شاعر کلاسیک

خواجه عبدالله انصاری

۳۹۶–۴۸۱ ق.هرات

ابواسماعیل عبدالله بن ابی‌منصور محمد (زادهٔ شنبه ۲ شعبان ۳۹۶ ه‍. ق / نوزدهم اردیبهشت ۳۸۵ ه‍.ش / دهم ماه می ۱۰۰۶ م. در شهر هرات؛ درگذشتهٔ پنجشنبه ۲۲ ذی الحجه ۴۸۱ ه‍. ق / بیست و چهارم اسفند ۴۶۷ ه‍.ش / چهاردهم مارس ۱۰۸۹ م) معروف به «پیر هرات»، «پیر انصار»، «خواجه عبدالله انصاری» و «انصاری هروی»، دانشمند و عارف صوفی مسلک ایرانی بود. وی از اعقاب ابوایوب انصاری است که صحابهٔ پیغمبر بود. مادرش از مردم بلخ بود و عبدالله خود در هرات یکی از شهرهای غربی افغانستان کنونی متولد شد. او از کودکی زبانی گویا و طبعی توانا داشت چنان که شعر فارسی و عربی را نیکو می‌سرود و در جوانی در علوم ادبی و دینی و حفظ اشعار عرب مشهور بود. او در فقه، روش امام حنبل را پیروی می‌کرد. وی در تصوف از استادان زیادی تعلیم گرفت و دو بار به دیدار شیخ ابوالحسن خرقانی شتافت. این دیدارها تاًثیر زیادی در روحیات و منش وی داشته است. محل اقامتش بیشتر در هرات بود و در آن جا تا پایان زندگانی به تعلیم و ارشاد اشتغال داشت. انصاری شعر می‌سرود ولیکن بیشتر شهرت وی به جهت رسالات و کتب مشهوری است که تألیف کرده است و از آن جمله است ترجمهٔ املاء طبقات‌الصوفیهٔ سلمی به لهجهٔ هروی و تفسیر قرآن که اساس کار میبدی در تألیف کشف‌الاسرار قرار گرفته‌است. از رسائل منثور او که به نثر مسجع نوشته مناجات‌نامه، نصایح، زادالعارفین، کنزالسالکین، قلندرنامه، محبت‌نامه، هفت‌حصار، رسالهٔ دل و جان، رسالهٔ واردات و الهی‌نامه را می‌توان نام برد. مناجات‌نامه یا الهی‌نامهٔ خواجه عبدالله انصاری شامل چندین مناجات کوتاه و لطیف است که به همت سید جابر موسوی در گنجور در دسترس قرار گرفته است. کتاب «طبقات الصوفیه» که مجموعه‌ای از تقریرات یکی از مریدان وی از مجالس وعظ و تعلیم اوست و کتاب «صد میدان» نیز از روی نسخهٔ آماده شده به کوشش خانم اکرم شفائی در دسترس از طریق وبگاه تصوف ایرانی به گنجور اضافه شده است.

جستجو در آثار خواجه عبدالله انصاری

کلمه را تایپ کنید تا غزل‌ها و سایر آثاری که آن کلمه را دارند نمایش داده شوند.

به شعر مورد نظر بپر

شماره و قالب شعر را وارد کن — یک‌ضربی به همان صفحه می‌رویم.

آثار

رباعیات — ۱۱۸ اثر

شمارهٔ ۱

بر چهره خوب تو فشاندیم ثنا • جان و دل و دیده هر سه کردیم فدا

شمارهٔ ۲

از قطره آب نطفه بنگاشت مرا • بر خدمت خود به فضل بگماشت مرا

شمارهٔ ۳

با عشق روان شد از عدم مرکب ما • روشن ز شراب وصل دائم شب ما

شمارهٔ ۴

در هجر تو کار بی نظام است مرا • شیرین همه تلخ و پخته خامست مرا

شمارهٔ ۵

ای شاخِ امیدِ وصلِ عاشق به بر آ • ای ماه ز برجِ بیوفایی به در آ

شمارهٔ ۶

از هجرِ تو چیست جز ملامت ما را • کردست درین شهر علامت ما را

شمارهٔ ۷

گر نه سبب تو بودی ای دُرّ خوشاب • آدم نزدی دمی درین کویِ خراب

شمارهٔ ۸

چشمی دارم همه پر از صورت دوست • بادیده مرا خوشست تا دوست دروست

شمارهٔ ۹

پیش تو رهی چنان تباه افتاده است • کز وی همه طاعتی گناه افتاده است

۱۰

شمارهٔ ۱۰

ما را بجز این زبان زبانی دگر است • جز دوزخ و فردوس مکانی دگر است

۱۱

شمارهٔ ۱۱

بیرون ز همه کون درون دل ماست • وزخلق جهان بیک قدم منزل ماست

۱۲

شمارهٔ ۱۲

در قصه عشق تو بسی مشکلهاست • من با تو بهم میان ما منزل هاست

۱۳

شمارهٔ ۱۳

ما را همه هر چه هست ایثار تو راست • گوش از قِبَلِ سَماعِ گفتار تو راست

۱۴

شمارهٔ ۱۴

دریای ملاحتی و موج حسنات • قانون مکرماتی و ذات حیات

۱۵

شمارهٔ ۱۵

روز از هوست پرده بیکاری ماست • شهباز غمت حجره بیداری ماست

۱۶

شمارهٔ ۱۶

آوه که دلارام دلم برد و گریخت • پیمان بشکست و اسب هجران انگیخت

۱۷

شمارهٔ ۱۷

در کوی تو سرگشته شوم باکی نیست • کو دامن عشقی که برو چاکی نیست؟

۱۸

شمارهٔ ۱۸

دزدیده رهی ز تو خیالی بنگاشت • بر دیدن آن خیال عمری بگذاشت

۱۹

شمارهٔ ۱۹

وصف تو چه جای حکمت اندیشانست • خاک کف پای تو سرمه دل ریشانست

۲۰

شمارهٔ ۲۰

گر پای من از عجز طلبکار تو نیست • تا ظن نبری که دل گرفتار تو نیست

درباره‌ی خواجه عبدالله انصاری

وی از اعقاب ابوایوب انصاری است که صحابهٔ پیغمبر بود. مادرش از مردم بلخ بود و عبدالله خود در هرات یکی از شهرهای غربی افغانستان کنونی متولد شد. او از کودکی زبانی گویا و طبعی توانا داشت چنان که شعر فارسی و عربی را نیکو می‌سرود و در جوانی در علوم ادبی و دینی و حفظ اشعار عرب مشهور بود. او در فقه، روش امام حنبل را پیروی می‌کرد.

وی در تصوف از استادان زیادی تعلیم گرفت و دو بار به دیدار شیخ ابوالحسن خرقانی شتافت. این دیدارها تاًثیر زیادی در روحیات و منش وی داشته است. محل اقامتش بیشتر در هرات بود و در آن جا تا پایان زندگانی به تعلیم و ارشاد اشتغال داشت.

انصاری شعر می‌سرود ولیکن بیشتر شهرت وی به جهت رسالات و کتب مشهوری است که تألیف کرده است و از آن جمله است ترجمهٔ املاء طبقات‌الصوفیهٔ سلمی به لهجهٔ هروی و تفسیر قرآن که اساس کار میبدی در تألیف کشف‌الاسرار قرار گرفته‌است.

از رسائل منثور او که به نثر مسجع نوشته مناجات‌نامه، نصایح، زادالعارفین، کنزالسالکین، قلندرنامه، محبت‌نامه، هفت‌حصار، رسالهٔ دل و جان، رسالهٔ واردات و الهی‌نامه را می‌توان نام برد.

مناجات‌نامه یا الهی‌نامهٔ خواجه عبدالله انصاری شامل چندین مناجات کوتاه و لطیف است که به همت سید جابر موسوی در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

کتاب «طبقات الصوفیه» که مجموعه‌ای از تقریرات یکی از مریدان وی از مجالس وعظ و تعلیم اوست و کتاب «صد میدان» نیز از روی نسخهٔ آماده شده به کوشش خانم اکرم شفائی در دسترس از طریق وبگاه تصوف ایرانی به گنجور اضافه شده است.

۱۱۸

شعر در دیوان

۱۱۸

رباعیات