ابوالقاسم لاهوتی

ابوالقاسم الهامی (لاهوتی)

ابوالقاسم الهامی، متخلص به لاهوتی، در مهرِ ۱۲۶۴ خورشیدی در کرمانشاه زاده شد. پدرش میرزا احمد الهامی خود شاعری مذهبی و اهلِ طریقت بود و مادرش زنی کُرد؛ لاهوتی از همان خانه با شعر و موسیقیِ کلام آشنا شد. نخستین شعرهایش در روزنامهٔ «حبل‌المتین» چاپ شد و در کرمانشاه روزنامهٔ «بیستون» را منتشر کرد. جوانی‌اش با انقلابِ مشروطه گره خورد. افسرِ ژاندارمری شد و در بهمنِ ۱۳۰۰ رهبریِ شورشی را در تبریز به دست گرفت که به «قیامِ لاهوتی‌خان» شهرت یافت. پس از شکستِ آن به آن سوی مرز رفت و سی‌وپنج سالِ باقیِ عمر را در دوشنبه و مسکو گذراند، تا آن‌که در اسفندِ ۱۳۳۵ در مسکو درگذشت. لاهوتی به فارسی، کردی، ترکی، روسی و فرانسوی آشنا بود، اما شعرش را به فارسی گفت. غزلش در قالب و وزن کاملاً سنتی است و زبانش ساده و روان؛ از نخستین کسانی بود که مضمونِ کار، آزادی و غربت را به زبانِ غزل آورد. در تاجیکستان او را از بنیان‌گذارانِ ادبیاتِ نوینِ تاجیک می‌دانند و با شاعرانِ آن دیار — از بدخشان تا ازبکستان — هم‌سخن بود. متنِ این صفحه از دو منبع است: جلدِ نخستِ «کلیات» (دوشنبه ۲۰۱۰، برگردانده از خطِ سیریلیک) و ویکی‌نبشتهٔ فارسی؛ شعرهایی چون «آتش کاروان»، «آزادگی»، «شمع و پروانه»، «کودکان قالیباف ایران» و منظومهٔ بلندِ «آدم آهن‌پا».