شاعر کلاسیک

سیدای نسفی

۱۰۴۶–۱۱۲۲ ق.نخشب

میرعابد متخلص به سیّدا معروف به سیّدای نَسَفی در نَسَف یا کرشی (قرشی) کنونی از توابع بخارا زاده شد و در شهر بخارا پرورش یافت. عبدالغنی میرزایف با مراجعه به منابع مختلف بر این نظر است که سیدا در اواخر نیمهٔ نخست سدهٔ هفدهم میلادی چشم به جهان گشوده است. ملیحای سمرقندی تذکره‌نویس معاصر سیدا، او را در سال ۱۶۷۸ دیده و از نوشته‌های وی می‌توان تخمین زد که سیدا در آن هنگام، سی و هفت یا سی و هشت ساله بوده و احتمالاً بین سال‌های ۱۶۳۶-۱۶۳۸ متولد شده است. سیدا تا سال ۱۶۷۰ با یاری پیشه‌وران بخارا به تحصیل پرداخته و اغلب اشعار خود را در دوره‌ای نسبتاً آرام سروده است. وی از دوران کودکی به ادبیات و خصوصاً شعر علاقه نشان داده و پیوسته به مطالعه نوشته‌ها و سروده‌های گذشتگان و معاصران خود می‌پرداخته است. در روزگار وی اشعار صائب تبریزی به ماوراءالنهر راه یافته و شعرای آن دیار با وی و سروده‌هایش آشنا بوده‌اند. بدین جهت سیدا تحت تأثیر کلام صائب قرار گرفته، غزلیاتی از او را در مخمسات خود تضمین کرد. چون سیدا به ظرافت سخن و نوپردازی تمایل داشت، اشعار نمایندگان سبک هندی با طبع و ذوق او موافق افتاد و این سبک را پذیرفت و همچنان که در اشعار وی نمایان است، به خوبی از عهدهٔ شعرگویی به این سبک برآمده است. زندگی نسبتاً آرام سیدا در اواخر عمرش دچار آشفتگی می‌شود؛ اما با وجود تنگدستی و دشواری امرار معاش، وی عزت نفس خود را نگه داشته، از حاکمان زمانه تقاضای کمک نمی‌کند و از راه بافندگی روزگار می‌گذراند. سیدا در آن حال تصمیم به جلای وطن و عزیمت به هندوستان می‌گیرد؛ اما ضعف پیری و تنگدستی او را از این کار بازمی‌دارد و به روزگار فرمانروایی عبیدالله خان (بین سال‌های ۱۷۰۷ تا ۱۷۱۱) در نهایت فقر چشم از جهان فرومی‌بندد.

جستجو در آثار سیدای نسفی

کلمه را تایپ کنید تا غزل‌ها و سایر آثاری که آن کلمه را دارند نمایش داده شوند.

به شعر مورد نظر بپر

شماره و قالب شعر را وارد کن — یک‌ضربی به همان صفحه می‌رویم.

آثار

غزلیات — ۵۶۰ اثر

شمارهٔ ۱

خداوندا بشوی از گرد بدنامی جبینم را • نگه دار از سر دست سخن چین آستینم را

شمارهٔ ۲

خداوندا رهایی ده ز بند درد پایم را • نگه از غنچه خسبی دار باغ دلگشایم را

شمارهٔ ۳

یارب از پیمانه صحبت شرابی ده مرا • از لب جان بخش اهل دل کبابی ده مرا

شمارهٔ ۴

ز رخ گر آن پری رو دور گرداند نقابش را • کند سنگ فلاخن چرخ ماه و آفتابش را

شمارهٔ ۵

شاد کن از وصل یارب جان افگار مرا • صحت کامل عنایت ساز بیمار مرا

شمارهٔ ۶

به ابروی تو قسم یاد می کند دل ما • زند به تیغ تو خود را گلوی بسمل ما

شمارهٔ ۷

ز بیتابی گریزانست جان دردمند ما • نشیند چار زانو بر سر آتش سپند ما

شمارهٔ ۸

ای محو رنگ و روی تو جان خراب ما • پروانه چراغ تو مرغ کباب ما

شمارهٔ ۹

غنچه خسبی باشد از سیر چمن آئین ما • بر سر ما بس بود شاخ گل بالین ما

۱۰

شمارهٔ ۱۰

ز خون دل شده رنگین دو دیده تر ما • بهار لاله ما گل کند ز ساغر ما

۱۱

شمارهٔ ۱۱

دم صبح است ای ساقی ز رو بردار برقع را • که تا آرد به گردش آسمان جام مرصع را

۱۲

شمارهٔ ۱۲

زهی فراش زلف عنبرینت طره شب‌ها • سپند خال روی آتشینت چشم کوکب‌ها

۱۳

شمارهٔ ۱۳

چشم یارم خواب و سنگین است بیداری مرا • می کشم داروی بیهوشی است هشیاری مرا

۱۴

شمارهٔ ۱۴

ای شمع سوی خانه من بی طلب بیا • هنگام صبح اگر نتوانی به شب بیا

۱۵

شمارهٔ ۱۵

ز غنچه دل ما بی خبر بود گل ما • درون بیضه خزان شد بهار بلبل ما

۱۶

شمارهٔ ۱۶

نرم شد از خواب غفلت بستر سنگین ما • باشد از مغز سر ما پنبه بالین ما

۱۷

شمارهٔ ۱۷

ای فرش بوی سنبل زلفت دماغ‌ها • پامال شبنم گل روی تو باغ‌ها

۱۸

شمارهٔ ۱۸

ای بی‌لب تو خشک دهانِ پیاله‌ها • وز دوریی تو غرقه به خون داغ لاله‌ها

۱۹

شمارهٔ ۱۹

مده چون بوالهوس در سینه جا عشق مجازی را • مکن با معصیت آلوده دامان نمازی را

۲۰

شمارهٔ ۲۰

به سوی کلبه ام ای آفت زمانه بیا • به جانب صدف ای گوهر یگانه بیا

درباره‌ی سیدای نسفی

سیدا تا سال ۱۶۷۰ با یاری پیشه‌وران بخارا به تحصیل پرداخته و اغلب اشعار خود را در دوره‌ای نسبتاً آرام سروده است. وی از دوران کودکی به ادبیات و خصوصاً شعر علاقه نشان داده و پیوسته به مطالعه نوشته‌ها و سروده‌های گذشتگان و معاصران خود می‌پرداخته است. در روزگار وی اشعار صائب تبریزی به ماوراءالنهر راه یافته و شعرای آن دیار با وی و سروده‌هایش آشنا بوده‌اند. بدین جهت سیدا تحت تأثیر کلام صائب قرار گرفته، غزلیاتی از او را در مخمسات خود تضمین کرد.

چون سیدا به ظرافت سخن و نوپردازی تمایل داشت، اشعار نمایندگان سبک هندی با طبع و ذوق او موافق افتاد و این سبک را پذیرفت و همچنان که در اشعار وی نمایان است، به خوبی از عهدهٔ شعرگویی به این سبک برآمده است.

زندگی نسبتاً آرام سیدا در اواخر عمرش دچار آشفتگی می‌شود؛ اما با وجود تنگدستی و دشواری امرار معاش، وی عزت نفس خود را نگه داشته، از حاکمان زمانه تقاضای کمک نمی‌کند و از راه بافندگی روزگار می‌گذراند.

سیدا در آن حال تصمیم به جلای وطن و عزیمت به هندوستان می‌گیرد؛ اما ضعف پیری و تنگدستی او را از این کار بازمی‌دارد و به روزگار فرمانروایی عبیدالله خان (بین سال‌های ۱۷۰۷ تا ۱۷۱۱) در نهایت فقر چشم از جهان فرومی‌بندد.

۶۳۰

شعر در دیوان

۵۶۰

غزلیات