شاعر کلاسیک

مجد همگر

۶۰۷–۶۸۶ ق.یزد

خواجه مجدالدین هبه‌الله بن احمد (یا محمد) بن یوسف همگر ملک‌الشعرای دربار سلغریان و مشهور به ابن همگر و مجد همگر (زادهٔ ۶۰۷ هجری قمری در یزد یا شیراز– درگذشتهٔ ۶۸۶ هجری قمری در اصفهان) از شاعران پارسی‌گوی سدهٔ هفتم هجری است. وی در نیمه‌های سال ۶۰۷ در یزد زاده شد (مولد او را شیراز هم نوشته‌اند و احتمال داده‌اند متولد شیراز با اصالت یزدی بوده باشد) و در نزد عبیدالله خشیبی شعر و انشاء و خوش‌نویسی آموخت. «همگر» به معنی بافنده و جولاهه است و این شاید شغل خانوادگی او یا شغل نخستین خودش بوده است. پس از آن از یزد به شیراز رفت و به خدمت پادشاهان سلغری رسید. وی در فارس ابوبکر بن سعد و سعد بن ابوبکر و محمد بن سعد را مدح کرد و در نزد این پادشاهان رتبهٔ ملک‌الشعرایی یافت. اتابک ابوبکر او را به زندان انداخت و پس از مدتی اسارت به شفاعت فخرالدین ابوبکر وزیر اتابک رهایی یافت. پس از زوال حکومت سلغریان در سال ۶۳۳ هجری، مجد همگر از شیراز به کرمان رفت تا در پناه قراختاییان کرمان درآید. پس از مدتی، ابن همگر دوباره به شیراز بازگشت و شمس‌الدین محمد و بهاءالدین محمد و همچنین عطاملک جوینی از او پشتیبانی کردند. مجد همگر را در ادبیات فارسی غالباً از روی حکمی که در مقایسهٔ امامی هروی و سعدی کرده است می شناسند. نوشته‌اند که بعضی از معاصران عقیدهٔ او را درباره ٔ امامی هروی و سعدی و رجحان یکی بر دیگری پرسیده‌اند و او گفته است : در شیوهٔ شاعری به اجماع امم هرگز من و سعدی به امامی نرسیم . و می‌گویند سعدی این شعر را شنیده و رنجیده و به طنز گفته است: همگر که به عمر خود نکرده ست نماز آری چه عجب گر به امامی نرسد! عبید زاکانی نیز یکی دو حکایت مزاح آمیز دربارهٔ او و بهاءالدین جوینی صاحبدیوان آورده است. پس از حملهٔ قوم مغول و تاتار، مجد همگر به اصفهان رفت و در سال ۶۸۶ هجری قمری در اصفهان وفات کرد. قبر منسوب به او در اصفهان واقع است و به وزیرنشان معروف است.

جستجو در آثار مجد همگر

کلمه را تایپ کنید تا غزل‌ها و سایر آثاری که آن کلمه را دارند نمایش داده شوند.

به شعر مورد نظر بپر

شماره و قالب شعر را وارد کن — یک‌ضربی به همان صفحه می‌رویم.

آثار

غزلیات — ۹۷ اثر

شمارهٔ ۱

خیال روی تو یکباره برد خواب مرا • درنگ وصل تو افکند در شتاب مرا

شمارهٔ ۲

گر تو پنداری که عشقم هر دم افزون نیست هست • یا دلم در دوری روی تو پرخون نیست هست

شمارهٔ ۳

تا نگویی که مرا بی‌تو شکیبایی هست • یا دل غمزده را طاقت تنهایی هست

شمارهٔ ۴

در جهان دل‌شده‌ای نیست که غمخوار تو نیست • هیچ دل نیست که او شیفته در کار تو نیست

شمارهٔ ۵

در عشق هیچ درد چو درد فراق نیست • بر دل غمی بتر ز غم اشتیاق نیست

شمارهٔ ۶

جانا اگرت در دل زایزد خبری مانده‌ست • بخشای بر این بیدل کز وی اثری مانده‌ست

شمارهٔ ۷

حسن جهانگیر تو مملکت جان گرفت • کفر سر زلف تو عالم ایمان گرفت

شمارهٔ ۸

آخر شبی ز لطف سلامی به ما فرست • روزی به دست باد پیامی به ما فرست

شمارهٔ ۹

در چنین عشق مرا برگ تن‌آسانی نیست • کس بدین بی‌کسی و بی‌سروسامانی نیست

۱۰

شمارهٔ ۱۰

ز پیش از آنکه برتابی عنانت • دلم همراه شد با کاروانت

۱۱

شمارهٔ ۱۱

کسی که بر لب لعل تو کامرانی یافت • چو خضر تا به ابد عمر جاودانی یافت

۱۲

شمارهٔ ۱۲

غم عشق تو یکدمم کم نیست • مونسم بی رخ تو جز غم نیست

۱۳

شمارهٔ ۱۳

دم فروکش دلا که همدم نیست • راز خود خود شنو که محرم نیست

۱۴

شمارهٔ ۱۴

آن دل که جو جانش داشتم نیست • صبری که بر او گماشتم نیست

۱۵

شمارهٔ ۱۵

یا جانم ازین قالب دلگیر برآرید • یا کامم از آن دلبر کشمیر برآرید

۱۶

شمارهٔ ۱۶

چون زلف سرفشان تو در تاب می‌رود • شب در پناه پرتو مهتاب می‌رود

۱۷

شمارهٔ ۱۷

چو غنچه وقت سحر حلّه‌پوش می‌آید • نوای بلبل مستم به گوش می‌آید

۱۸

شمارهٔ ۱۸

نه چو رخت ماه سخنگو بود • نه چو قدت سرو سمن بو بود

۱۹

شمارهٔ ۱۹

یا ترک من بی دل غمخوار بگوئید • یا حال من دلشده با یار بگوئید

۲۰

شمارهٔ ۲۰

اگر شکایتم از هجر یار باید کرد • نه یک شکایت و ده صد هزار باید کرد

درباره‌ی مجد همگر

وی در نیمه‌های سال ۶۰۷ در یزد زاده شد (مولد او را شیراز هم نوشته‌اند و احتمال داده‌اند متولد شیراز با اصالت یزدی بوده باشد) و در نزد عبیدالله خشیبی شعر و انشاء و خوش‌نویسی آموخت. «همگر» به معنی بافنده و جولاهه است و این شاید شغل خانوادگی او یا شغل نخستین خودش بوده است. پس از آن از یزد به شیراز رفت و به خدمت پادشاهان سلغری رسید.

وی در فارس ابوبکر بن سعد و سعد بن ابوبکر و محمد بن سعد را مدح کرد و در نزد این پادشاهان رتبهٔ ملک‌الشعرایی یافت. اتابک ابوبکر او را به زندان انداخت و پس از مدتی اسارت به شفاعت فخرالدین ابوبکر وزیر اتابک رهایی یافت.

پس از زوال حکومت سلغریان در سال ۶۳۳ هجری، مجد همگر از شیراز به کرمان رفت تا در پناه قراختاییان کرمان درآید. پس از مدتی، ابن همگر دوباره به شیراز بازگشت و شمس‌الدین محمد و بهاءالدین محمد و همچنین عطاملک جوینی از او پشتیبانی کردند.

مجد همگر را در ادبیات فارسی غالباً از روی حکمی که در مقایسهٔ امامی هروی و سعدی کرده است می شناسند. نوشته‌اند که بعضی از معاصران عقیدهٔ او را درباره ٔ امامی هروی و سعدی و رجحان یکی بر دیگری پرسیده‌اند و او گفته است :

در شیوهٔ شاعری به اجماع امم

هرگز من و سعدی به امامی نرسیم .

و می‌گویند سعدی این شعر را شنیده و رنجیده و به طنز گفته است:

همگر که به عمر خود نکرده ست نماز

آری چه عجب گر به امامی نرسد!

عبید زاکانی نیز یکی دو حکایت مزاح آمیز دربارهٔ او و بهاءالدین جوینی صاحبدیوان آورده است.

پس از حملهٔ قوم مغول و تاتار، مجد همگر به اصفهان رفت و در سال ۶۸۶ هجری قمری در اصفهان وفات کرد. قبر منسوب به او در اصفهان واقع است و به وزیرنشان معروف است.