Vanka / وانکا

Vanka Zhukov, a boy of nine, who had been for three months apprenticed to Alyahin the shoemaker, was sitting up on Christmas Eve. Waiting till his master and mistress and their workmen had gone to the midnight service, he took out of his master's cupboard a bottle of ink and a pen with a rusty nib.

وانکا ژوکوف، پسری نه ساله که سه ماه نزدِ آلیاهینِ کفش‌دوز شاگردی می‌کرد، شب کریسمس بیدار مانده بود. تا وقتی که اربابش و خانمش و کارگران به نمازِ نیمه‌شب رفتند، صبر کرد؛ آن‌گاه از قفسه‌ی ارباب، شیشه‌ای جوهر و قلمی با نوکِ زنگ‌زده درآورد.

Then, spreading out a crumpled sheet of paper in front of him, he began writing. Before forming the first letter he several times looked round fearfully at the door and the windows, stole a glance at the dark icon, on both sides of which stretched shelves full of lasts, and heaved a broken sigh.

سپس ورقِ مچاله‌ای را پیشِ خود گستراند و شروع به نوشتن کرد. پیش از آنکه نخستین حرف را بنویسد، چندبار با ترس به در و پنجره‌ها نگاه دزدید، نظری بر شمایلِ تیره‌ی مسیح انداخت — همان که در دو سویش قفسه‌های پُر از قالبِ کفش کشیده شده بود — و آهی شکسته کشید.

The paper lay on the bench while he himself knelt before it. "Dear grandfather, Konstantin Makarych," he wrote. "I am writing you a letter. I wish you a happy Christmas, and all blessings from God Almighty. I have neither father nor mother, you are the only one left me."

کاغذ روی نیمکت بود و خودش زانو زده در برابرش. نوشت: «پدربزرگِ عزیز، کنستانتین ماکاریچ. دارم برایت نامه می‌نویسم. کریسمست مبارک، و خدای متعال هر برکتی به تو ارزانی کند. نه پدر دارم و نه مادر؛ تو تنها کسی هستی که برایم مانده‌ای.»

Vanka raised his eyes to the dark window, on which the reflection of his candle flickered, and vividly pictured to himself his grandfather, Konstantin Makarych, who was night watchman at Madame Zhivareva's. He was a small, lean, but extraordinarily nimble and lively old man of sixty-five, with an everlastingly laughing face and drunken eyes.

وانکا چشمانش را به پنجره‌ی تاریک دوخت — همانجا که بازتابِ شمعش می‌لرزید — و پدربزرگش، کنستانتین ماکاریچ را که نگهبانِ شب در عمارتِ مادام ژیواروا بود، در ذهن خود مجسم کرد. پیرمردی شصت و پنج ساله بود: کوچک، لاغر، اما بی‌اندازه چابک و سرزنده، با چهره‌ای که همیشه می‌خندید و چشمانی که از مستی برق می‌زد.

By day he slept in the servants' kitchen or made jokes with the cooks; at night, wrapped in an ample sheepskin, he walked round the grounds and tapped with his little mallet. Old Kashtanka and Eel followed him with hanging heads—Kashtanka was a ..., and Eel a black dog with a long body and short legs, who looked like a polecat.

روزها در آشپزخانه‌ی خدمتکاران می‌خوابید یا با آشپزها شوخی می‌کرد؛ شب‌ها در پوستینی فراخ پیچیده، در محوطه‌ی عمارت می‌گشت و با چکشِ کوچکش بر چیزی می‌کوبید. کاشتانکای پیر و اِسنیک — سگی ماده و سگی سیاه با بدنی دراز و پاهای کوتاه که شبیه راسو بود — با سرهای افتاده دنبالش راه می‌افتادند.

Eel was exceptionally polite and affectionate, and looked with the same kindly eyes both at his masters and at strangers, but he was not in good repute. Under the cover of his politeness and meekness, he hid the most Jesuitical malice. No one knew better how to creep up behind one's back and snap at one's leg, how to slip into the cellar, or steal a hen from a peasant.

اِسنیک بی‌نهایت مؤدب و مهربان بود و با همان چشمانِ گرمِ دلگشا هم به اربابانش و هم به غریبه‌ها نگاه می‌کرد، اما خوش‌نام نبود. زیرِ نقابِ ادب و فروتنی‌اش، مکارانه‌ترین خبث پنهان بود. هیچ‌کس به اندازه‌ی او بلد نبود از پشت سر بخزد و قاپِ پای کسی را بگیرد، به زیرزمین بلغزد، یا از زنِ دهقانی مرغی بدزدد.

Now, no doubt, grandfather was standing at the gate, screwing up his eyes at the red windows of the church, stamping with his high felt boots, and jesting with the servants. His little mallet would be hanging from his belt. He would be hugging himself, shrugging at the cold with an aged chuckle, and pinching first the housemaid, then the cook.

حالا، بی‌شک، پدربزرگ پیش دروازه ایستاده بود، با چشمانی نیم‌بسته به پنجره‌های سرخِ کلیسا می‌نگریست، با چکمه‌های نمدیِ بلندش بر زمین می‌کوبید و با خدمه شوخی می‌کرد. چکشِ کوچکش از کمربندش آویزان بود. خودش را در آغوش می‌گرفت، از سرما با خنده‌ای پیرمردانه شانه بالا می‌انداخت و گاه نیشگونی از کلفت می‌گرفت، گاه نیشگونی از آشپز.

"How about a pinch of snuff?" he would say, offering the women his snuff-box. The women would take a sniff and sneeze. Grandfather would be indescribably delighted, go off into a merry chuckle, and cry: "Tear it off, it has frozen on!"

می‌گفت: «چطوره یه کم انفیه؟» و قوطی‌اش را به سوی ...ن دراز می‌کرد. زن‌ها مشتی برمی‌داشتند و عطسه می‌کردند. پدربزرگ از این شادی وصف‌ناپذیر می‌شد، خنده‌ای بلند سر می‌داد و فریاد می‌زد: «بِکَنش، یخ زده!»

They give the dogs a sniff of snuff, too. Kashtanka sneezes, twists her head, and walks away offended. Eel does not sneeze from politeness, but wags his tail. And the weather is glorious. The air is still, fresh, and transparent. The night is dark, but one can see the whole village with its white roofs and coils of smoke coming from the chimneys, the trees silvered with hoar frost, the snowdrifts.

به سگ‌ها هم انفیه می‌داد. کاشتانکا عطسه می‌کرد، سرش را می‌چرخاند و دل‌خور دور می‌شد. اِسنیک از ادب عطسه نمی‌کرد، اما دمش را تکان می‌داد. و هوا چه باشکوه است. باد ساکن، تازه و شفاف. شب تاریک است، اما می‌توان همه‌ی ده را دید: سقف‌های سفید، رشته‌های دودِ ستون‌شده از دودکش‌ها، درختانِ نقره‌فام از شبنمِ یخ‌زده، تپه‌های برف.

The whole sky spangled with ... twinkling stars, and the Milky Way is as distinct as though it had been washed and rubbed with snow for a holiday....

تمامی آسمان از ستاره‌های شادِ چشمک‌زن منقّش است، و راهِ شیری چنان نمایان است که گویی برای عید آن را با برف شسته و صیقل داده‌اند....

Vanka sighed, dipped his pen in the ink and went on writing: "Yesterday I had a thrashing. The master dragged me by the hair into the yard and beat me with a stirrup because I was rocking their baby in its cradle and by ill-luck fell asleep."

وانکا آهی کشید، قلم را در جوهر فرو برد و ادامه داد: «دیروز کتکم زدند. ارباب موهایم را گرفت و کشان‌کشان به حیاط برد و با تسمه‌ی رکاب زدم چون داشتم بچه‌اش را در گهواره تکان می‌دادم و بدشانسی خوابم برد.»

"And in the week before that the mistress told me to clean a herring, and I began from the tail end, and she took the herring and thrust its head in my face. The workmen make fun of me, send me to the tavern for vodka, and tell me to steal the master's cucumbers, and the master beats me with anything that comes to hand."

«و هفته‌ی قبلش، خانم گفت ماهیِ شور را تمیز کنم؛ از دُم شروع کردم — خانم ماهی را برداشت و سرش را به صورتم چپاند. کارگرها مسخره‌ام می‌کنند، می‌فرستندم میخانه دنبال ودکا، می‌گویند خیارِ ارباب را بدزدم — و ارباب با هرچه دستش بیاید، می‌زندم.»

"And there is nothing to eat. In the morning they give me bread, for dinner porridge, and in the evening bread again; but as for tea or cabbage soup, the master and mistress gobble it all up themselves. And they make me sleep in the passage, and when their baby cries I get no sleep at all, but have to rock the cradle."

«و چیزی هم برای خوردن نیست. صبح‌ها نان می‌دهند، نهار فرنی، شب باز نان؛ اما چای و آشِ کلم را خودِ ارباب و خانم می‌بلعند. مرا می‌خوابانند در راهرو، و هرگاه بچه‌شان گریه می‌کند، خواب از سرم می‌پرد و باید گهواره را تکان دهم.»

When his mother Pelageya was alive and a servant in the big house, Olga Ignatyevna used to give Vanka sweets, and having nothing better to do, taught him to read, write, count up to a hundred, and even to dance a quadrille. When Pelageya died, Vanka had been transferred to the servants' kitchen to be with his grandfather, and from the kitchen to the shoemaker's in Moscow.

وقتی مادرش پلاگیا زنده بود و در عمارت بزرگ خدمتکاری می‌کرد، اولگا ایگناتیِونا به وانکا شیرینی می‌داد و چون کاری بهتر نداشت، به او خواندن و نوشتن و شمارش تا صد، و حتی رقصِ کوادریل می‌آموخت. وقتی پلاگیا مرد، وانکا را به آشپزخانه‌ی خدمتکاران فرستادند تا با پدربزرگش بماند، و از آشپزخانه به خانه‌ی کفش‌دوز در مسکو.

"Dear grandfather, show the divine mercy, take me away from here, home to the village. It's more than I can bear. I bow down to your feet, and will pray to God for you for ever, take me away from here or I shall die."

«پدربزرگِ عزیز، رحمتِ خداوندی نشان بده، مرا از اینجا ببر، به ده، به خانه. تابش بیش از طاقتم است. در برابر پاهایت سر فرود می‌آورم، تا ابد برایت دعا می‌کنم — مرا از اینجا ببر وگرنه می‌میرم.»

Vanka twisted his mouth, rubbed his eyes with his black fist, and gave a sob. "I will grate your tobacco for you," he went on. "I will pray for you, and if I do anything you can thrash me like Sidor's goat. And if you think I've no job, then I will beg the steward for Christ's sake to let me clean his boots, or I'll go for a shepherd-boy instead of Fedka."

وانکا دهانش را کج کرد، با مشتِ سیاهش چشمانش را مالید و هق‌هق کرد. ادامه داد: «توتونت را برایت می‌سابم. برایت دعا می‌کنم، و اگر کاری کردم، می‌توانی مثل بزِ سیدور کتکم بزنی. اگر فکر می‌کنی برایم کاری نیست، به‌خاطرِ مسیح از کدخدا التماس می‌کنم بگذارد چکمه‌هایش را تمیز کنم، یا به جای فِدکا چوپان می‌شوم.»

"Dear grandfather, when they have the Christmas tree at the big house, get me a gilt walnut, and put it away in the green trunk. Ask the young lady Olga Ignatyevna, say it's for Vanka."

«پدربزرگِ عزیز، وقتی در عمارتِ بزرگ درختِ کریسمس می‌چینند، یک گردویِ زرّین برایم بگیر و در صندوقِ سبز بگذار. از دوشیزه اولگا ایگناتیِونا بخواه — بگو برای وانکا است.»

Vanka heaved a sigh, and again gazed at the window. He recalled how his grandfather always went into the forest to get the Christmas tree for his master's family, and took his grandson with him. It was a merry time! And now... grandfather... grandfather...

وانکا آهی کشید و دوباره به پنجره خیره شد. به یاد می‌آورد که پدربزرگش همیشه برای آوردنِ درختِ کریسمسِ خانواده‌ی ارباب به جنگل می‌رفت و او را همراه می‌برد. چه روزگارِ خوشی! و حالا... پدربزرگ... پدربزرگ...

Grandfather grunted with the frost, and Vanka grunted too. As a rule, before chopping down the Christmas tree, grandfather would smoke his pipe, take a long pinch of snuff, and laugh at frozen Vanka.... The young fir-trees, wrapped in hoar-frost, stood motionless, waiting to see which of them was to die.

پدربزرگ از سرما زیرلب غُر می‌زد، و وانکا هم غُر می‌زد. معمولاً پیش از بریدنِ درختِ کریسمس، پدربزرگ پیپش را دود می‌کرد، انفیه‌ی بلندبالایی برمی‌داشت و به وانکای یخ‌زده می‌خندید.... صنوبرهای جوان، در شال‌ پوششِ شبنمِ یخ‌زده، بی‌حرکت ایستاده بودند و انتظار می‌کشیدند ببینند کدامشان قرار است بمیرد.

Wherever one looked, a hare flew like an arrow over the snowdrifts.... Grandfather could not refrain from shouting: "Hold him, hold him... hold him! Ah, the bobtailed devil!"

هرجا چشم می‌انداختی، خرگوشی چون پیکانی بر فرازِ تپه‌های برف می‌گذشت.... پدربزرگ نمی‌توانست از فریاد جلوگیری کند: «بگیرش، بگیرش... بگیرش! آی، شیطانِ دُم‌بریده!»

After thinking a little, he dipped the pen and wrote the address: "To grandfather in the village." Then he scratched his head, thought a little, and added: "Konstantin Makarych." Glad that he had not been prevented from writing, he put on his cap and, without putting on his little greatcoat, ran out into the street as he was in his shirt.

پس از کمی فکر، قلم را در جوهر فرو برد و آدرس را نوشت: «به پدربزرگ در ده.» سپس سرش را خاراند، اندکی اندیشید و افزود: «کنستانتین ماکاریچ.» شادمان از اینکه کسی نتوانسته بود مانعش شود، کلاهش را بر سر گذاشت و بی‌آنکه پالتویِ کوچکش را بپوشد، با همان پیراهنی که به تن داشت، به خیابان دوید.

He had been told by the shopmen at the butcher's, of whom he had inquired the day before, that letters are dropped into letter-boxes, and from the boxes they are carried about all over the earth in mail troikas with drunken drivers and ringing bells.

کارگرانِ قصابی روزِ پیش به او گفته بودند که نامه‌ها را در صندوق‌های پست می‌اندازند، و از آن صندوق‌ها در ترویکاهای پستی — با راننده‌های مست و زنگوله‌های نواخته — به سراسرِ زمین می‌برند.

Vanka ran to the nearest letter-box and thrust the precious letter in the slit. An hour later, lulled by sweet hopes, he was sound asleep. He dreamed of the stove. On the stove was sitting his grandfather, swinging his bare legs, and reading the letter to the cooks. By the stove was Eel, wagging his tail.

وانکا به نزدیک‌ترین صندوقِ پست دوید و نامه‌ی گرانبهایش را در شکافِ آن فرو کرد. یک ساعت بعد، در آغوشِ امیدهای شیرین به خوابی عمیق فرو رفته بود. خوابِ بخاری دیوار را می‌دید. روی بخاری پدربزرگش نشسته بود، پاهای برهنه‌اش را تاب می‌داد و نامه را برای آشپزها می‌خواند. کنارِ بخاری اِسنیک بود و دم تکان می‌داد.