در حال آماده شدن…
در حال بارگذاری صفحه
شاعر کلاسیک
اثیر اخسیکتی
اثیر اخسیکتی
۵۶۰–۶۰۹ ق.اخسیکت
اثیرالدین ابوالفضل محمد بن طاهر اخسیکتی معروف به اثیر اخسیکتی (زادهٔ سال نامعلوم در اخسیکت، درگذشته به سال ۶۰۹ هجری قمری در خلخال) از شاعران مشهور سدهٔ ششم هجری است. اثیر در شهر اخسیکت زاده شد که در قرن ششم یکی از شهرهای آباد ماوراءالنهر در منطقهٔ فرغانه در شمال رود سیحون بودهاست. اثیر سخنوری را در همانجا آغاز کرد. با حملهٔ ترکان غز و زوال دولت سنجری و پریشانی خراسان که خود از آن با عنوان «وحشت خراسان» یاد میکند، نواحی شرقی ایران را ترک گفت و به نواحی غرب و شمال غرب ایران روی آورد. نخست در همدان به دربار غیاثالدین محمد بن ملکشاه سلجوقی (۵۵۵ ه.ق) پیوست و سالهای متمادی او و جمعی از وزیران و امیران دربارش را مدح گفت. در لشکر غیاثالدین محمد، با علاءالدین عربشاه (۵۸۴ ه.ق) حاکم کُهستان آشنا شد. عربشاه شعر اثیر را پسندید و او را نواخت. اثیر مدت زیادی از عمر خود را به تفاریق در همدان و کُهستان در دستگاه عربشاه بود. اثیر اخسیکتی با شاعران بزرگ همعصر خود همچون خاقانی شروانی، نظامی گنجوی، رشید وطواط، مجیر بیلقانی و ظهیر فاریابی مراودات و معارضاتی داشتهاست. اثیر بعضی از قصاید خاقانی را جواب گفته و پایه خود را بالاتر شمرده است. همچنین حکایتی در مورد ملاقات این دو شاعر در دست است که کمابیش بوی افسانه دارد. نویسندگان معاصر اثیر، به رقابت میان او و مجیر بیلقانی اشاره کردهاند. اثیر، یکجا در یکی از اشعارش مجیر را دزد شعر خود خوانده است: «از برای خدای خواجه مجیر/ کاروانهای شعر من چه زنی؟». رقابتهای شعری اثیر اخسیکتی و مجیر بیلقانی گاه باعث کدورت ممدوحین ایشان، قزل ارسلان و محمد جهان پهلوان، که برادر بودند، نیز میشد. دیوان اشعار اثیر از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانهای حوزه علمیه اصفهان (بر اساس تصحیح دکتر رکنالدین همایون فرخ منتشر شده به سال ۱۳۳۷ هجری شمسی) در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
جستجو در آثار اثیر اخسیکتی
کلمه را تایپ کنید تا غزلها و سایر آثاری که آن کلمه را دارند نمایش داده شوند.
به شعر مورد نظر بپر
شماره و قالب شعر را وارد کن — یکضربی به همان صفحه میرویم.
آثار
غزلیات — ۱۹۷ اثر
۱
شمارهٔ ۱
چه خرمیست که امروز نیست زنگان را • چه فرخیست کزو بهره نیست کیهان را
۲
شمارهٔ ۲
زهی فرماندهِ مطلق جهان را • مشرف کرده نامت هر زبان را
۳
شمارهٔ ۳
ز میان ببرد ناگه، دل من بتی شکرلب • به دو رخ برادر مَه، به دو زلف نایب شب
۴
شمارهٔ ۴
مدامم ده، که ایامم مدام است • شکار عیش را، ایام دام است
۵
شمارهٔ ۵
صبحدمان، از می گل بوی مست • همچو نسیم سحر از جا بجَست
۶
شمارهٔ ۶
گرچه سوگندان خوری، کهاکنون نکوتر دارمت • من نیم ز آنها، بحمدالله که باور دارمت
۷
شمارهٔ ۷
مشرقِ مَه دور گریبان اوست • مغرب جان نقبهٔ مرجان اوست
۸
شمارهٔ ۸
شکر ز لعل تو دَر لولوی خوشاب شکست • صبا به زلف تو ناموس مشک ناب شکست
۹
شمارهٔ ۹
بی روی تو، روی خرمی نیست • در عشق تو، جای بیغمی نیست
۱۰
شمارهٔ ۱۰
در عشق تو یک کار مرا ساز و نسق نیست • خون میخورم از غصه و سامان نطق نیست
۱۱
شمارهٔ ۱۱
چون مرا دولت وصل تو، شبی روزی نیست • زانکه در مذهب من، عیدی و نوروزی نیست
۱۲
شمارهٔ ۱۲
مه رخم، سرو قامت افتاده ست • راستی را، قیامت افتاده ست
۱۳
شمارهٔ ۱۳
یا رب آن ماه تمام، آن من است • که به قد سرو خرامان من است
۱۴
شمارهٔ ۱۴
این زبان کاندرین دهان من است • سبب محنت و زیان من است
۱۵
شمارهٔ ۱۵
ای اختری، که شاه کواکب غلام توست • این رجعت تو، حاصل صد انتقام توست
۱۶
شمارهٔ ۱۶
بازار تو را کرانهای نیست • آزار تو را بهانهای نیست
۱۷
شمارهٔ ۱۷
کس به عشق تو دستیارم نیست • دل بهجر تو پایدارم نیست
۱۸
شمارهٔ ۱۸
طبیب درد بیدرمان کدام است؟ • رفیق راه بیپایان کدام است؟
۱۹
شمارهٔ ۱۹
رخسار آن نگارین یارب چه شاهداست • و آن زلف وخال مشکین یارب چه شاهداست
۲۰
شمارهٔ ۲۰
خیزید و می آرید که هنگام بهار است • رخسار عروسان چمن همچو نگار است
دربارهی اثیر اخسیکتی
اثیرالدین ابوالفضل محمد بن طاهر اخسیکتی معروف به اثیر اخسیکتی (زادهٔ سال نامعلوم در اخسیکت، درگذشته به سال ۶۰۹ هجری قمری در خلخال) از شاعران مشهور سدهٔ ششم هجری است.
اثیر در شهر اخسیکت زاده شد که در قرن ششم یکی از شهرهای آباد ماوراءالنهر در منطقهٔ فرغانه در شمال رود سیحون بودهاست. اثیر سخنوری را در همانجا آغاز کرد. با حملهٔ ترکان غز و زوال دولت سنجری و پریشانی خراسان که خود از آن با عنوان «وحشت خراسان» یاد میکند، نواحی شرقی ایران را ترک گفت و به نواحی غرب و شمال غرب ایران روی آورد. نخست در همدان به دربار غیاثالدین محمد بن ملکشاه سلجوقی (۵۵۵ ه.ق) پیوست و سالهای متمادی او و جمعی از وزیران و امیران دربارش را مدح گفت. در لشکر غیاثالدین محمد، با علاءالدین عربشاه (۵۸۴ ه.ق) حاکم کُهستان آشنا شد. عربشاه شعر اثیر را پسندید و او را نواخت. اثیر مدت زیادی از عمر خود را به تفاریق در همدان و کُهستان در دستگاه عربشاه بود.
اثیر اخسیکتی با شاعران بزرگ همعصر خود همچون خاقانی شروانی، نظامی گنجوی، رشید وطواط، مجیر بیلقانی و ظهیر فاریابی مراودات و معارضاتی داشتهاست. اثیر بعضی از قصاید خاقانی را جواب گفته و پایه خود را بالاتر شمرده است. همچنین حکایتی در مورد ملاقات این دو شاعر در دست است که کمابیش بوی افسانه دارد. نویسندگان معاصر اثیر، به رقابت میان او و مجیر بیلقانی اشاره کردهاند. اثیر، یکجا در یکی از اشعارش مجیر را دزد شعر خود خوانده است: «از برای خدای خواجه مجیر/ کاروانهای شعر من چه زنی؟». رقابتهای شعری اثیر اخسیکتی و مجیر بیلقانی گاه باعث کدورت ممدوحین ایشان، قزل ارسلان و محمد جهان پهلوان، که برادر بودند، نیز میشد.
دیوان اشعار اثیر از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانهای حوزه علمیه اصفهان (بر اساس تصحیح دکتر رکنالدین همایون فرخ منتشر شده به سال ۱۳۳۷ هجری شمسی) در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
۴۶۱
شعر در دیوان
۱۹۷
غزلیات
۱۱۸
قصاید
۶۴