Disse Geschicht is lögenhaft to vertellen, Jungens, aver wahr is se doch, denn mien Grootvader, van den ick se hew, plegg jümmer, wenn he se mie vortüerde (mit Behaglichkeit vortrug), dabi to seggen „wahr mutt se doch sien, mien Söhn, anners kunn man se jo nich vertellen.“ De Geschicht hett sick aber so todragen.
این قصه دروغ‌نما است، بچه‌ها، اما راست است، چون پدربزرگم که آن را از او شنیده‌ام، هر بار که با آسودگی برایم تعریفش می‌کرد، عادت داشت بگوید: «پسرم، باید راست باشد، وگرنه نمی‌شد تعریفش کرد.» و قصه این‌طور اتفاق افتاد.
Et wöör an enen Sündagmorgen tor Harvesttied, jüst as de Bookweeten bloihde: de Sünn wöör hellig upgaen am Hewen, de Morgenwind güng warm över de Stoppeln, de Larken süngen inn’r Lucht (Luft), de Immen sumsten in den Bookweeten un de Lühde güngen in ehren Sündagsstaht nah’r Kerken, un alle Creatur wöör vergnögt, un de Swinegel ook.
یکشنبه‌صبحی بود در پاییز، درست وقتی گندم سیاه گل داده بود: خورشید روشن در آسمان برآمده بود، باد صبحگاهی گرم بر کاه‌بن‌ها می‌وزید، چکاوک‌ها در هوا آواز می‌خواندند، زنبورها در گندم سیاه وزوز می‌کردند و مردم با رخت یکشنبه به کلیسا می‌رفتند، و همهٔ آفریدگان شاد بودند، جوجه‌تیغی هم.
De Swinegel aver stünd vör siener Döhr, harr de Arm ünnerslagen, keek dabi in den Morgenwind hinut un quinkeleerde en lütjet Leedken vör sick hin, so good un so slecht as nu eben am leewen Sündagmorgen en Swinegel to singen pleggt. Indem he nu noch so half liese vör sick hin sung, füll em up eenmal in he künn ook wol, mittlerwiel sien Fro de Kinner wüsch un antröcke, en beeten in’t Feld spazeeren un tosehen wie sien Stähkröwen stünden. De Stähkröwen wöören aver de nöchsten bi sienem Huuse, un he pleggte mit siener Familie davon to eten, darüm sahg he se as de sienigen an. Gesagt, gedahn. De Swinegel makte de Huusdöör achter sick to un slög den Weg nah’n Felde in. He wöör noch nich gans wiet von Huuse un wull jüst um den Slöbusch, (Schlehenbusch), de dar vörm Felde liggt, nah den Stähkröwenacker hinup dreien, as em de Haas bemött, de in ähnlichen Geschäften uutgahn wöör, nämlich um sienen Kohl to besehn. As de Swinegel den Haasen ansichtig wöör, so böhd he em en fründlichen go’n Morgen. De Haas aver, de up siene Wies en vörnehmer Herr was, un grausahm hochfahrtig dabi, antwoorde nicks up den Swinegel sienen Gruß, sondern segte tom Swinegel, wobi he en gewaltig höhnische Miene annöhm, „wie kummt et denn, dat du hier all bi so fröhem Morgen im Felde rumlöppst?“ „Ick gah spazeeren“ segt de Swinegel. „Spazeeren?“ lachte de Haas, „mi ducht du kunnst de Been ook wol to betern Dingen gebruuken.“ Disse Antword verdrööt den Swinegel ungeheuer, denn alles kunn he verdregen, aver up siene Been laet he nicks komen, eben weil se von Natuhr scheef wöören. „Du bildst di wol in,“ seggt nu de Swinegel tom Haasen, „as wenn du mit diene Beene mehr utrichten kunnst?“ „Dat denk ick“ seggt de Haas. „Dat kummt up ’n Versöök an,“ meent de Swinegel, „ick pareer, wenn wi in de Wett loopt, ick loop di vörbi.“ „Dat is tum Lachen, du mit diene scheefen Been,“ seggt de Haas, „aver mienetwegen mach’t sien, wenn du so övergroote Lust hest. Wat gilt de Wett?“ „En goldne Lujedor un’n Buddel Branwien“ seggt de Swinegel. „Angenahmen,“ spröök de Haas, „sla in, un denn kann’t gliek los gahn.“ „Nä, so groote Ihl hett et nich,“ meen de Swinegel, „ick bün noch gans nüchdern; eerst will ick to Huus gahn un en beeten fröhstücken: inner halwen Stünd bün ick wedder hier upp’n Platz.“
جوجه‌تیغی جلوی درِ خانه‌اش ایستاده بود، دست‌ها را به هم گره کرده، به باد صبح نگاه می‌کرد و آهنگ کوچکی برای خودش زمزمه می‌کرد، همان‌قدر خوب و بد که یک جوجه‌تیغی یکشنبه‌صبح می‌خواند. همان‌طور که نیمه‌آهسته می‌خواند، ناگهان به ذهنش رسید که تا زنش بچه‌ها را می‌شوید و لباس می‌پوشاند، کمی در کشتزار قدم بزند و سری به شلغم‌هایش بزند. شلغم‌ها نزدیک‌ترین کشت به خانه‌اش بودند و او و خانواده‌اش از آنها می‌خوردند، پس آنها را از آنِ خود می‌دانست. گفتن همان و انجام همان. جوجه‌تیغی در را پشت سرش بست و راه کشتزار را گرفت. هنوز چندان از خانه دور نشده بود و می‌خواست از کنار بوتهٔ آلوچهٔ وحشی به سمت کشتزار شلغم بپیچد که به خرگوش برخورد، که برای کاری مشابه، یعنی سرکشی به کلم‌هایش، بیرون آمده بود. جوجه‌تیغی تا خرگوش را دید، دوستانه صبح‌بخیر گفت. اما خرگوش که به رسم خودش آقایی اعیان و بسیار متکبر بود، جواب سلامش را نداد و با قیافه‌ای سخت تمسخرآمیز گفت: «چطور است که این‌قدر صبح زود در کشتزار می‌پلکی؟» جوجه‌تیغی گفت: «قدم می‌زنم.» خرگوش خندید: «قدم می‌زنی؟ به نظرم می‌توانستی پاهایت را برای کارهای بهتری به کار ببری.» این جواب جوجه‌تیغی را بی‌اندازه رنجاند، چون همه‌چیز را تحمل می‌کرد جز حرف دربارهٔ پاهایش، درست چون پاهایش از طبیعت کج بودند. جوجه‌تیغی گفت: «لابد خیال می‌کنی با پاهایت بیشتر از من کاری از پیش می‌بری؟» خرگوش گفت: «همین فکر را می‌کنم.» جوجه‌تیغی گفت: «باید امتحان کرد. شرط می‌بندم اگر مسابقه بدهیم، از تو جلو بزنم.» خرگوش گفت: «خنده دارد، تو با آن پاهای کجت! ولی به خاطر من باشد، اگر این‌قدر دلت می‌خواهد. سر چه شرط ببندیم؟» جوجه‌تیغی گفت: «یک سکهٔ طلا و یک بطری نوشیدنی.» خرگوش گفت: «قبول، دست بده، همین الان شروع کنیم.» جوجه‌تیغی گفت: «نه، این‌قدرها هم عجله نیست؛ هنوز ناشتا هستم. اول می‌روم خانه کمی صبحانه می‌خورم؛ نیم ساعت دیگر همین‌جا برمی‌گردم.»
Damit güng de Swinegel, denn de Haas wöör et tofreeden. Ünnerweges dachte de Swinegel bi sick „de Haas verlett sick up siene langen Been, aver ick will em wol kriegen. He is zwar ehn vörnehm Herr, aver doch man’n dummen Keerl, un betahlen sall he doch.“ As nu de Swinegel to Huuse ankööm, spröök he to sien Fro „Fro, treck di gau (schnell) an, du must mit mi nah’n Felde hinuut.“ „Wat givt et denn?“ seggt sien Fro. „Ick hew mit’n Haasen wett’t üm’n golden Lujedor un’n Buddel Branwien, ick will mit em inn Wett loopen un da salst du mit dabi sien.“ „O mien Gott, Mann,“ füng nu den Swinegel sien Fro an to schreen, „büst du nich klook, hest du denn ganz den Verstand verlaaren? Wie kannst du mit den Haasen in de Wett loopen wollen?“ „Holt dat Muul, Wief,“ seggt de Swinegel, „dat is mien Saak. Resonehr nich in Männergeschäfte. Marsch, treck di an un denn kumm mit.“ Wat sull den Swinegel sien Fro maken? se mußt wol folgen, se mugg nu wollen oder nich.
جوجه‌تیغی رفت، چون خرگوش راضی شد. در راه با خودش فکر کرد: «خرگوش به پاهای درازش می‌نازد، اما گیرش می‌اندازم. آقای اعیانی است، ولی آدم کم‌عقلی است و باید تاوان بدهد.» وقتی به خانه رسید به زنش گفت: «زن، زود لباس بپوش، باید با من به کشتزار بیایی.» زنش گفت: «چه خبر شده؟» «با خرگوش سر یک سکهٔ طلا و یک بطری شرط بسته‌ام که با او مسابقه بدهم و تو هم باید آنجا باشی.» زن جوجه‌تیغی فریاد زد: «وای خدای من، مرد، عقلت را از دست داده‌ای؟ چطور می‌خواهی با خرگوش مسابقه بدهی؟» جوجه‌تیغی گفت: «ساکت باش، زن، این کار من است. در کار مردها دخالت نکن. زود، لباس بپوش و بیا.» زن جوجه‌تیغی چه می‌کرد؟ خواه‌ناخواه باید همراهی می‌کرد.
As se nu mit eenander ünnerwegs wöören, spröök de Swinegel to sien Fro „nu pass up, wat ick seggen will. Sühst du, up den langen Acker dar wüll wi unsen Wettloop maken. De Haas löppt nemlich in der eenen Föhr (Furche) un ick inner andern, un von baben (oben) fang wi an to loopen. Nu hast du wieder nicks to dohn as du stellst di hier unnen in de Föhr, un wenn de Haas up de andere Siet ankummt, so röpst du em entgegen „ick bün all (schon) hier.“
وقتی با هم در راه بودند، جوجه‌تیغی به زنش گفت: «حالا گوش کن چه می‌گویم. می‌بینی، روی آن کشتزار دراز مسابقه می‌دهیم. خرگوش در یک شیار می‌دود و من در شیار دیگر، و از آن بالا شروع می‌کنیم. تو کاری نداری جز اینکه این پایین در شیار بایستی، و وقتی خرگوش از آن طرف رسید، رو به او فریاد بزنی: «من اینجام!»
Damit wöören se bi den Acker anlangt, de Swinegel wiesde siener Fro ehren Platz an un gung nu den Acker hinup. As he baben ankööm, wöör de Haas all da. „Kann et losgahn?“ seggt de Haas. „Ja wol“ seggt de Swinegel. „Denn man to!“ Un damit stellde jeder sick in siene Föhr. De Haas tellde (zählte) „hahl een, hahl twee, hahl dree“ un los güng he wie en Stormwind den Acker hindahl (hinab). De Swinegel aver lööp ungefähr man dree Schritt, dann duhkde he sick dahl (herab) in de Föhr un bleev ruhig sitten.
با این حرف به کشتزار رسیدند. جوجه‌تیغی جای زنش را نشانش داد و خودش به بالای کشتزار رفت. وقتی به بالا رسید، خرگوش آنجا بود. خرگوش گفت: «شروع کنیم؟» جوجه‌تیغی گفت: «البته.» «پس برو!» و هر کدام در شیار خودش ایستاد. خرگوش شمرد: «یک، دو، سه!» و مثل توفان به پایین کشتزار دوید. اما جوجه‌تیغی فقط حدود سه قدم دوید، بعد در شیار خم شد و آرام نشست.
As nu de Haas in vullen Loopen ünnen am Acker ankööm, rööp em den Swinegel sien Fro entgegen „ick bün all hier.“ De Haas stutzd un verwunderde sick nich wenig: he menede nich anders als et wöör de Swinegel sülvst, de em dat torööp, denn bekanntlich süht den Swinegel sien Fro jüst so uut wie ehr Mann.
وقتی خرگوش با تمام سرعت به پایین کشتزار رسید، زن جوجه‌تیغی رو به او فریاد زد: «من اینجام!» خرگوش جا خورد و کم تعجب نکرد: خیال کرد خود جوجه‌تیغی است که صدایش می‌زند، چون همه می‌دانند زن جوجه‌تیغی درست شبیه شوهرش است.
De Haas aver meende „datt geiht nich to mit rechten Dingen.“ He rööp „nochmal geloopen, wedder üm!“ Un fort güng he wedder wie en Stormwind, datt em de Ohren am Koppe flögen. Den Swinegel sien Fro aver blev ruhig up ehren Platze. As nu de Haas baben ankööm, rööp em de Swinegel entgegen „ick bün all hier.“ De Haas aver, ganz uuter sick vör Ihwer (Ärger), schreede „nochmal geloopen, wedder üm!“ „Mi nich to schlimm,“ antwoorde de Swinegel, „mienetwegen so oft as du Lust hest.“ So löp de Haas noch dreeunsöbentigmal, un de Swinegel höhl (hielt) et ümmer mit em uut. Jedesmal, wenn de Haas ünnen oder baben ankööm, seggten de Swinegel oder sien Fro „ick bün all hier.“
اما خرگوش فکر کرد: «این کار درست نیست.» فریاد زد: «یک بار دیگر، برگرد!» و دوباره مثل توفان دوید، چنان که گوش‌هایش دور سرش پرواز می‌کرد. اما زن جوجه‌تیغی آرام سر جایش ماند. وقتی خرگوش به بالا رسید، جوجه‌تیغی رو به او فریاد زد: «من اینجام!» خرگوش که از خشم از خود بی‌خود شده بود، فریاد زد: «یک بار دیگر، برگرد!» جوجه‌تیغی گفت: «برایم مهم نیست، هر چند بار که دلت بخواهد.» پس خرگوش هفتاد و سه بار دیگر دوید و جوجه‌تیغی همیشه پابه‌پایش ماند. هر بار که خرگوش به پایین یا بالا می‌رسید، جوجه‌تیغی یا زنش می‌گفتند: «من اینجام!»
Tum veerunsöbentigstenmal aver köm de Haas nich mehr to ende. Midden am Acker stört he tor Eerde, datt Blohd flög em utn Halse un he bleev doot upn Platze. De Swinegel aver nöhm siene gewunnene Lujedor un den Buddel Branwien, rööp siene Fro uut der Föhr aff, un beide güngen vergnögt mit eenanner nah Huus; un wenn se nich storben sünd, lewt se noch.
اما بار هفتاد و چهارم خرگوش دیگر به آخر نرسید. وسط کشتزار به زمین افتاد و از پا درآمد. جوجه‌تیغی سکهٔ طلا و بطری‌ای را که برده بود برداشت، زنش را از شیار صدا زد و هر دو شادمان با هم به خانه رفتند؛ و اگر نمرده باشند، هنوز زنده‌اند.
So begev et sick, dat up der Buxtehuder Heid de Swinegel den Haasen dodt lopen hett, un sied jener Tied hatt et sick keen Haas wedder infallen laten mit’n Buxtehuder Swinegel in de Wett to lopen.
این‌گونه شد که در دشت بوکستهوده جوجه‌تیغی خرگوش را از پا انداخت، و از آن زمان دیگر هیچ خرگوشی به سرش نزده که با جوجه‌تیغیِ بوکستهوده مسابقه بدهد.
De Lehre aver uut disser Geschicht is erstens, datt keener, un wenn he sick ook noch so vörnehm dücht, sick sall bikommen laten, övern geringen Mann sick lustig to maken, un wöört ook man’n Swinegel. Un tweetens, datt et gerahden is, wenn eener freet, datt he sick ’ne Fro uut sienem Stande nimmt, un de jüst so uutsüht as he sülwst. Wer also en Swinegel is, de mutt tosehn datt siene Fro ook en Swinegel is, un so wieder.
و پند این قصه اول اینکه هیچ‌کس، هرچند خود را اعیان بپندارد، نباید به خود اجازه دهد آدمِ فرودست را مسخره کند، حتی اگر یک جوجه‌تیغی باشد. و دوم اینکه خوب است هر که همسر می‌گزیند، همسری از همتای خود برگزیند که درست شبیه خودش باشد. پس هر که جوجه‌تیغی است، باید ببیند که همسرش هم جوجه‌تیغی باشد، و همین‌طور الی آخر.
حاشیهنویسی
با ادب و دقت بنویس — فقط متنِ فارسی پذیرفته میشود.
در حال بارگذاری حاشیهها…