The Bet / شرط

It was a dark autumn night. The old banker was walking up and down his study and remembering how, fifteen years before, he had given a party one autumn evening. There had been many clever men there, and there had been interesting conversations.

شبی تاریک از پاییز بود. بانکدارِ پیر در دفترِ کارش این‌سو و آن‌سو قدم می‌زد و به یاد می‌آورد که چگونه پانزده سال پیش، عصرِ یکی از همان روزهای پاییزی، مهمانی‌ای به راه انداخته بود. مردانِ زیرکِ بسیاری در آن جمع بودند و گفتگوهای جذابی درگرفته بود.

Among other things they had talked of capital punishment. The guests, among whom were not a few scholars and journalists, for the most part disapproved of capital punishment. They considered that form of punishment out of date, immoral, and unsuitable for Christian States.

از جمله، درباره‌ی مجازاتِ اعدام سخن گفته بودند. بیشترِ مهمانان — که میانشان دانشمندان و رو...مه‌نگارانِ پرشماری بودند — مجازاتِ اعدام را روا نمی‌داشتند. آن را شکلی از کیفر می‌دانستند کهنه، غیراخلاقی و درخورِ دولت‌های مسیحی نه.

In the opinion of some of them the death penalty ought to be replaced everywhere by imprisonment for life. "I don't agree with you," said their host the banker. "I have not tried either the death penalty or imprisonment for life, but if one may judge a priori, the death penalty is more moral and more humane than imprisonment for life. Capital punishment kills a man at once, but lifelong imprisonment kills him slowly."

به عقیده‌ی برخی از آنان، مجازاتِ اعدام باید همه‌جا با حبسِ ابد جایگزین شود. بانکدارِ میزبان گفت: «من با شما هم‌رأی نیستم. نه اعدام را تجربه کرده‌ام، نه حبسِ ابد را؛ اما اگر بخواهم پیش از تجربه قضاوت کنم، اعدام اخلاقی‌تر و انسانی‌تر از حبسِ ابد است. اعدام آدمی را یک‌باره می‌کشد، اما حبسِ ابد او را به‌آرامی می‌کشد.»

Among the guests was a young lawyer, a man of five-and-twenty. When he was asked his opinion, he said: "The death sentence and the life sentence are equally immoral, but if I had to choose between the death penalty and imprisonment for life, I would certainly choose the second. To live anyhow is better than not at all."

در میانِ مهمانان وکیلی جوان بود، مردی بیست و پنج ساله. وقتی نظرش را پرسیدند، گفت: «اعدام و حبسِ ابد، هر دو به یکسان غیراخلاقی‌اند، اما اگر مجبور به انتخاب میانِ این دو می‌شدم، بی‌گمان دومی را برمی‌گزیدم. به هر شکلی که شده زنده بودن، از هیچ بودن بهتر است.»

A lively discussion arose. The banker, who was younger and more nervous in those days, was suddenly carried away by excitement; he struck the table with his fist and shouted at the young man, "It's not true! I'll bet you two million you wouldn't stay in solitary confinement for five years."

بحثی پرشور درگرفت. بانکدار که در آن روزها جوان‌تر و آتشین‌تر بود، ناگهان از کوره در رفت؛ مشتش را بر میز کوبید و بر سرِ مردِ جوان فریاد کشید: «دروغ است! دو میلیون با تو شرط می‌بندم که نمی‌توانی پنج سال در حبسِ انفرادی دوام بیاوری.»

"If you mean that in earnest," said the young man, "I'll take the bet, but I would stay not five but fifteen years." "Fifteen? Done!" cried the banker. "Gentlemen, I stake two million!" "Agreed! You stake your millions and I stake my freedom!" said the young man.

مردِ جوان گفت: «اگر جدی می‌گویی، شرط را قبول می‌کنم — اما نه پنج سال، بلکه پانزده سال می‌مانم.» بانکدار فریاد زد: «پانزده سال؟ قبول! آقایان، دو میلیون شرط می‌بندم!» مردِ جوان گفت: «قبول! تو میلیون‌هایت را شرط می‌گذاری و من آزادی‌ام را!»

And this wild, senseless bet was carried out! The banker, spoilt and frivolous, with millions beyond his reckoning, was delighted at the bet. At supper he made fun of the young man, and said: "Think better of it, young man, while there is still time. To me two million is a trifle, but you are losing three or four of the best years of your life."

و این شرطِ وحشیانه و بی‌معنی به اجرا درآمد! بانکدار — لوس و سبک‌سر، با میلیون‌هایی بی‌شمار — از این شرط به وجد آمده بود. سرِ شام مردِ جوان را دست انداخت و گفت: «تا فرصت هست بهتر فکر کن، جوان. برای من دو میلیون چیزی نیست، اما تو سه چهار سال از بهترین سال‌های عمرت را از دست می‌دهی.»

It was decided that the young man should spend the years of his captivity under the strictest supervision in one of the lodges in the banker's garden. It was agreed that for fifteen years he should not be free to cross the threshold of the lodge, to see human beings, to hear the human voice, or to receive letters and newspapers.

قرار بر آن شد که مردِ جوان سال‌های حبسش را زیرِ سخت‌گیرانه‌ترین نظارت، در یکی از اتاقک‌های باغِ بانکدار بگذراند. توافق شد که در طولِ این پانزده سال، آزاد نباشد از آستانه‌ی اتاقک بگذرد، انسانی ببیند، صدای انسانی بشنود، یا نامه و رو...مه‌ای دریافت کند.

He was allowed to have a musical instrument and books, and was allowed to write letters, to drink wine, and to smoke. By the terms of the agreement, the only relations he could have with the outer world were by a little window made purposely for that object.

اجازه داشت سازی موسیقی و کتاب در اختیار داشته باشد، نامه بنویسد، شراب بنوشد و سیگار بکشد. بر اساسِ شرایطِ توافق، تنها رابطه‌اش با جهانِ بیرون از طریقِ پنجره‌ی کوچکی بود که عمداً برای همین کار ساخته بودند.

In the first year of his confinement, as far as one could judge from his brief notes, the prisoner suffered severely from loneliness and depression. The sounds of the piano could be heard continually day and night from his lodge. He refused wine and tobacco.

در سالِ نخستِ حبس، تا آن‌جا که می‌شد از یادداشت‌های کوتاهش حدس زد، زندانی سخت از تنهایی و افسردگی رنج می‌برد. صدای پیانو از اتاقکش پیوسته، شب و روز، شنیده می‌شد. شراب و دخانیات را رد می‌کرد.

In the second year the piano was silent in the lodge, and the prisoner asked only for the classics. In the fifth year music was audible again, and the prisoner asked for wine. In the sixth year the prisoner began zealously studying languages, philosophy, and history.

در سالِ دوم، پیانو در اتاقک ساکت شد و زندانی تنها آثارِ کلاسیک خواست. در سالِ پنجم، باز موسیقی شنیده شد و زندانی شراب طلبید. در سالِ ششم، زندانی به آموختنِ زبان‌ها، فلسفه و تاریخ با شور پرداخت.

And now the banker, walking to and fro, remembered all this, and thought: "To-morrow at twelve o'clock he will regain his freedom. By our agreement I ought to pay him two millions. If I do pay him, it is all over with me: I am utterly ruined."

و اکنون بانکدار در حالِ قدم زدن، همه‌ی این‌ها را به یاد می‌آورد و در دل می‌گفت: «فردا ساعت دوازده، آزادی‌اش را باز می‌یابد. طبقِ قرارمان باید دو میلیون به او بپردازم. اگر بپردازم، همه‌چیز برای من تمام است: کاملاً ورشکست خواهم شد.»

Fifteen years before, his millions had been beyond his reckoning; now he was afraid to ask himself which were greater, his debts or his assets. Desperate gambling on the Stock Exchange, wild speculation and the excitability which he could not get over even in advancing years, had by degrees led to the decline of his fortune.

پانزده سال پیش، میلیون‌هایش به شمارش نمی‌آمد؛ اکنون می‌ترسید از خود بپرسد کدام بیشتر است، بدهی‌هایش یا دارایی‌اش. قمارهای نومیدانه در بورس، سوداگری‌های وحشیانه و شور و هیجانی که حتی در سن‌های بالاتر نیز نمی‌توانست از آن دست بکشد، رفته‌رفته باعثِ زوالِ ثروتش شده بود.

"Cursed bet!" muttered the old man, clutching his head in despair. "Why didn't the man die? He is only forty now. He will take my last penny from me, he will marry, will enjoy life, will gamble on the Exchange; while I shall look at him with envy like a beggar."

پیرمرد در حالی که سرش را با ناامیدی در دست گرفته بود، زیرلب گفت: «شرطِ نفرین‌شده! چرا این مرد نمرد؟ حالا فقط چهل ساله است. آخرین سکه‌ام را از من خواهد گرفت، ازدواج خواهد کرد، از زندگی لذت خواهد برد، در بورس قمار خواهد کرد؛ و من چون گدایی با حسرت به او خیره خواهم شد.»

The only escape from bankruptcy and disgrace is the death of that man! It struck three o'clock, the banker listened; everyone was asleep in the house and nothing could be heard outside but the rustling of the chilled trees. Trying to make no noise, he took from a fire-proof safe the key of the door which had not been opened for fifteen years, put on his overcoat, and went out of the house.

تنها راهِ گریز از ورشکستگی و رسوایی، مرگِ آن مرد است! ساعت سه نواخت. بانکدار گوش داد؛ همه‌ی خانه در خواب بود و از بیرون جز خِش‌خشِ درختانِ سرمازده چیزی شنیده نمی‌شد. کوشید صدایی نکند: از گاوصندوقی نسوز کلیدِ دری را که پانزده سال باز نشده بود برداشت، پالتویش را پوشید و از خانه بیرون رفت.

It was dark and cold in the garden. Rain was falling. A damp cutting wind was racing about the garden, howling and giving the trees no rest. The banker strained his eyes, but could see neither the earth nor the white statues, nor the lodge, nor the trees. Going to the spot where the lodge stood, he twice called the watchman. No answer followed. Evidently the watchman had sought shelter from the weather, and was now asleep somewhere either in the kitchen or in the greenhouse.

باغ تاریک و سرد بود. باران می‌بارید. بادی نم‌دار و برنده در باغ می‌دوید، زوزه می‌کشید و درختان را آرام نمی‌گذاشت. بانکدار چشمانش را تنگ کرد، اما نه زمین، نه مجسمه‌های سفید، نه اتاقک و نه درختان را می‌توانست ببیند. وقتی به جایی رسید که اتاقک بود، دو بار نگهبان را صدا زد. پاسخی نیامد. ظاهراً نگهبان از هوای بد به پناهگاهی رفته و حالا یا در آشپزخانه یا در گل‌خانه خوابیده بود.

"If I had the pluck to carry out my intention," thought the old man, "suspicion would fall first upon the watchman."

پیرمرد در دل گفت: «اگر جرأت کنم نقشه‌ام را اجرا کنم، شکِ نخست به نگهبان خواهد افتاد.»

He felt in the darkness for the steps and the door, and went into the entry of the lodge. Then he groped his way into a little passage and lighted a match. There was not a soul there. There was a bedstead with no bedding on it, and in the corner there was a dark cast-iron stove. The seals on the door leading to the room where the prisoner was, were intact.

در تاریکی پله‌ها و در را با دست لمس کرد و واردِ ورودیِ اتاقک شد. سپس راهرویِ کوچکی را با دستِ خود پیمود و کبریتی روشن کرد. هیچ‌کس آنجا نبود. تختی بدونِ روتختی بود، و در گوشه‌ای یک بخاریِ چدنیِ تیره. مهرهای رویِ دری که به اتاقِ زندانی باز می‌شد، دست‌نخورده بودند.

When the match went out the old man, trembling with emotion, peeped through the little window. A candle was burning dimly in the prisoner's room. He was sitting at the table. Nothing could be seen but his back, the hair on his head, and his hands. Open books were lying on the table, on the two easy-chairs, and on the carpet near the table.

وقتی کبریت خاموش شد، پیرمرد در حالی که از هیجان می‌لرزید، از پنجره‌ی کوچک نگاهی دزدید. شمعی در اتاقِ زندانی به‌نرمی می‌سوخت. مرد پشتِ میز نشسته بود. جز پشتش، موی سرش و دستانش، چیزی دیده نمی‌شد. کتاب‌هایی باز روی میز، روی دو صندلیِ راحتی و روی فرشِ کنارِ میز افتاده بود.

Five minutes passed and the prisoner did not once stir. Fifteen years' imprisonment had taught him to sit still. The banker tapped at the window with his finger, and the prisoner made no movement whatever in response. Then the banker cautiously broke the seals off the door and put the key in the keyhole. The rusty lock gave a grating sound and the door creaked.

پنج دقیقه گذشت و زندانی حتی یک بار تکان نخورد. پانزده سال زندان به او آموخته بود که بی‌حرکت بنشیند. بانکدار با انگشت به پنجره ضربه‌ای زد، اما زندانی هیچ پاسخی نداد. آن‌گاه بانکدار محتاطانه مهرها را از در برداشت و کلید را در قفل گذاشت. قفلِ زنگ‌زده صدای سایش داد و در با ناله باز شد.

The banker expected to hear at once footsteps and a cry of astonishment, but three minutes passed and it was as quiet as ever in the room. He made up his mind to go in. At the table a man unlike ordinary people was sitting motionless. He was a skeleton with the skin drawn tight over his bones, with long curls like a woman's and a shaggy beard.

بانکدار انتظار داشت بی‌درنگ صدای پا و فریادِ شگفتی بشنود، اما سه دقیقه گذشت و در اتاق هم‌چنان سکوت برقرار بود. تصمیم گرفت داخل شود. پشتِ میز، مردی نشسته بود که شبیهِ آدم‌های عادی نبود. اسکلتی بود با پوستی که سفت روی استخوان‌ها کشیده شده بود، با موهایی بلند مانندِ زن و ریشی پُرپشت.

His face was yellow with an earthy tint in it, his cheeks were hollow, his back long and narrow, and the hand on which his shaggy head was propped was so thin and delicate that it was dreadful to look at it. His hair was already streaked with silver, and seeing his emaciated, aged-looking face, no one would have believed that he was only forty.

چهره‌اش زرد بود با رنگی خاک‌گونه، گونه‌هایش گود رفته، پشتش بلند و باریک، و دستی که سرِ پُرمویش را بر آن تکیه داده بود چنان لاغر و ظریف بود که نگاه کردن به آن دل‌آزار بود. موهایش از حالا با تارهای سفید آمیخته بود، و کسی با دیدنِ چهره‌ی فرسوده و پیرنمایش باور نمی‌کرد که او فقط چهل سال دارد.

He was asleep…. In front of his bowed head there lay on the table a sheet of paper on which there was something written in fine handwriting. "Poor creature!" thought the banker, "he is asleep and most likely dreaming of the millions. And I have only to take this half-dead man, throw him on the bed, stifle him a little with the pillow, and the most conscientious expert would find no sign of a violent death."

خوابیده بود. پیش رویِ سرِ خمیده‌اش، روی میز ورقه‌ای کاغذ افتاده بود که چیزی با خطی ریز بر آن نوشته شده بود. بانکدار در دل گفت: «بیچاره! خوابیده و احتمالاً درباره‌ی میلیون‌ها خواب می‌بیند. کافی است این مردِ نیمه‌مرده را بگیرم، روی تخت بیندازم، با بالش کمی خفه‌اش کنم — و دقیق‌ترین کارشناس هم نشانه‌ای از مرگِ خشن نخواهد یافت.»

But let us first read what he has written here…." The banker took the page from the table and read as follows: "To-morrow at twelve o'clock I regain my freedom and the right to associate with other men. But before I leave this room and see the sunshine, I think it necessary to say a few words to you. With a clear conscience I tell you, as before God, who beholds me, that I despise freedom and life and health, and all that in your books is called the good things of the world."

«اما اول ببینیم اینجا چه نوشته است…» بانکدار ورقه را از روی میز برداشت و چنین خواند: «فردا ساعت دوازده، آزادی‌ام را باز می‌یابم و حقِ همنشینی با دیگر آدمیان را. اما پیش از آنکه این اتاق را ترک کنم و خورشید را ببینم، لازم می‌دانم چند کلامی به تو بگویم. با وجدانی پاک، در حضورِ خدایی که مرا می‌بیند، می‌گویم که من از آزادی و زندگی و سلامتی بیزارم، و از همه‌ی آن‌چه در کتاب‌هایتان "نیکی‌های جهان" نام دارد.»

"For fifteen years I have been intently studying earthly life. It is true I have not seen the earth nor men, but in your books I have drunk fragrant wine, I have sung songs, I have hunted stags and wild boars in the forests, have loved women…. And now you may believe me, the world has come to look like dust and ashes in my eyes."

«پانزده سال است که به دقت زندگیِ زمینی را مطالعه کرده‌ام. درست است که نه زمین را دیده‌ام و نه آدمیان را، اما در کتاب‌هایتان شرابِ خوشبو نوشیده‌ام، آواز خوانده‌ام، در جنگل‌ها گوزن و گرازِ وحشی شکار کرده‌ام، ...ن را دوست داشته‌ام... و حالا، باور کن، جهان در نظرم چون خاک و خاکستر گشته است.»

"To prove to you in action how I despise all that you live by, I renounce the two million of which I once dreamed as of paradise, and which now I despise. To deprive myself of the right to the money I shall go out from here five hours before the time fixed, and so break the compact…."

«برای آنکه در عمل به تو نشان دهم چقدر از چیزهایی که شما به‌خاطرش زنده‌اید بیزارم، از آن دو میلیون که زمانی همچون بهشت در آرزویش بودم و اکنون بیزارم، صرف‌نظر می‌کنم. برای محروم کردنِ خودم از حقِ این پول، پنج ساعت پیش از زمانِ مقرر از اینجا بیرون می‌روم و چنین قرارداد را می‌شکنم...»

When the banker had read this he laid the page on the table, kissed the strange man on the head, and went out of the lodge, weeping. At no other time, even when he had lost heavily on the Stock Exchange, had he felt so great a contempt for himself. When he got home he lay on his bed, but his tears and emotion kept him for hours from sleeping.

وقتی بانکدار این را خواند، ورقه را روی میز گذاشت، بر سرِ آن مردِ غریب بوسه زد و گریه‌کنان از اتاقک بیرون رفت. در هیچ زمانِ دیگری — حتی وقتی در بورس مبالغی هنگفت باخته بود — تا این اندازه به خود تحقیر نکرده بود. وقتی به خانه رسید بر تخت دراز کشید، اما اشک‌ها و هیجانش تا ساعت‌ها نگذاشت بخوابد.

Next morning the poor watchman came running to him and told him that they had seen the man who lived in the lodge climb out of the window into the garden, go to the gate, and disappear. The banker went at once with the servants to the lodge and made sure of the flight of his prisoner. To avoid arousing unnecessary talk, he took from the table the writing in which the millions were renounced, and when he got home locked it up in the fire-proof safe.

صبح روز بعد، نگهبانِ بیچاره دوان‌دوان نزدِ بانکدار آمد و گفت دیده‌اند مردی که در اتاقک می‌زیست از پنجره به باغ رفته، به سویِ دروازه رفته و ناپدید شده است. بانکدار بی‌درنگ با خدمتکاران به اتاقک رفت و از فرارِ زندانی‌اش مطمئن شد. برای آنکه شایعه‌ای بی‌جا برنخیزد، نوشته‌ای را که در آن از میلیون‌ها چشم پوشیده شده بود از میز برداشت و وقتی به خانه رسید، آن را در گاوصندوقِ نسوز قفل کرد.