Ce siècle avait deux ans ! Rome remplaçait Sparte,
این سده دو ساله بود! روم جای اسپارت را می‌گرفت،
Déjà Napoléon perçait sous Bonaparte,
ناپلئون دیگر از پسِ بناپارت سر برمی‌آورد،
Et du premier consul, déjà, par maint endroit,
و از کنسول نخست، دیگر، در جاهای بسیار،
Le front de l’empereur brisait le masque étroit.
پیشانی امپراتور نقاب تنگ را می‌شکست.
Alors dans Besançon, vieille ville espagnole,
آنگاه در بزانسون، شهر کهن اسپانیایی،
Jeté comme la graine au gré de l’air qui vole,
افکنده چون دانه به خواست هوای روان،
Naquit d’un sang breton et lorrain à la fois
از خونی هم برتانی و هم لورنی زاده شد
Un enfant sans couleur, sans regard et sans voix ;
کودکی بی‌رنگ، بی‌نگاه و بی‌صدا؛
Si débile qu’il fut, ainsi qu’une chimère,
چنان ناتوان که، چون خیالی،
Abandonné de tous, excepté de sa mère,
همه رهایش کردند، جز مادرش،
Et que son cou ployé comme un frêle roseau
و گردن خمیده‌اش چون نی‌ای شکننده
Fit faire en même temps sa bière et son berceau.
سبب شد هم‌زمان تابوت و گهواره‌اش را بسازند.
Cet enfant que la vie effaçait de son livre,
این کودک که زندگی از کتابش پاکش می‌کرد،
Et qui n’avait pas même un lendemain à vivre,
و حتی فردایی برای زیستن نداشت،
C’est moi. —
منم. —
C’est moi. —Je vous dirai peut-être quelque jour
منم. — شاید روزی به شما بگویم
Quel lait pur, que de soins, que de vœux, que d’amour,
چه شیر پاکی، چه مراقبت‌ها، چه نذرها، چه عشقی،
Prodigués pour ma vie en naissant condamnée,
که برای زندگیِ از زادن محکومم ارزانی شد،
M’ont fait deux fois l’enfant de ma mère obstinée,
مرا دوبار فرزند مادر سرسختم کرد،
Ange qui sur trois fils attachés à ses pas
فرشته‌ای که بر سه پسرِ پیوسته به گام‌هایش
Épandait son amour et ne mesurait pas !
عشقش را می‌افشاند و پیمانه نمی‌کرد!
Ô l’amour d’une mère ! amour que nul n’oublie !
ای عشق مادر! عشقی که هیچ‌کس از یاد نمی‌برد!
Pain merveilleux qu’un Dieu partage et multiplie !
نان شگفتی که خدایی بخشش می‌کند و فزونش می‌سازد!
Table toujours servie au paternel foyer !
سفره‌ای همواره گسترده در کانون پدری!
Chacun en a sa part et tous l’ont tout entier !
هر کس سهمی از آن دارد و همه تمامش را دارند!
Je pourrai dire un jour, lorsque la nuit douteuse
روزی خواهم توانست گفت، آنگاه که شب مبهم
Fera parler les soirs ma vieillesse conteuse,
پیری قصه‌گوی مرا شامگاهان به سخن آورد،
Comment ce haut destin de gloire et de terreur
که چگونه این سرنوشت والای شکوه و هراس
Qui remuait le monde aux pas de l’empereur,
که جهان را با گام‌های امپراتور می‌جنباند،
Dans son souffle orageux m’emportant sans défense,
مرا بی‌دفاع در دم توفانی‌اش برد
À tous les vents de l’air fit flotter mon enfance.
و کودکی‌ام را به دست همهٔ بادهای هوا سپرد.
Car, lorsque l’aquilon bat ses flots palpitants,
زیرا آنگاه که باد شمال بر موج‌های تپنده‌اش می‌کوبد،
L’océan convulsif tourmente en même temps
اقیانوسِ پرتشنج هم‌زمان می‌آزارد
Le navire à trois ponts qui tonne avec l’orage,
کشتی سه‌عرشه‌ای را که با توفان می‌غرد،
Et la feuille échappée aux arbres du rivage !
و برگی را که از درختان کرانه گریخته است!
Maintenant, jeune encore et souvent éprouvé,
اکنون، هنوز جوان و بارها آزموده،
J’ai plus d’un souvenir profondément gravé,
بیش از یک خاطره را ژرف حک‌شده دارم،
Et l’on peut distinguer bien des choses passées
و می‌توان بسا چیزهای گذشته را بازشناخت
Dans ces plis de mon front que creusent mes pensées.
در این چین‌های پیشانی‌ام که اندیشه‌هایم می‌کنند.
Certes, plus d’un vieillard sans flamme et sans cheveux,
بی‌گمان، بیش از یک پیرمرد بی‌شور و بی‌مو،
Tombé de lassitude au bout de tous ses vœux,
که از خستگی در پایان همهٔ آرزوهایش فروافتاده،
Pâlirait s’il voyait, comme un gouffre dans l’onde,
رنگ می‌باخت اگر می‌دید، چون گردابی در آب،
Mon âme où ma pensée habite comme un monde,
جانم را که اندیشه‌ام در آن چون جهانی ساکن است،
Tout ce que j’ai souffert, tout ce que j’ai tenté,
هرآنچه کشیده‌ام، هرآنچه آزموده‌ام،
Tout ce qui m’a menti comme un fruit avorté,
هرآنچه چون میوه‌ای نارس به من دروغ گفته،
Mon plus beau temps passé sans espoir qu’il renaisse,
زیباترین روزگارم که گذشته و امید بازگشتش نیست،
Les amours, les travaux, les deuils de ma jeunesse,
عشق‌ها، کارها، سوگ‌های جوانی‌ام،
Et quoiqu’encore à l’âge où l’avenir sourit,
و با آنکه هنوز در سنی هستم که آینده لبخند می‌زند،
Le livre de mon cœur à toute page écrit !
کتاب دلم را که همهٔ برگ‌هایش نوشته است!
Si parfois de mon sein s’envolent mes pensées,
اگر گاه اندیشه‌هایم از سینه‌ام پر می‌کشند،
Mes chansons par le monde en lambeaux dispersées ;
ترانه‌هایم که پاره‌پاره در جهان پراکنده‌اند؛
S’il me plaît de cacher l’amour et la douleur
اگر خوش دارم عشق و درد را پنهان کنم
Dans le coin d’un roman ironique et railleur ;
در گوشهٔ رمانی طعنه‌آمیز و ریشخندگر؛
Si j’ébranle la scène avec ma fantaisie ;
اگر صحنه را با خیالم می‌لرزانم؛
Si j’entre-choque aux yeux d’une foule choisie
اگر در برابر چشم انبوهی برگزیده به هم می‌کوبم
D’autres hommes comme eux, vivant tous à la fois
مردمانی دیگر همچون آنان، که همه با هم زنده‌اند
De mon souffle et parlant au peuple avec ma voix ;
به دم من و با صدای من با مردم سخن می‌گویند؛
Si ma tête, fournaise où mon esprit s’allume,
اگر سرم، کوره‌ای که ذهنم در آن برمی‌افروزد،
Jette le vers d’airain qui bouillonne et qui fume
شعر مفرغینی را که می‌جوشد و دود می‌کند می‌افکند
Dans le rhythme profond, moule mystérieux
در وزن ژرف، قالب رازآمیزی
D’où sort la strophe ouvrant ses ailes dans les cieux ;
که بند شعر از آن بال‌گشا به آسمان برمی‌آید؛
C’est que l’amour, la tombe, et la gloire, et la vie,
از آن روست که عشق، گور، و شکوه، و زندگی،
L’onde qui fuit, par l’onde incessamment suivie,
موجی که می‌گریزد و موجی بی‌وقفه از پی‌اش،
Tout souffle, tout rayon, ou propice ou fatal,
هر دمی، هر پرتوی، خجسته یا شوم،
Fait reluire et vibrer mon âme de cristal,
جان بلورین مرا می‌درخشاند و می‌لرزاند،
Mon âme aux mille voix, que le Dieu que j’adore
جانم با هزار صدا، که خدایی که می‌پرستم
Mit au centre de tout comme un écho sonore !
آن را در مرکز همه‌چیز چون پژواکی پرطنین نهاد!
D’ailleurs j’ai purement passé les jours mauvais,
وانگهی، روزهای بد را با پاکی گذرانده‌ام،
Et je sais d’où je viens, si j’ignore où je vais.
و می‌دانم از کجا آمده‌ام، اگرچه نمی‌دانم به کجا می‌روم.
L’orage des partis avec son vent de flamme
توفان دسته‌ها با باد شعله‌ورش
Sans en altérer l’onde a remué mon âme.
جانم را جنباند بی‌آنکه آبش را تیره کند.
Rien d’immonde en mon cœur, pas de limon impur
هیچ پلیدی در دلم نیست، هیچ لای ناپاکی
Qui n’attendît qu’un vent pour en troubler l’azur !
که تنها چشم‌به‌راه بادی باشد تا لاجوردش را آشفته کند!
Après avoir chanté, j’écoute et je contemple,
پس از آوازخواندن، گوش می‌سپارم و می‌نگرم،
À l’empereur tombé dressant dans l’ombre un temple,
برای امپراتور فروافتاده در سایه معبدی برمی‌افرازم،
Aimant la liberté pour ses fruits, pour ses fleurs,
آزادی را برای میوه‌هایش، برای گل‌هایش دوست دارم،
Le trône pour son droit, le roi pour ses malheurs ;
تخت را برای حقش، شاه را برای تیره‌روزی‌هایش؛
Fidèle enfin au sang qu’ont versé dans ma veine
سرانجام وفادار به خونی که در رگم ریختند
Mon père, vieux soldat, ma mère, vendéenne !
پدرم، سرباز کهنه‌کار، و مادرم، زنی از وانده!
حاشیهنویسی
با ادب و دقت بنویس — فقط متنِ فارسی پذیرفته میشود.
در حال بارگذاری حاشیهها…