple as sheep, and land can be got almost for nothing."

«آن‌جا زمین چنان بسیار است که اگر یک سال راه بروی، نمی‌توانی همه‌اش را بپیمایی، و همه از آنِ باشقیرهاست. آنان به سادگیِ گوسپندان‌اند، و زمین را تقریباً مفت می‌توان به‌دست آورد.»

"There now," thought Pahom, "with my one thousand roubles, why should I get only thirteen hundred acres, and saddle myself with a debt besides. If I take it out there, I can get more than ten times as much for the money."

پاهوم با خود گفت: «بنگر، با هزار روبلم چرا تنها هزاروسیصد جریب بگیرم، و افزون بر آن خود را زیرِ بارِ بدهی بیندازم؟ اگر آن‌جا ببرم، می‌توانم بیش از ده برابر در ازای همان پول به‌دست آورم.»

[V] Pahom inquired how to get to the place, and as soon as the tradesman had left him, he prepared to go there himself. He left his wife to look after the homestead, and started on his journey taking his man with him. They stopped at a town on their way, and bought a case of tea, some wine, and other presents, as the tradesman had advised. On and on they went until they had gone more than three hundred miles, and on the seventh day they came to a place where the Bashkirs had pitched their tents. It was all just as the tradesman had said. The people lived on the steppes, by a river, in felt-covered tents. They neither tilled the ground, nor ate bread. Their cattle and horses grazed in herds on the steppe. The colts were tethered behind the tents, and the mares were driven to them twice a day. The mares were milked, and from the milk kumiss was made. It was the women who prepared kumiss, and they also made cheese. As far as the men were concerned, drinking kumiss and tea, eating mutton, and playing on their pipes, was all they cared about. They were all stout and merry, and all the summer long they never thought of doing any work. They were quite ignorant, and knew no Russian, but were good-natured enough.

[فصل پنجم] پاهوم پرسید چگونه می‌توان به آن مکان رفت، و همین که بازرگان از او جدا شد، خود را برای رفتن آماده کرد. همسرش را گذاشت تا از ملک نگاهبانی کند، و با مردِ خود به سفر افتاد. در راه، در شهری توقف کردند و یک جعبه چای، اندکی شراب و دیگر پیشکش‌ها خریدند، چنان‌که بازرگان توصیه کرده بود. پی در پی پیش رفتند تا بیش از سیصد میل پیموده شد، و در روزِ هفتم به مکانی رسیدند که باشقیرها در آن خیمه برپا کرده بودند. همه چیز درست همان‌گونه بود که بازرگان گفته بود. مردم در دشت‌ها، کنارِ رود، در خیمه‌های نمدی می‌زیستند. نه زمین می‌کاشتند و نه نان می‌خوردند. چارپایان و اسبانشان گله‌گله در دشت می‌چریدند. کرّه‌اسب‌ها در پسِ خیمه‌ها بسته می‌شدند، و مادیان‌ها روزی دو بار به سویشان رانده می‌شدند. مادیان‌ها را می‌دوشیدند و از شیرشان قِمیز می‌ساختند. ...ن بودند که قِمیز فراهم می‌آوردند، و آنان پنیر هم می‌ساختند. مردان را فقط نوشیدنِ قِمیز و چای، خوردنِ گوشتِ گوسپند، و دمیدن در نِی‌ها در سر بود. همگی فربه و شاد بودند، و در سراسرِ تابستان به اندیشه‌ی هیچ کاری نمی‌افتادند. نادان بودند و روسی نمی‌دانستند، اما به‌قدرِ کافی خوش‌مزاج بودند.

As soon as they saw Pahom, they came out of their tents and gathered round their visitor. An interpreter was found, and Pahom told them he had come about some land. The Bashkirs seemed very glad; they took Pahom and led him into one of the best tents, where they made him sit on some down cushions placed on a carpet, while they sat round him. They gave him tea and kumiss, and had a sheep killed, and gave him mutton to eat. Pahom took presents out of his cart and distributed them among the Bashkirs, and divided amongst them the tea. The Bashkirs were delighted. They talked a great deal among themselves, and then told the interpreter to translate.

همین که پاهوم را دیدند، از خیمه‌ها بیرون آمدند و گردِ مهمانشان جمع شدند. مترجمی پیدا شد، و پاهوم به ایشان گفت برای زمین آمده است. باشقیرها بسیار شادمان نمودند؛ پاهوم را گرفتند و به یکی از بهترین خیمه‌ها بردند، آن‌جا او را بر بالش‌های پَرّین که بر قالی نهاده بود نشاندند، و خود گردش حلقه زدند. به او چای و قِمیز دادند و گوسپندی کشتند و گوشتِ گوسپند را برای خوردن نزدش گذاشتند. پاهوم پیشکش‌ها را از ارابه بیرون آورد و میانِ باشقیرها توزیع کرد، و چای را بینشان تقسیم کرد. باشقیرها در پوستِ خود نمی‌گنجیدند. میانِ خودشان بسیار گفت‌وگو کردند، آن‌گاه به مترجم گفتند ترجمه کند.

"They wish to tell you," said the interpreter, "that they like you, and that it is our custom to do all we can to please a guest and to repay him for his gifts. You have given us presents, now tell us which of the things we possess please you best, that we may present them to you."

مترجم گفت: «می‌خواهند به تو بگویند که از تو خوششان آمده، و رسمِ ماست که هر آنچه در توان داریم برای خرسندیِ مهمان و جبرانِ پیشکش‌هایش انجام دهیم. تو به ما هدیه داده‌ای، اکنون بگو از داشته‌های ما کدام‌یک بیشتر تو را خشنود می‌کند، تا آن را به تو پیشکش کنیم.»

"What pleases me best here," answered Pahom, "is your land. Our land is crowded, and the soil is exhausted; but you have plenty of land and it is good land. I never saw the like of it."

پاهوم پاسخ داد: «آنچه در این‌جا بیش از همه مرا خشنود می‌کند، زمینِ شماست. زمینِ ما شلوغ است و خاک، فرسوده؛ اما شما زمینِ فراوان دارید و زمین، نکو. من هرگز همانندِ آن را ندیده‌ام.»

The interpreter translated. The Bashkirs talked among themselves for a while. Pahom could not understand what they were saying, but saw that they were much amused, and that they shouted and laughed. Then they were silent and looked at Pahom while the interpreter said:

مترجم ترجمه کرد. باشقیرها چندی میانِ خودشان سخن گفتند. پاهوم نمی‌فهمید چه می‌گویند، اما می‌دید که بسیار خوش‌اند و فریاد و خنده سر می‌دهند. آن‌گاه خاموش شدند و به پاهوم نگاه کردند، و مترجم گفت:

"They wish me to tell you that in return for your presents they will gladly give you as much land as you want. You have only to point it out with your hand and it is yours."

«می‌خواهند به تو بگویم که در عوضِ پیشکش‌هایت با کمالِ میل هر چقدر زمین که بخواهی به تو می‌دهند. تنها کافی است با دستت بدان اشاره کنی، و از آنِ توست.»

The Bashkirs talked again for a while and began to dispute. Pahom asked what they were disputing about, and the interpreter told him that some of them thought they ought to ask their Chief about the land and not act in his absence, while others thought there was no need to wait for his return.

باشقیرها بار دیگر اندکی سخن گفتند و آغاز به جدل کردند. پاهوم پرسید بر سرِ چه چیزی جدل می‌کنند، و مترجم به او گفت برخی از ایشان می‌اندیشند باید درباره‌ی زمین از سرورِ خود بپرسند و در غیابِ او اقدام نکنند، در حالی که دیگران می‌اندیشند نیازی به انتظار برای بازگشتِ او نیست.

[VI] While the Bashkirs were disputing, a man in a large fox-fur cap appeared on the scene. They all became silent and rose to their feet. The interpreter said, "This is our Chief himself."

[فصل ششم] در حالی که باشقیرها در جدل بودند، مردی با کلاهِ بزرگِ پوستِ روباه نمایان شد. همگی خاموش شدند و به پا خاستند. مترجم گفت: «این خودِ سرورِ ماست.»

Pahom immediately fetched the best dressing-gown and five pounds of tea, and offered these to the Chief. The Chief accepted them, and seated himself in the place of honour. The Bashkirs at once began telling him something. The Chief listened for a while, then made a sign with his head for them to be silent, and addressing himself to Pahom, said in Russian:

پاهوم بی‌درنگ بهترین ربده و پنج پوند چای را آورد و اینها را به سرور پیشکش کرد. سرور پذیرفت و خود را در جایگاهِ افتخار نشاند. باشقیرها بی‌درنگ آغاز کردند به چیزی به او گفتن. سرور اندکی گوش داد، آن‌گاه با سَر اشاره کرد که خاموش شوند، و رو به پاهوم کرد و به روسی گفت:

"Well, let it be so. Choose whatever piece of land you like; we have plenty of it."

«خب، بگذار چنین باشد. هر تکّه زمینی که خواستی برگزین؛ ما از آن فراوان داریم.»

"How can I take as much as I like?" thought Pahom. "I must get a deed to make it secure, or else they may say, 'It is yours,' and afterwards may take it away again."

پاهوم با خود اندیشید: «چگونه می‌توانم هرقدر دلم بخواهد بگیرم؟ باید سندی به‌دست آورم تا آن را محکم کنم، وگرنه شاید بگویند ‹از آنِ توست›، و سپس آن را بار دیگر بازستانند.»

"Thank you for your kind words," he said aloud. "You have much land, and I only want a little. But I should like to be sure which bit is mine. Could it not be measured and made over to me? Life and death are in God's hands. You good people give it to me, but your children might wish to take it away again."

با صدای بلند گفت: «از سخنانِ مهربانانه‌ات سپاسگزارم. تو زمینِ بسیار داری، و من تنها اندکی می‌خواهم. اما می‌خواهم بدانم کدام تکّه از آنِ من است. آیا نمی‌شود اندازه‌اش گرفت و به نامِ من کرد؟ زندگی و مرگ در دستِ خداوند است. شما مردمانِ نیکو آن را به من می‌دهید، اما شاید فرزندانتان بخواهند آن را بار دیگر بازستانند.»

"You are quite right," said the Chief. "We will make it over to you."

سرور گفت: «کاملاً حق با توست. آن را به نامِ تو خواهیم کرد.»

"I heard that a dealer had been here," continued Pahom, "and that you gave him a little land, too, and signed title-deeds to that effect. I should like to have it done in the same way."

پاهوم ادامه داد: «شنیدم سوداگری این‌جا بوده، و به او هم اندکی زمین داده‌اید، و در این مورد سندِ مالکیت امضا کرده‌اید. من نیز می‌خواهم به همان شیوه انجام شود.»

The Chief understood.

سرور دریافت.

"Yes," replied he, "that can be done quite easily. We have a scribe, and we will go to town with you and have the deed properly sealed."

پاسخ داد: «بله، این کاملاً به‌سادگی شدنی است. کاتبی داریم، و با تو به شهر می‌رویم و سند را به‌درستی مُهر می‌زنیم.»

"And what will be the price?" asked Pahom.

پاهوم پرسید: «و بها چقدر خواهد بود؟»

"Our price is always the same: one thousand roubles a day."

«بهای ما همیشه یکسان است: هزار روبل برای یک روز.»

Pahom did not understand.

پاهوم نفهمید.

"A day? What measure is that? How many acres would that be?"

«یک روز؟ این چه واحدی است؟ چند جریب می‌شود؟»

"We do not know how to reckon it out," said the Chief. "We sell it by the day. As much as you can go round on your feet in a day is yours, and the price is one thousand roubles a day."

سرور گفت: «ما نمی‌دانیم چگونه آن را با شمار حساب کنیم. ما آن را روزانه می‌فروشیم. هرچه‌قدر بتوانی در یک روز با پاهایت دور بزنی، از آنِ توست، و بها برای یک روز، هزار روبل است.»

Pahom was surprised.

پاهوم در شگفت شد.

"But in a day you can get round a large tract of land," he said.

گفت: «اما در یک روز می‌توان گرداگردِ تکّه‌ی بزرگی از زمین را پیمود.»

The Chief laughed.

سرور خندید.

"It will all be yours!" said he. "But there is one condition: If you don't return on the same day to the spot whence you started, your money is lost."

گفت: «همه‌اش از آنِ تو خواهد بود! اما یک شرط هست: اگر در همان روز به همان نقطه‌ای که از آن آغاز کرده‌ای بازنگردی، پولت بر باد می‌رود.»

"But how am I to mark the way that I have gone?"

«اما چگونه راهی را که پیموده‌ام نشان‌گذاری کنم؟»

"Why, we shall go to any spot you like, and stay there. You must start from that spot and make your round, taking a spade with you. Wherever you think necessary, make a mark. At every turning, dig a hole and pile up the turf; then afterwards we will go round with a plough from hole to hole. You may make as large a circuit as you please, but before the sun sets you must return to the place you started from. All the land you cover will be yours."

«ما به هر نقطه‌ای که بخواهی می‌رویم و آن‌جا می‌مانیم. تو باید از آن نقطه آغاز کنی و دور بزنی، و بیلی با خود ببری. هر کجا که لازم می‌بینی، نشانه‌ای بگذار. در هر پیچش، گودالی بکَن و چمن را روی هم پُشته کن؛ سپس ما با گاوآهن از گودالی به گودالی دور می‌زنیم. هر چقدر دایره که می‌خواهی بزن، اما پیش از غروبِ خورشید باید به نقطه‌ی آغاز بازگردی. همه‌ی زمینی که می‌پیمایی از آنِ تو خواهد بود.»

Pahom was delighted. It was decided to start early next morning. They talked a while, and after drinking some more kumiss and eating some more mutton, they had tea again, and then the night came on. They gave Pahom a feather-bed to sleep on, and the Bashkirs dispersed for the night, promising to assemble the next morning at daybreak and ride out before sunrise to the appointed spot.

پاهوم در پوستِ خود نمی‌گنجید. قرار بر این شد که بامدادِ زود کار را آغاز کنند. چندی سخن گفتند، و پس از آن‌که اندکی دیگر قِمیز نوشیدند و اندکی دیگر گوشتِ گوسپند خوردند، باز چای نوشیدند، و آن‌گاه شب فرا رسید. به پاهوم تشکی پَرّین برای خواب دادند، و باشقیرها برای شب پراکنده شدند، و وعده دادند بامدادِ روزِ بعد در سپیده‌دم گرد آیند و پیش از طلوعِ خورشید سواره به نقطه‌ی معین بروند.

[VII] Pahom lay on the feather-bed, but could not sleep. He kept thinking about the land.

[فصل هفتم] پاهوم بر تشکِ پَرّین دراز کشید، اما خوابش نمی‌برد. پیوسته در اندیشه‌ی زمین بود.

"What a large tract I will mark off!" thought he. "I can easily go thirty-five miles in a day. The days are long now, and within a circuit of thirty-five miles what a lot of land there will be! I will sell the poorer land, or let it to peasants, but I'll pick out the best and farm it. I will buy two ox-teams, and hire two more laborers. About a hundred and fifty acres shall be plough-land, and I will pasture cattle on the rest."

با خود اندیشید: «چه تکّه‌ی بزرگی نشانه‌گذاری خواهم کرد! به‌راحتی می‌توانم در روز سی‌وپنج میل بروم. روزها اکنون درازند، و در دایره‌ای به محیطِ سی‌وپنج میل چه زمینِ بسیاری خواهد بود! زمینِ نازل را خواهم فروخت یا به دهقانان اجاره خواهم داد، اما بهترین را خود برمی‌گزینم و کشت می‌کنم. دو جفت گاو می‌خرم و دو کارگرِ دیگر را اجیر می‌کنم. حدودِ صدوپنجاه جریب زمینِ شخمی خواهد بود، و در بقیه چارپا خواهم چراند.»

Pahom lay awake all night, and dozed off only just before dawn. Hardly were his eyes closed when he had a dream. He thought he was lying in that same tent, and heard somebody chuckling outside. He wondered who it could be, and rose and went out, and he saw the Bashkir Chief sitting in front of the tent holding his side and rolling about with laughter. Going nearer to the Chief, Pahom asked: "What are you laughing at?" But he saw that it was no longer the Chief, but the dealer who had recently stopped at his house and had told him about the land. Just as Pahom was going to ask, "Have you been here long?" he saw that it was not the dealer, but the peasant who had come up from the Volga, long ago, to Pahom's old home. Then he saw that it was not the peasant either, but the Devil himself with hoofs and horns, sitting there and chuckling, and before him lay a man barefoot, prostrate on the ground, with only trousers and a shirt on. And Pahom dreamt that he looked more attentively to see what sort of a man it was lying there, and he saw that the man was dead, and that it was himself! He awoke horror-struck.

پاهوم سراسرِ شب بیدار ماند و تنها اندکی پیش از سپیده‌دم چُرتش گرفت. هنوز چشمانش بسته نشده بود که خوابی دید. می‌اندیشید در همان خیمه دراز کشیده، و شنید یکی بیرون از خیمه می‌خندد. در شگفت شد که چه کسی می‌تواند باشد، برخاست و بیرون رفت، و دید سرورِ باشقیرها در برابرِ خیمه نشسته و پهلویش را گرفته و از خنده در حالِ غلتیدن است. پاهوم نزدیک‌تر شد و پرسید: «به چه می‌خندی؟» اما دید دیگر سرور نیست، بلکه آن سوداگری است که چندی پیش در خانه‌ی او درنگ کرده و درباره‌ی زمین به او گفته بود. هنوز نخواسته بود بپرسد: «دیرگاهی است که این‌جایی؟» که دید سوداگر نیست، بلکه آن دهقانی است که سال‌ها پیش از ولگا به خانه‌ی پیشینِ پاهوم آمده بود. آن‌گاه دید دهقان هم نیست، بلکه خودِ شیطان است، با سُم و شاخ، نشسته و قاه‌قاه می‌خندد، و در پیشِ او مردی پابرهنه به‌رو بر زمین افتاده، تنها با شلوار و پیراهنی بر تن. و پاهوم در خواب دید با دقتِ بیشتر نگریست تا ببیند آن مرد که آن‌جا افتاده چه‌گونه مردی است، و دید آن مرد مرده است، و آن مرد، خودِ اوست! وحشت‌زده از خواب پرید.

"What things one does dream," thought he.

با خود گفت: «چه چیزها که آدمی در خواب می‌بیند!»

Looking round he saw through the open door that the dawn was breaking.

به اطرافش نگریست و از درِ گشوده دید که سپیده دارد می‌دمد.

"It's time to wake them up," thought he. "We ought to be starting."

با خود گفت: «وقتِ بیدار کردنشان است. باید راه بیفتیم.»

He got up, roused his man (who was sleeping in his cart), bade him harness; and went to call the Bashkirs.

برخاست، مردِ خود را (که در ارابه خوابیده بود) بیدار کرد، به او گفت اسبان را به ارابه ببندد؛ و رفت تا باشقیرها را صدا کند.

"It's time to go to the steppe to measure the land," he said.

گفت: «وقتِ رفتن به دشت برای پیمودنِ زمین است.»

The Bashkirs rose and assembled, and the Chief came, too. Then they began drinking kumiss again, and offered Pahom some tea, but he would not wait.

باشقیرها برخاستند و گرد آمدند، و سرور نیز آمد. آن‌گاه بار دیگر آغاز به نوشیدنِ قِمیز کردند و به پاهوم چای پیشنهاد دادند، اما او صبر نکرد.

"If we are to go, let us go. It is high time," said he.

گفت: «اگر قرار است برویم، بیایید برویم. دیرگاهی است که وقتش رسیده.»

[VIII] The Bashkirs got ready and they all started: some mounted on horses, and some in carts. Pahom drove in his own small cart with his servant, and took a spade with him. When they reached the steppe, the morning red was beginning to kindle. They ascended a hillock (called by the Bashkirs a shikhan) and dismounting from their carts and their horses, gathered in one spot. The Chief came up to Pahom and stretched out his arm towards the plain:

[فصل هشتم] باشقیرها آماده شدند و همگی به راه افتادند: برخی سوار بر اسب و برخی در ارابه. پاهوم با ارابه‌ی کوچکِ خود و خدمتکارش راند، و بیلی با خود برد. چون به دشت رسیدند، سرخیِ صبح آغاز به افروختن کرده بود. به تپه‌ای کوچک (که باشقیرها آن را شیخان می‌خوانند) برآمدند و از ارابه‌ها و اسبانشان فرود آمدند و در یک نقطه گرد آمدند. سرور به سویِ پاهوم آمد و دستش را به سویِ دشت دراز کرد:

"See," said he, "all this, as far as your eye can reach, is ours. You may have any part of it you like."

گفت: «بنگر، همه‌ی این‌ها، تا هر کجا که چشمت می‌رسد، از آنِ ماست. می‌توانی هر بخشی از آن را که می‌خواهی برداری.»

Pahom's eyes glistened: it was all virgin soil, as flat as the palm of your hand, as black as the seed of a poppy, and in the hollows different kinds of grasses grew ... high.

چشمانِ پاهوم برق زد: سراسر خاکِ بِکر بود، چون کفِ دست هموار، چون دانه‌ی خشخاش سیاه، و در گودال‌ها انواعِ علف‌ها تا اندازه‌ی سینه روییده بود.

The Chief took off his fox-fur cap, placed it on the ground and said:

سرور کلاهِ پوستِ روباهش را برداشت، بر زمین نهاد و گفت:

"This will be the mark. Start from here, and return here again. All the land you go round shall be yours."

«این نشانه خواهد بود. از این‌جا آغاز کن، و بار دیگر به این‌جا بازگرد. همه‌ی زمینی که گرداگردش بپیمایی از آنِ تو خواهد بود.»

Pahom took out his money and put it on the cap. Then he took off his outer coat, remaining in his sleeveless under coat. He unfastened his girdle and tied it tight below his stomach, put a little bag of bread into the ... of his coat, and tying a flask of water to his girdle, he drew up the tops of his boots, took the spade from his man, and stood ready to start. He considered for some moments which way he had better go — it was tempting everywhere.

پاهوم پولش را بیرون آورد و بر کلاه نهاد. آن‌گاه قبای رویی‌اش را درآورد و در قبای بی‌آستینِ زیرش ماند. کمربندش را گشود و آن را زیرِ شکمش محکم بست، کیسه‌ای کوچک از نان در سینه‌ی قبایش گذاشت، و قُمقُمه‌ای آب به کمربندش بست، لبه‌ی چکمه‌هایش را بالا کشید، بیل را از مردِ خود گرفت، و آماده‌ی آغاز ایستاد. چند لحظه‌ای اندیشید بهتر است از کدام سو برود ـــ هر جا وسوسه‌انگیز بود.

"No matter," he concluded, "I will go towards the rising sun."

سرانجام نتیجه گرفت: «مهم نیست، به سویِ خورشیدِ در حالِ طلوع می‌روم.»

He turned his face to the east, stretched himself, and waited for the sun to appear above the rim.

رویش را به سویِ خاور کرد، خود را کش و قوس داد، و منتظر ماند تا خورشید از لبه‌ی افق نمایان شود.

"I must lose no time," he thought, "and it is easier walking while it is still cool."

اندیشید: «نباید وقتی از دست بدهم، و راه رفتن تا هنگامی که هوا خنک است آسان‌تر خواهد بود.»

The sun's rays had hardly flashed above the horizon, before Pahom, carrying the spade over his shoulder, went down into the steppe.

هنوز پرتوهای خورشید بر فرازِ افق درخشیدن نگرفته بود که پاهوم، بیل را بر دوش، به سویِ دشت سرازیر شد.

Pahom started walking neither slowly nor quickly. After having gone a thousand yards he stopped, dug a hole and placed pieces of turf one on another to make it more visible. Then he went on; and now that he had walked off his stiffness he quickened his pace. After a while he dug another hole.

پاهوم با گامی نه کند و نه تند به راه افتاد. پس از پیمودنِ هزار یارد ایستاد، گودالی کَند و چندین تکّه چمن را بر روی هم نهاد تا نمایان‌تر باشد. سپس پیش رفت؛ و حال که خشکیِ بدنش رفع شده بود، گامش را تندتر کرد. پس از مدتی گودالی دیگر کَند.

Pahom looked back. The hillock could be distinctly seen in the sunlight, with the people on it, and the glittering tires of the cartwheels. At a rough guess Pahom concluded that he had walked three miles. It was growing warmer; he took off his under-coat, flung it across his shoulder, and went on again. It had grown quite warm now; he looked at the sun, it was time to think of breakfast.

پاهوم به پشتِ سر نگریست. تپه را می‌شد در پرتوِ خورشید به‌روشنی دید، با مردمی که بر آن بودند و چرخ‌های درخشانِ ارابه‌ها. به تخمینِ سرانگشتی، پاهوم نتیجه گرفت سه میل رفته است. هوا گرم‌تر می‌شد؛ قبای زیرش را درآورد، آن را بر دوشش انداخت، و باز پیش رفت. اکنون هوا کاملاً گرم شده بود؛ به خورشید نگاه کرد، وقتِ آن بود که به صبحانه بیندیشد.

"The first shift is done, but there are four in a day, and it is too soon yet to turn. But I will just take off my boots," said he to himself.

با خود گفت: «نوبتِ اول تمام شد، اما در یک روز چهار نوبت هست، و هنوز زود است برگردم. اما همین حالا چکمه‌هایم را درمی‌آورم.»

He sat down, took off his boots, stuck them into his girdle, and went on. It was easy walking now.

نشست، چکمه‌هایش را درآورد، در کمربندش فروبرد و پیش رفت. اکنون راه رفتن آسان بود.

"I will go on for another three miles," thought he, "and then turn to the left. The spot is so fine, that it would be a pity to lose it. The further one goes, the better the land seems."

اندیشید: «سه میلِ دیگر می‌روم، آن‌گاه به چپ می‌پیچم. این مکان چنان نکوست که از دست دادنش حیف است. هرچه آدمی پیش‌تر می‌رود، زمین نکوتر به‌نظر می‌رسد.»

He went straight on for a while, and when he looked round, the hillock was scarcely visible and the people on it looked like black ants, and he could just see something glistening there in the sun.

مدتی به‌راست پیش رفت، و چون به اطراف نگریست، تپه به‌سختی پیدا بود و مردمی که بر آن بودند چون مورچگانِ سیاه به‌نظر می‌رسیدند، و تنها می‌توانست چیزی را که در آفتاب می‌درخشید ببیند.

"Ah," thought Pahom, "I have gone far enough in this direction, it is time to turn. Besides I am in a regular sweat, and very thirsty."

پاهوم با خود گفت: «آه، در این سو به اندازه‌ی کافی رفته‌ام، وقتِ پیچیدن است. افزون بر این، عرقِ مرتب از من می‌ریزد و سخت تشنه‌ام.»

He stopped, dug a large hole, and heaped up pieces of turf. Next he untied his flask, had a drink, and then turned sharply to the left. He went on and on; the grass was high, and it was very hot.

ایستاد، گودالی بزرگ کَند و تکه‌های چمن را روی هم انباشت. سپس قُمقُمه‌اش را گشود، جرعه‌ای نوشید، و آن‌گاه به‌تندی به چپ پیچید. پی در پی پیش رفت؛ علف بلند بود، و هوا بسیار گرم.

Pahom began to grow tired: he looked at the sun and saw that it was noon.

پاهوم آغاز به خسته شدن کرد: به خورشید نگاه کرد و دید که ظهر است.

"Well," he thought, "I must have a rest."

اندیشید: «خب، باید استراحتی کنم.»

He sat down, and ate some bread and drank some water; but he did not lie down, thinking that if he did he might fall asleep. After sitting a little while, he went on again. At first he walked easily: the food had strengthened him; but it had become terribly hot, and he felt sleepy; still he went on, thinking: "An hour to suffer, a life-time to live."

نشست، نان خورد و آب نوشید؛ اما دراز نکشید، با این اندیشه که اگر چنین کند، شاید خوابش ببرد. پس از اندکی نشستن، باز پیش رفت. در آغاز به‌راحتی راه می‌رفت: غذا توانش بخشیده بود؛ اما هوا به‌طرزی هولناک گرم شده بود، و خواب‌آلوده می‌شد؛ با این حال پیش می‌رفت، با این اندیشه: «ساعتی رنج کشیدن، عُمری زندگی کردن.»

He went a long way in this direction also, and was about to turn to the left again, when he perceived a damp hollow: "It would be a pity to leave that out," he thought. "Flax would do well there." So he went on past the hollow, and dug a hole on the other side of it before he turned the corner. Pahom looked towards the hillock. The heat made the air hazy: it seemed to be quivering, and through the haze the people on the hillock could scarcely be seen.

در این سو نیز راهی دراز رفت، و آماده می‌شد بار دیگر به چپ بپیچد، که گودالی نمناک دید: اندیشید: «حیف است آن را وانهم. کتانِ کاشتنی در آن‌جا خوب می‌روید.» پس از گودال گذشت و در سویِ دیگرش، پیش از آن‌که از گوشه بپیچد، گودالی کَند. پاهوم به سویِ تپه نگریست. گرما هوا را مه‌آلود کرده بود: گویی می‌لرزید، و از پسِ مه، مردمی که بر تپه بودند به‌سختی دیده می‌شدند.

"Ah!" thought Pahom, "I have made the sides too long; I must make this one shorter." And he went along the third side, stepping faster. He looked at the sun: it was nearly half way to the horizon, and he had not yet done two miles of the third side of the square. He was still ten miles from the goal.

پاهوم با خود گفت: «آه! ضلع‌ها را بیش از حد دراز کرده‌ام؛ باید این ضلع را کوتاه‌تر بسازم.» و در امتدادِ ضلعِ سوم، با گامِ تندتر، پیش رفت. به خورشید نگاه کرد: نزدیک به نیمه‌ی راه تا افق بود، و او هنوز دو میل از ضلعِ سومِ چهارگوش را نپیموده بود. هنوز ده میل تا هدف فاصله داشت.

"No," he thought, "though it will make my land lopsided, I must hurry back in a straight line now. I might go too far, and as it is I have a great deal of land."

اندیشید: «نه، هرچند زمینم را کج‌ووکوله خواهد کرد، باید اکنون در یک خطِّ مستقیم به‌شتاب بازگردم. ممکن است زیادی پیش بروم، و در حالِ حاضر هم زمینِ بسیاری دارم.»

So Pahom hurriedly dug a hole, and turned straight towards the hillock.

پس پاهوم شتابان گودالی کَند و یک‌راست به سویِ تپه پیچید.

[IX] Pahom went straight towards the hillock, but he now walked with difficulty. He was done up with the heat, his bare feet were cut and bruised, and his legs began to fail. He longed to rest, but it was impossible if he meant to get back before sunset. The sun waits for no man, and it was sinking lower and lower.

[فصل نهم] پاهوم یک‌راست به سویِ تپه پیش رفت، اما اکنون به‌دشواری راه می‌رفت. از گرما در رمق رفته بود، پاهای برهنه‌اش بریده و کوبیده شده بود، و پاهایش رو به ناتوانی می‌رفت. آرزوی استراحت داشت، اما این کار شدنی نبود اگر می‌خواست پیش از غروبِ خورشید بازگردد. خورشید برای هیچ‌کس درنگ نمی‌کند، و پی‌درپی پایین‌تر و پایین‌تر می‌رفت.

"Oh dear," he thought, "if only I have not blundered trying for too much! What if I am too late?"

اندیشید: «وای، کاش بر اثرِ زیاده‌خواهی گاف نداده باشم! اگر دیر برسم چه؟»

He looked towards the hillock and at the sun. He was still far from his goal, and the sun was already near the rim. Pahom walked on and on; it was very hard walking, but he went quicker and quicker. He pressed on, but was still far from the place. He began running, threw away his coat, his boots, his flask, and his cap, and kept only the spade which he used as a support.

به سویِ تپه و به خورشید نگاه کرد. هنوز از هدفش دور بود، و خورشید نزدیکِ لبه‌ی افق بود. پاهوم پی‌درپی پیش رفت؛ راه رفتن بسیار دشوار بود، اما او تندتر و تندتر می‌رفت. خود را پیش می‌کشید، اما هنوز از آن مکان دور بود. آغاز به دویدن کرد، قبا و چکمه و قُمقُمه و کلاهش را به دور افکند، و تنها بیل را که چون تکیه‌گاه به‌کار می‌گرفت نگاه داشت.

"What shall I do," he thought again, "I have grasped too much, and ruined the whole affair. I can't get there before the sun sets."

باز اندیشید: «چه کنم! زیاده‌گیر بودم و همه چیز را تباه کردم. نمی‌توانم پیش از غروبِ خورشید آن‌جا برسم.»

And this fear made him still more breathless. Pahom went on running, his soaking shirt and trousers stuck to him, and his mouth was parched. His ... was working like a blacksmith's bellows, his heart was beating like a hammer, and his legs were giving way as if they did not belong to him. Pahom was seized with terror lest he should die of the strain.

و این ترس او را بیشتر از نفس انداخت. پاهوم همچنان می‌دوید، پیراهن و شلوارِ خیس از عرقش به تنش چسبیده بود، و دهانش خشک شده بود. سینه‌اش چون دَمِ آهنگری کار می‌کرد، قلبش چون پُتک می‌کوبید، و پاهایش به‌گونه‌ای از کار می‌افتاد که گویی از آنِ او نیستند. پاهوم از ترسِ این‌که از فشار بمیرد، در وحشت فرورفت.

Though afraid of death, he could not stop. "After having run all that way they will call me a fool if I stop now," thought he. And he ran on and on, and drew near and heard the Bashkirs yelling and shouting to him, and their cries inflamed his heart still more. He gathered his last strength and ran on.

هرچند از مرگ می‌ترسید، نمی‌توانست بایستد. اندیشید: «پس از این‌که این‌همه راه دویده‌ام، اگر اکنون بایستم، احمقم خواهند خواند.» و پی‌درپی دوید و نزدیک شد، و شنید که باشقیرها برایش فریاد می‌زنند و هلهله می‌کنند، و فریادهایشان دلِ او را بیشتر شعله‌ور می‌کرد. آخرین رمقش را گرد آورد و به دویدن ادامه داد.

The sun was close to the rim, and cloaked in mist looked large, and red as blood. Now, yes now, it was about to set! The sun was quite low, but he was also quite near his aim. Pahom could already see the people on the hillock waving their arms to hurry him up. He could see the fox-fur cap on the ground, and the money on it, and the Chief sitting on the ground holding his sides. And Pahom remembered his dream.

خورشید نزدیکِ لبه‌ی افق بود، و در نقابِ مه، بزرگ و چون خون سرخ می‌نمود. اکنون، آری اکنون، نزدیک بود غروب کند! خورشید کاملاً پایین بود، اما او نیز کاملاً نزدیکِ هدفش بود. پاهوم اکنون می‌توانست مردمی را که بر تپه بودند ببیند که بازوانشان را تکان می‌دادند تا او را به شتاب وادارند. می‌توانست کلاهِ پوستِ روباه را بر زمین و پول را بر آن ببیند، و سرور را که بر زمین نشسته و پهلویش را گرفته. و پاهوم خوابش را به یاد آورد.

"There is plenty of land," thought he, "but will God let me live on it? I have lost my life, I have lost my life! I shall never reach that spot!"

اندیشید: «زمینِ فراوان هست، اما آیا خدا خواهد گذاشت من بر آن زندگی کنم؟ جانم را از دست داده‌ام، جانم را از دست داده‌ام! هرگز به آن نقطه نخواهم رسید!»

Pahom looked at the sun, which had reached the earth: one side of it had already disappeared. With all his remaining strength he rushed on, bending his body forward so that his legs could hardly follow fast enough to keep him from falling. Just as he reached the hillock it suddenly grew dark. He looked up — the sun had already set. He gave a cry: "All my labor has been in vain," thought he, and was about to stop, but he heard the Bashkirs still shouting, and remembered that though to him, from below, the sun seemed to have set, they on the hillock could still see it. He took a long breath and ran up the hillock. It was still light there. He reached the top and saw the cap. Before it sat the Chief laughing and holding his sides. Again Pahom remembered his dream, and he uttered a cry: his legs gave way beneath him, he fell forward and reached the cap with his hands.

پاهوم به خورشید نگاه کرد، که به زمین رسیده بود: یک سویش پیش از این ناپدید شده بود. با همه‌ی توانِ مانده‌اش به جلو شتافت، تنش را به جلو خم کرد چنان‌که پاهایش به‌سختی می‌توانستند آن‌قدر تند دنبالش بیایند که از افتادنش جلوگیری کنند. درست همان‌گاه که به تپه رسید، ناگاه هوا تاریک شد. سر بالا گرفت ـــ خورشید پیش از این غروب کرده بود. فریادی کشید: اندیشید: «همه‌ی زحمتم بر باد رفت»، و آماده بود بایستد، اما شنید که باشقیرها هنوز فریاد می‌زنند، و به یاد آورد که هرچند به‌نظرِ او از پایین، خورشید غروب کرده، آنان بر تپه هنوز می‌توانند آن را ببینند. نفسی بلند کشید و به بالای تپه دوید. آن‌جا هنوز روشن بود. به ستیغ رسید و کلاه را دید. در برابرِ آن، سرور نشسته بود، می‌خندید و پهلویش را گرفته بود. پاهوم باز خوابش را به یاد آورد و فریادی برآورد: پاهایش از زیرِ او سُست شدند، به جلو افتاد و با دستانش به کلاه رسید.

"Ah, what a fine fellow!" exclaimed the Chief. "He has gained much land!"

سرور بانگ زد: «آه، چه مردِ شایانی! زمینِ بسیاری به‌دست آورد!»

Pahom's servant came running up and tried to raise him, but he saw that blood was flowing from his mouth. Pahom was dead!

خدمتکارِ پاهوم دوان دوان آمد و کوشید او را برخیزاند، اما دید که خون از دهانش جاری است. پاهوم مرده بود!

The Bashkirs clicked their tongues to show their pity.

باشقیرها به نشانه‌ی دل‌سوزی زبان را به دندان زدند و صدا درآوردند.

His servant picked up the spade and dug a grave long enough for Pahom to lie in, and buried him in it. Six feet from his head to his heels was all he needed.

خدمتکارش بیل را برداشت و گوری به اندازه‌ی درازِ تنِ پاهوم کَند، و او را در آن به خاک سپرد. شش پای زمین، از سر تا پاشنه، تمامِ آن چیزی بود که او نیاز داشت.